Full text of "Commentarivs in epistolam Pavli ad Philippenses, scriptus a Nicolao Hemmingio"

See other formats

Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8° (LN 817 8° copy 2) 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8° (LN 8 1 7 8° copy 2) 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8° (LN 81 7 8° copy 2) 




Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8° (LN 817 8° copy 2) 




COMMENTARIVS 

IN EPISTO 

L AM P A VLI AD 

PHI LIPPENSES, 
iCRIPT V S 



NICOLAO H E M M I N G 1 0* 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 






Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




ORNATISSIMO 

VIRO EXIMIA Da 

CTRINA, MAGNA PIETATE E T 
fumrra uirtute prarftanti, M; PauloNouio* 
rnasro olim concionatori illuitt ifsimj Rc^is 
Daniac cVc. ChriffierniTertrj > giauifsimo& 
conftantifsimo fuo uereri amico ac 
fratri in Chrifto dileclo, falu* 
*em precatur 

KICOLAVS HE M* 

U l N G I V S. 



ET E RES V IC T S» 

fitudmem rerum hu 
manarum aptifsimc 
circuli uclubilitati 
compararunt* Nihi! 
enim in rerum natu* 
ra mutabilitati pra:* 
&piti dC ufitatifefmae rerum uiciisitu* 
dini magis dmile reperitur,quam cir* 
cult rotaruc motus* Siquidem utcir* 
Culusuna eadcmq? Jinea circumagi* 
tur, hoc eft abit dC redit, afcendit atq? 

A 2 deicen* 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



Ep I STO LA 

defcendit } eodemq? motus impettr, 
quod primum erat,ultimum efficitur 
bi quod ulrimum, primum euadiu 
Ita in rebus humanis fumma fmis , dC 
ima fummis,trifu'a tois dC ixtis triitia 
fibi inuicem fuccedunt>6c licluti com* 
mifcentur* Id quod omnium homi* 
num certifsima expeiientia luculen^ 
tifsime teftatur* Quis!enim, obfecro, 
hominum unquam fuit qui femper 
ineodem ftatupermanfitc' Cuius iku? 
lecudo unqtiam morbis non efhnter* 
turbatac' Ctiius gloria nonaliquans 
do aliqua nubecula obfcurata efic* 
tempore pacis quam non uicifsitudi* 
nemrerum patresfamilias cVguber^ 
natores rertimpubhcartim experi* 
rentur r* Cum fa?utis Mars rcgnat que. 
eft fortunse conftantia f An non ue^ 
rifsimum elt illud Homericum itwcz 

IvuaAr©^ rop KTCU/iovTa. KartKra t tlfq^ 

adeo uerum elt quod dicit Nazian^ 
zentis Sophronio lCnbens aupoa^ 

vVW®-', « av0pw7rw/j su»<u<5£>fa. Ob hanc 

uolu^ 



I narur 
Daui 
6wt 
cooib. 
r anDe 
habea' 
citu j 
Cratij 
1 tione 
md 
caufal 
melioi 

tUSK 

Jone, 
fedcc 
ua,l\ 

uidaii 
gnas j 

confu 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



D FD I C AT O Ar 

fapetu, uolubilitatem non immerito -n/x« 
n «fficitur &mfo%> a Pindaro nuncupatur , &C 
ra tmdit; • ~£°xk a Phccylide dicitur* 

ktistiilia Hanc inconftantiam rerum huma* 

aduticow narum cum tnderenc Pompeius , SC 
iffln liomii Dauid non eodcm modo uterq? affo 
ia lucub ^ lIS Pompeius hanc uicifsitudine 
m,obfecro cogitans , difputat an fi t prouidentia, 
Ojiiilemper an -^ eus curam rerum humanarum 
r Cuius ua^ ^ a ^ ear * Cum enim difsipato exer* 
loneftinter cltLI Mityline diuertiflet in hortum 
mtim Cmi ^ PW|e f °P 6 J> ™gn ae °nten, 
{.,, ji, tione concludit nullam prouidenti* 
am elie, cum lple ohm m detenort 
caufa fcelix fuerit , dC nunc in caufa 
meliori uiclus fit» Dauid autem exu* 
tus regno , pcrfequente fe filio Abfo^ 
lone , non difputat an fit prouidentia, 
fed confirmatur magis de prouiden^ 
tia. Nam non folum iuftum Dei pro* 
r;^' ult ? uidenns iudicium agnofcit, cVfedi^ 
:::: m$ g nas pccnas Iuere fatetur , uerumeti* 
am euentum non fortuiiae , fed Deo 
ps\ w tf conftantifsime tribuit* Vt ex his uer* 
:,0bl^ A 3 bis 



wsw 



s 

Annonue* 
ericum^ 



ep i sro l A 
bisad Zadoch Sacerdotem appiret, 
reporta (inquit) arcam Dei in ur* 
bem tSi inuencro gratiam in ocufis 
Domini reducet me , cV oftendet mi* 
hi cam SC tabernaculum fuum : Siau* 
tem dixeritmihi non places , praefto 
fum,faciat quod bonum cft inocu* 
lis fuis* Hax oratio non eft difputan* 
tis an fit prouidentia, Sed eftanhe* 
lantis ad mifencordiam Dei , qui , ut 
pumt pcccatores , ita in gratiam reci* 
pit confugientcs ad miTencordiam ♦ 
Catocum ob bonam caufam patere* 
tur cxilium turbata mente,de pro* 
uidentia Dei dubitat,ac tandem fibi 
ipfe manus cruentas adfert, Contra 
uero Iofeph iniuftifsime a fratribus 
uenditusin exilio confcientia recrife 
fuftcntat, non fremit aduerfus De* 
um , Sed potius acquiefcit tn Deo , 
intuetur Dei promifsiones, nec du* 
bitat de prouidentia Dei , Scdcerto 
ftatuit Dcum fibi adefle , cV aliquan* 
do liberaturum fea tnftifsima ferui* 
tute in qua fuir«. Breuiter ut omnes 

ignari 



taticn 
prouii 
miim 
inuol 
cutni 
dinen 
preisi 
nomfl 
uentu 
mitig; 
Deia 
fefanc 
rianiu 
titti 
tum 3i 
ofieni 
fuisSj 
fpond 
autal 



Sed 

mijsea: 
Coniuij 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



D ED I C AT O RT A. 

a Ppirct, ignari Dei uicifsitudinis,rerum cogi* 

ei * om tatione decepti , pcrturbantur , cV de 

^oculis prouidentia dubitant idque potifsi* 

tcndttmw mum cum aliqua fubita calamitate 

wnjSin» inuoluuntur: Jta Theodidacfti acprj 

'Kjprab cum uident tantam rerum ufci&itu* 

eft in ocu* dinem, Dei confilium adorant, &C lpfi 

tdiiputan* prefsi cruce ad tutifstmum*afylum 

i eftanta nomen Do.mini confugiunt, & ex e* 

5d,qui,w uentu quem expeclant fcetifsimum 

mmmt mitigationem doloris petunt, Ignaris 

ericerdiam» Dei adiungo fecuros qui cum uerbis 

fam paterc^ fancftos dC fideles oftentant,St* glo* 

tt de m rianmr de Euangelio, fatfis fe Nero^ 

randemfibi nes & Heliogabalos exhiben^Quan* 

it Coflna tum ^ut^m hic uacillant , faepe uoce 

a (ratribus • oftendunt* Nam cum uident euentus 

«th rrnfe fi" s Sapientibus confilHs m inime re* 

luetfus De< lpondere , aut Deum tacite accufant, 

^ rj w> aut cafu ferri omnia apud fe cogitant, 

«,nec ctfi lin S ua ^ loquantur. 

! ^ U3e nuiLIS rei ^ 311 * 3 * ' erC: * 

,l 2 mias eam clarifsime aflignat cum ait* 

Ami neJ Confufi funt fapientes , prseteriti &C 

efUt °Jari A * ca P"' 



ZTTSTOLA i v 

captifunt, Verlum enim Domhti . 
proiecerunt, <& quid proderit eisft * ^ 

pientia ! ludet 

dicitii 



meni 
0«i 



Sed qui fit quod Pompeitis defpe* 
rat m exilio fuo,£V £> aind inmcto ani* fiHuti 
moperfiftitC Pompeius neccaufam iuge 
ncc fin&n uicifsitudinis rerum hu* 
manarum mteliigit, Dauid autem &C 
caufam & finem recfte aeftimat* Sed 
quamam caufa illaeftr tnplex eft cau* 
faquare optimus pater nofter coele* 
ftis nunc nos exaltat , nunc humiliat, 
nuncmorbispremit,nunc ualetudi* E 
ne bona erigit, uidelicet, Iudicium iw 
ftum , mifericordia gratuita , Sc" £o*.v 
^Vduneceftaria. lufto iudicio fuo 
Dauidem exilio puniti Gratuitami^ 
fericordia eundem ad regni faftigium 
euehit» Exploratione neceftaria ettn* 
dem nunc tetis, ntmc triftibus tcntat, 
anfe uere timeat,ncc ne* Sic Abra* 
ham aliquando profpera , aliquando 
trifti fortuna ufus eft« In profpera mi* inac 
fericordiam agnouit,in trifti itidicium ^ 

fafliis 



zeno 

hoc< 
mdt 
uan 
fum 
Ad 



DED I C ATO RI j1* 

UMiiti faflus cft\ In utracp con fianter in Deo 
Mf/V^ acquieuir* Quod autem uocetur in 
peregrinam terram , quod cum fame 
lucftetur,quod periclitetur uxoris pu* 
ausaclpc* dicitta , quod iubeatur ipfe macrare 
Quicto anii f,|i um) qudd tandem charifsima con* 
lecaufam j U g e pnuctur , explorationis argu * 
erirni hm menta fuerunt* Simiha uidemus in 
iautemSi mu kis alrjs fancftis, 
im& Sed 

pketo yf w # efi jffjMKf yicifiitudinis 

noftercoele* inconftantU rerum ? 

rnchumiliat, y 
fic detu^ Duplex finis afsignatur a Nazian* 

uttn ii* zeno hifce uerbis ; '(vcc to t*tw§ fesa* 

222 hoc eft , ut cum in hifce mundt rebus 

Gl S ^eamus tantam inconftantiam « 

«"5 uarietatem, accuramus ad Deum ip; 

tttflam^ f ^ arjhe i emus a d futtiram uttam. 

Ad Deum qttidem accurrimus non 

IC ' SlC !h pedibus,Sed affeclibus,uidelicet cum 

n.alf # . }n aduerfis ipfum cx fideinuocamus 

i F rof P e t ra t ardenter, cum ob benefacta ipfum** 

jjjitfflf A 5 fidc 



inlnmi, iiim abbc 
xb&£8F^£s%* ucr e prardicamus,cum 
in tentatfonibus in eius uerbo acqute 
efcimus confiantes, Anhelamus uero 
ad futuram uitarn quando negledis 
omnibus commodis SC incommodis 
TroXiT^a nofrrum in ccelo efle fta * 
tuimus , unde expecramus faluato* 
rcm Dcminum nofrrum lefum Chri* 
ftum , qui noftra humilia 8C abiec?a 
transfigurabit corpora , ut fint con* 
formia fuo gloriofo corpori , idqp ea 
potenriaqua poteft fibiomnia fubrj* 
cere» Quod ubi fatfum fuerit nulla 
amplius pertimefcenda eftrerumui^ 
cifsitudo ♦ 

Sed cur, inquies, mihi hsec f quor^ 
fum hsec tenduntr' Supericri anno , 
Clarifsime uir , una fuimus , dC muU 
tum congrtttthtf fumus nobisinui^ 
cem , quod non folum inhisregnis 
tranquilla effent Ecclefiae hofpitia , dC 
fumma eflet in religione docentium 
confenfio: uerumetiam quod tran * 
quilla dC quieta eflet refpublica fub 

optimo 



cptiifl 1 
ftroD 
etatn : 
noftri 
h?ne( 

dolor 
ncnij 



falua i 
dem£ 
mus 
in'den 
fupm 
Non| 
paneti 

w< 

faeuo 
runti 
urerq 

ittdfsi 

Jnno. 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



DEDI C ATO RI 

optimo cV clementifsimo Rege no* 
^ ' CUni ftro D. Fridcrico Secundo» Deinde 
lam etiam non parum gaudrj attulk utricp 

0 5 ro noftrum amicorum& necefTmorutTi 
e ^ uis honefh confuetudo* Qjid amplius 



ieommodis 
b eHe ih* 
is faJuato* 



quaefo optare potiiimusf Sed proh 
dolor, experimur rerum uicilsitudi* 
nem permagnairn 

Etfi autem religio, (k Deo gratia, 

ytt^cow falua eft: Etfi eandem optimiregis 

pori,idqjQ clementiam experimur : tamen uide* 

?niniafiibij< mus magnam uicifsitudinem rerum, 

krit ntilla ludem us m ultas domos defertas qu -e 

(tmumw fuperiori anno habitabantur quietc, 
Non pauci hodie mifere mendicant 

Kf quor^ panem , qui ante paucos dies abunda* 

:iiciianno, bant omnibus neceiTarrjs» Vfcpadeo 

iiB,tak faeuo Martis imperio fufq? deq? re* 

nobisinw runtur omnia, dC uttaceam de alijs 

inhisref s uterq? noftrum non parum hoc anno 

yfojR uicifsitudinem rerum exper ti fumus, 

doccntiiim qut, quos habuimus charifsimos hoc 

juod tran' anno atmfimus* Vt enim ego ma* 

Ujjca itib trem charifsimam i Ita tu filtam dile* 

» « Criist^ 



EPI STO LA 

tfifsimam meftus defideras, Quid hic cgerit 

nobis faciendum t intuentes publi^ anima 

cam calamitatem agnofcamus tuditi* mena 

um Dei punientis multa occulta dC ^ 
graflantia peccata,cV prxfertim im pu* q 

nitatem fcelerum in hoc regno : tans» { m i 

gamur uero fenfudolorisobiniqui* busf 

tatem noftram, dC confugiamus ad hocfl 
eum qui diues eft mifericordia,cum q? 
precibus noftris , ut benigne mitiget 
pccnas quasiufte meruimus/olicite^ Q 

mus* In neceflariorum amifsione,co* g 

gitemus confilium Dei, cui ifto pacfto m j 

explorare fidem noftram cVpacien^ <; CXL 

tiamplacuif* pg* 

Seddices forte grauius eflefiliam (m 

fuuenculam amittere, quam matrem m ^> 

ocvogcnariarcu Etfi non magnopere p en (j 

inticias eo , tamen negari non poteft ^ 
quin matris obitus homini pio acer* 

bifstmus fit» Et tametfi fateor dolore ^ m 
meum ex co non parum mitigari, 
quod mater mea honefte multos an* 
nos in coniugio uixerit,cV deinde ui^ 
dua 28* annos caftifsime uitam tranfr 

egerit, 



i.Qltidhk DEDICATORIA. 

m« publu c S cnt > & tandem aetate confec7a,pie 

•ftusmdicii amVnam Deo commendauerit* ta* 

j ocoiln & nien anCirni ° tc non 1TIlnorer n confo* 

• • . latioms materiam habere in morte fi^ 

f lice, quam ego m obitu mams charif: 

. ^jV. , fimae, Nam quod imperitis hominfc 

. r lf bus fummum dolorem adferre folet, 

ugiaimis ai hoc tlhi u£r0 f ap{enti debere efle ma . 

JKiia.cumqi XIm0 loIatlo 



«iratioct 

0 O 



iMsfcte Quid,inquies,hoc eft f dicam* Pie 

amiOT,co* g£ fancle ab ineunte artate fuitedus* 

CLi ino pacto cata fii/ a tua } ar£es honeflas m uiiebri 

im&paciw Sexui conucnicntes perbelle nouitt 
Pie apud parentes uixit, iufte foris 

as $SiM cum alrjs conuerfata eft , nupta opti* 

•uammatrem mo dC dociifsimo uiro M* Paulo Ru 

:nma^cp« penfi Epifcopo ueteri amico meo 

iri ncn potefi ianclifsim z bC honeftifsime uixit , ac 

m jni pio Jffl* tadem ca fhfsimum fpiritum Deo qui 

j ^tcordolorf ipfum dedit , in inuocatione nominis 

nim mit^ri', Dei tradidit» Quid ultra requirisC im* 

•fre multes an^ matura morte occubuit» Quafi im^ 
matura effet cenfenda , quam Deus 

jtfffltiA longiorem effe noluit , quafi breuis 



EpJS TOLA 

efTe' uita , qux pte & fantfetranfada 
eft. Seneca grauifsime ait : Sicut fa* 
bula , fic & uita , non quam diu , fed 
quam beneadafit rcfert* Agequ** 
fo cur fitfse tu<e Dorotheae notftenfil 
baprifmo tribuifti C An ncn ideo 
quiaeam agnouifti cTwpo/j t£ efle, 
hincemmeft Dorothec appellatio.Si 
donum Dei agnofcis fiham,cur aegre 
fers qucd Deus quod fuum eft repe* 
tit f Vt auertat ab ea perscula,quibus 
obnoxij fumus nos qui iuperftites ad« 
hucinhac lachrymarum ualle cber* 
ramus mille cafibus expofiti; 

Sed dicesi non Stoicus fum , non 
exui ftorgam diuinitus hominibus 
iwprelTam, Natura efl dolor ob cha* 
rorum amtfsionem i fatcor id qui* 
dem , fcd ut natura eft dolere amife 
iicne charcrum : ita pietatis eft fe 
Deo fubfjcere , cV ex uoiuntate Dei 
cV promifsionibus diuinis confolatio* 
nem pcrere: mixtus fit igitur tuus do* 
lor coniolatione cV obedientia erga 

Detim 



J 



D ED I C JTO ttfj. 

\A Deutm Haeccogira Charifsime fra* 
Sicut fai ter , quoties memoria diledifsimst 
fv ^iu , fed Ii3e tua paterna uifcera commouet» 
A^us< Cogitationc iudicrj cY mifericordi^ 
nomaiin Dei te fuffenta , meditatione aeternge 
nonideo confuetudims cum filia SC omnibus 
5 U elTe, fandis in arrerna uita te foIare,uicifsi* 
pcHaribi tudinem lartitLe & doloris in hac uira 
1,011 argre recole, cogita laeticiam cV dolorem iit 
mrfucpe* h° c murido fibi inuicem ita cedere, 
A^ha wc maior fit dolor & farpius recurrat, 
perftuesad* 

uallc cb - Vt autcm * c g° ^lcr alios tuo j 
^ amicos quos fum ma docrrina,magna 

pietate dC fingulari uirtute tibicom* 
fum.non P araft, *> nonnihil adferam ad mirigan* 
dum tuum iftum dolorem ob amifc 
fam filiam , mirto tibi annotationea 
meas in Epiftolam Pauli ad Philippe 



homimbus 



N alf' ^ €S) ^ U * S ^ tU ° nom,nc ,n * lICC pro^ 

iolere . £ dire uolui , ut teftarer de noftra inter 

ct3tls c D{j « nos amicitia, cuius teftimonium uob 

'' unt2te hafce annotatiunculas efle, cV rogo uc 

5 !i quoticshas annotationes uideris,re* 

[urruus v uoces m mentem uer k a p auJl 

%2 



h 



ZTISTOLA DEDICJT. 

funt m huius Epiftote tertio caprtc* 
Tro^rr^M* noftrum cft in coclo, undc 
expecramus faluatorcm cV rcparato* 
rem noftrorum corporum , ut fiant 
cvpfMfQaL gloriofo corpori ipiius>Cre* 
dc mihi quod nullum fit prarfentis 
doloris rcmcdium , quam ridcs ho* 
rum ucrbonim cV pia refurrecrionis 
meditatio* Vale cum uxore tua An* 
na caftifsima cV liberis* Haftnia, 
Calendis Nouembribus, 
Anno Domint 
I 5 6 4* 



AF 

TVi 

PA 



ARGV* 



/4 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



io Qpi« ( 

Mtfeni 
iipfa,Cie 
I prsfentis 
1 iides hos 
jrrecnonii 
(retuaAn* 
Haffnia, 
rihs, 




ARGVMEN' 

TVM EPISTOLAB 

PAVLI AD PHILIP- 
P E N 5 E S, 



CCA5IO EPISTO» 

£e Vhilippcnfes fcriptx, utcx 
quarto capitc apparet, h£c fuit: 
Mifcrant Vhilippcnfes Paulo, cum 
Romtin carcerc agcretjicccffarid. 
aduit£ fuftcntationcm pcr fuum,ut apparet, Va= 
rochum Epaphroditum: er paf.im Pfcudoapofto* 
U jinceram Chrifti doclrinam corrumpere ccepe* 
rant, xdq^ pr£tcxtu Legis er Circumcifionis.fed 
Vhilippcnfcs mbilommus m doclrina Pauli per* 
flitcrunt conjhntcs : Quarc Paulus, cum ut fu* 
turo periculo occurrat, tum ut fmm crgx PhU 
lippcnfes animi gratitudlncm dcclaret, hanc fcri* 
bit Epiftolam: qu^fane uartaw multtplcxeft, 
ut non pofit ad unum certum cauf£ genm refer* 
ri 3 ut plcrtqi alk. 

Vt autem eb clariut diftinclim tradatio 
ipfa intelligatur, <& orationis methodm cogno* 
fcatur, diuidam hanc Epiftolam m fcptem par* 
tcs,fed exclujis cpigrapha w uxkdiftiotw dau* 
(uk* 

B Pri« 



COMMENTt I K 

p r i m a itdcfr p a r s eil exordium ipfuntjit 
quo grattas agit Apoftolus Bco pro Vbiltppen* 
jium conftdnttd, uideltcet qubd perfttterint mfa* 
nadoclrm, cum multt dlij htreticorum errori* 
busfuerint impltcdtu 

Secvnda pars expofitiofeu ndrrdtio 
tSt: in qua quid fecum aftumfit Kom£, exponit: 
uidelicet quod in cdrcerem fit conieclus, propter 
defenfionem Euangelij: quje res ccfiit in mdgnum 
Eumgelij profettum, idq^ contrd cxpccldtionem 
dduerfdriorum. 

Tertia pars contmet pdrxnefes -7150» 
T$i-n\ix.ciq dd uitdi morumque integritdtem CT 
conftdntidm fdctentes* 

Qv arta pars demonftrdtiua eh.Com 
tinet enim laudes er commendationes Timothei 
ZT Epdphroditi^ut Vhtltppenfes fcidnt quantifx* 
cere debeant,non folum ipfos^ ucrumetiam omnes. 
alios qui m promouenda Euangelij doclrind ucr* 
fdntur V occupantur. 

Qv i n t a p a r s pdrmefcs cc?prp S7?ff* 
k«$ continettUidelicet, ut Phtlippenfes falfos do» 
ftores cr doclrm<e corupteldt caueant, addttis 
grduifiimis rationibis, qutbm luddicos errores de 
Circumafione er Lege er luftictd , qud coram 
Deo cofiftimutyegregie confutat cr euertit. 

Sexta pars, priudtas dd quofdam, V 
gcnerdles td omncs exborUtiones contmet. 



nnt. 

kwtt 

rattonc. 

(ornutio; 

M' 



Cu 
\lk 

ipjorm 
ctmrfk 
pftfn 
Kwtts. 



f. . . e vist: ad phil: 

^fimk p 08TRT , MA paus habet approbatio* 

^mippciu nm i meuo \ mtl£ vhdippenfium a liberalttatis 

wmmm^ (ormn CY ^ frwdeUcct^uod fui rattoncm habue* 

wm<m v p cr Epaphroditum parochum ncceffa* 

r r ria au£dam <td uit£ ipfius fujlentatwnem mtfe* 

tKm > uifce fcptem paritbus ddmifcentur per occi* 

omefa,^ f lom m y utfienfoletAoarm£ uart£ cr multiph* 
«pitamgm C€S> ^uarum explicatto fummc neceffaria ut 
nascQitim ^hus naturis in Chriflo, dc humamtate Chri 

fli>deev.ifdemglorificationeJe uera tujhfcandi 
■dpajsty rdtione. De glortofa corporum nojlrcrum con* 
f ir^iua <y formatione ad fimtlttudinem corporis Chriflt&e 

<ibrogatione ctrcumctfionis cjr legis Mofatc£.Sed 
wnjfririw :1 C» ^ coptofius m cnarratione. 

^fcwif4 SVMMA CAPITIS 

;s,wriiin(ta»« * p R I M I» 

GRdfij* Deo o& confianttam Philippetu 
fium m fidcEuangelij, & ir.dicato fuo pro 
ipjorum falute fludio y exponit Apoflolus quod 
.4 M carcer fuus Kom£ cefjertt m matorem Euangelij 
^m^ k profeamifieque fatia de fuo ad tpfos reditu hor 
r dft,fl ciir* mur eos ad uiam Euangclij dignam. 

Lirf^ ORDO ETPARTES 

MM* ^ IM1 capitis. 

p £ 2. Q«<«$ 



COMMENTl J N 

QVinq; funt huius capitis mcmbrd, EpigrA* 
t>ha , Salutxtio^Exordium gratulatorium 
ob profeclum Vhilippenjium m fide Euangclij 9 
Narratio profeftus Euangelij Kom£ cx occafio* 
mfui carccris 3 cr cxhomtiead uitmEuange* 
lio dignanu 

EXE GESIS PRIMI CAPITIS 

CVM OBSERV ATlONE 
DOCTRINARVM. 

Paulus 6C Timotheus ierui Iefu 
Chrifo; 

COmmuncm profefiionis titulum potiit fine 
mcntione ApoftoUtus , idq ; proptcrca quoi 
ijs fcribat, qui dc fuo cjficio er uocaticne dubm* 
re non poterant. Qnod autem Timotheum Jibi 
ndiungtt, Chriftian£ humilmtis indicium e&. 
Non contemnit Timotheum ut inferiorem donis 
er uocatione, fed cum fibi idiungit vn Euangelio 
focium, ut fuo cxcmplo miniftros Euangelij hu* 
tnilitatem doceat. Uoc proinde excmplum nimi* 
ftris, uerbi adeoq; omnibus pijs fit normd uer& 
bumihtatis er coniunftionis mutu*. 

Ommbus fauctis in Chrifto Iefn 
qui funt Philippis* 



itatxt,' 
/hjwticr 

pM 

frttk 
\dw 

flffltMV 
flifecfr 
(utCbrif 
Smo 
Ajwjlcte 
«i Jttn 
kltm 

B!H(f£T 

JbiirA 
f<mp. 
fmkf 
f»PW/; 
<?«w «rrl 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 8l7 8°copy 2) 



1 wamtiungfi 



0N£ 



s faui lrfu 



Rocwari 



epist: jd vhil: 
\d eft, fidcltbus cmntbus qui funt m Chrifto, 
cutus fanttttatis, dum credunt, participes fiunt y 
Wdoniti fytrttu Chrijii, cr regenerati pergra* 
tiam ciufdcm frtrttus piam cr ftnftam uitm mc* 
dttantur, expcttantes plcnam cr perfettam fan* 
tttficationem, Sanili funt tgtttir fideles duplici 
modo, uidclicet imputattonc cr tncoattone, nam 
qui crcdunt mChrtftum,ut iufttcit Chrifti,iu et 
fanttttatts eius funt parttcipcs, cr quta ftnritum 
Chrifti habent,fanttttatiftudcnt,hoc eft,fe k pro* 
phamtate mudi fciungunt, acccmmodant fe Deo, 
cui fe offerunt in hofttam placentemDeoperle* 
fum Chriftum. in tterna uita fantti crimus pcrfe* 
tttonc cr gradibus. Vhtlippcnfes, qutbusfcrtbit 
ApoftoluSyfuerunt populi VhtUpporum,qu£ urbs 
eh Macedoni<e apud Stridoncm ftuuium, in fini* 
bus Tbracti, k conditore Vhtlippo, Gra>ci<£ do* 
mitore patre Alcxandri magm Jic appeUata. 

In hdc urbe Vaulum fundaffe Ecclefiam te* 
fiantur Atta Apoftolica cap.i6,ubi c? flagra cr 
pcenas paffus esl propter pytonicwm fpiritum, 
qucm de puclU expulit: prcptcr quam ctwn cau* 
fam Vhiltppis difcedere coattus e#, uh tamen ta* 
clum uerbi Dct femen indtcs magis magifque 
radtces egit, adeo ut tam plunbus Epijcopis cr 
Dtaconis indtgeret Ecchjia : qti£ intdtcs m 
finceu Fmlt dottrm, <&uit£ mnocentta cre* 

B 3 w>U 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 8l7 8°copy 2) 




COMMENTl /N 

uit, nuHtm pfeudoapoflulorum corrupteldMdd* 
wittens. 

Cum Epifcopis 5C Diacoms* 

# 

Epifcopi nonten Athcnicnfibm m ufu fuit, 
V figntficabat magtflratum, qui mtttcbatur ad. 
im dtccndum m ea oppida,quce fub ditionc cs m* 
pcrio erant Athcmcnfium. Horum munus erat y 
uidcre quid in quaq; regtone ficrct, ut cognita ad 
regcs refcrrent, Uorum prjefettura feu admini* 
jlratio £7n<rK.07TH dicebatur > Homcrus ultimo. 
\?aa.<P:Heclorem epifcopum urbis Trouejnoc e#, 
dcfenforem e? prjejidem noniinat. Vlatom Epi* 
fcopus in gcncre figntficat infyettorcm V curds 
torcm rerum agendarum. Ex hac generalt figni- 
ficatione translatum e&nomen abApoftolis ad 
certam fpcaem* ut Epifcopia fit prcco Euange* 
lij, qut diligcntt cura CT fcdulo flttdio m hoc to* 
tus wcwmbtt, ut cr tpfe recle doceat Euangeli* 
wn fibi cciicrcdttum y C7 utalij iuxtaEuangelij 
uocem pie <£? honcfle uiuant. Nam liri in hac 
compofiticne fcduhtatcm quandam e? intentio* 
uem aixwnis fignificat. 

Vroindc, EpifcopiTaulo fuerunt, quos hodie 
pdrochos, er in gcncre nnniflros ucrbi appcliu 
musjd^nod nofolum cx prtfenti loco patct(plu* 

rcs mm 



ytl.lt, m 

UfflPwrt 
quod ui 

isar* 

fn/mi 

liitiiocffi: 
JJffiorrc 
tjtMMfi 



[wtHT. 

mftruu 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



F 



Et* tst: ad philip: 
^Ulifiii yes. «♦ untus ciuitdtis Vhilipporwm Eptfcopos hic 
agnofcit Apoftolm) uerwmetidm exzo. cdptte 
„ Aclorum manifeftum e # , ubi Paulm mmtftros 

taconis, uer U Ecclefix Ephefince, cum Presbyteros tum 
Epifcopos uocat.Ad Tmothewm quoq^ W dd Ti* 
b iii ufn f,,,, tum Vresbytcr cr Eptfcopm idem funt. Verum 
i mtttAitnt i quod nunc unus qut alijs mintftris uerbi prxfici* 
>iiitioncvk tur, ut eorum diltones mfricittt, Eptfcopm dtci- 
usttmat, tur, id non fcripturx, fcd hominum decreto fd* 
■^copitul ttwmeft. Eh fateor utilifiimum ad conferuan* 
m\(ukwi< dam dottrinx fincentatem, CT dd regendam di* 
totm nltimo fciplinam Ecclefix uttle, unwm dliquem mfingu* 
iTroif jioctft, iis diocxfibm fiue prouincijs prxficere,quifit m* 
;t.?ktowEfi= fteclor rerum gerendarwm in Ecclefid, curetq; 
tiatmvm ut omn i- x m Ecdefi*» wxfct pdu ^ confiltwm,ordi* 
jtt WtiL ™ tc & decenter fiant. Huncfiue Epifcopum 

» l hm % Y£C * uoce > f m Mfafto™" » f m ^rdtten* 
dentemuocaueris,promdee8. 

Vorro Dtdcotu nomen hfaridm m fcrtpturts 
fmitur. Alilsenimgcneraliterproquouismi* 
ittftro dcctpttur, qua ratione Magtftrdtm dd Ko* 
wn.n.dtdconus Dei dtcttur. Et Pdulm ipfe fe 
Euangelij Diaconum dd Ephefr.dppelldt, qui er 
Chrtftwm Dominum diaconwm Circwmcifionvi 
, , ad Komdn. i y. uocat. Uac tgitur rdtione Dtdco* 
Wf| J nus db Epifcopo,ut genm d ftecte dtffert. AlUs 
■ v fteciahter dccipitur Didconm,pro admmiftrdto* 

B 4 rs elee* 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8° (LN 81 7 8° copy 2) 



CO M M~EN Tl /A~ 1 

re eleemofynarum Ecdcfi£, qui accipicndis er /p 

diftribuendis ekemofynis pr.eficttur. Tales iUi VP ! 

feptem fuerunt,de quibm m Attis Apoftoltcis ca= tui;^ 

pite 6. Hos quoty morum cenforcs m primitiui jfsff^ 

Ecclcjia fuiffe ncnnulli exiftimant, quos Vaulus «Hig* 
etum ad Timothcwm Vresbyteros uocctt, Bkc 

<Pia.novep pro erogatione cleemofynarum poni* frii 

fwr, z. Cor. $. 9» Et pro admmiftratione ad DwpJ 

Koman. iz. kiterdum etiam generahter pro quo* ift ' 

uis miniftcrio pomtur. Verum Diaconatus, quem m 

pofteafinxerunt Vontificcs Komani,nuUum habet lalcftti 

exuerbo Dci firmamentum. hmfa 

Gratia uobis 8C Pax a De- Patrc "^ 0 ' 
noftro & Dommo Iefu Chrifto* 

Eamiliaris Vaulo falutandi hic modus eft, <i 
proprio Euangelij fruttu feu cffcttu defumtus. 

Gratiae nomine fauor Dci gratuitus Jignifica* ^j^J 

tur,quemadmodum ex i . capite ad Ephcf.apparct. ^ 

Pacis appcllatione fruttus feu cffettus grati<c ^ 

notatur, cr complettitur quicquid ex fauore Dei ^ m 
nobis donatur, ut reconciliatio noftri cum Deo, 

falus ipft, adcq^ cmnia profecra er bona* w ^ 

Jcccptor 

. PRIMA VAKS. tis&pr, 

Uratias ago Deo mco m omm 

memoriaueftri* «f^ 

Ordis ' ' 



ju 



evtst: ad vh i ltp: 



lccl t"fn& $ S~*\^ditur a gratiarum attione, qu£ fane nott 
*• T(dest| K^Jfoluaffettus VauliadVhiltppenfes fignum 
5 tPw a f Wi£ f ns e ft y ucrum etiam jlimulut quidam ai per* 
m "^ifiB fcuerantum.uirtM enim laudaa crcfatfrmc tm 
""M«i colltgamus. 
'«««f, Ht 

^utm jmj. vrimum, qubd exemplo Vauli oporteat pios 
mifbdtkii D£. 0 p r0 benejicijs er ftbt e? alijs collatis gratUs 
'diterproqm agere. Secundum y ut nattis beneficia Dei pre* 
mitiK,cjiia cemur incrementum. Tertium, ut cumVaulo 
w\Mhihk Ecclejit totius y <& non mtum prxfentium mem* 

brorum fummam curam habeamM.De.um fuum 
1 iWan uocdt > ut oftwdM <l uo d f°H ercdentcs de Deo uere 
' CV ft gloriari \. ofimtjin omni memoria ueftri,td ejl, 

cum fumma memoria ueftri. E# enim hebraifmut 
ii bic wil fafi enim pro Beth y id es%, cum, ponitur, C7 7r<xcrM 
:« cfcftity* pro plcna y feu perfctta feu fumma. Significat er= 

goApoflolus fe perpetuo memorem effeVhiltp* 

pcnjium. 

jajafip Hwc Iic&er nonnuUa adijcere de gratiarunt 

msio attione y qu£Deofituerecrrette. 

ttio tioftn<$% Gratiarum actio quae Deo fit ipficf: pla* <%/ 
■■'<,$hi& cet, eft agnitio 8C confeiTio beneficiorum " 

acccptorum cum fumma gratitudine men- * 
^j, tis & predicatione bonitatis Dei. Vtautem 

h£c gratiarum attio fit perfetta, requiruntur 
mfl) jfl duo: quorum uimm f# cj^/yiot uirtutum,qu£ ne* 

ceffanb adeffe debent, Alterum legitimus modus 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



COMMENT: I 

ttgendi gratus. <rfyy'<x. uirtutum ch ueriUth ' 

Cr lufticue copulatio,Vcritas ut candtde ct aper* frt $° 

te agnofcit benefaiiorem Deum, Ita cxcludit by* ki^ 

pocrifin <& mendacium. Hypocrifin qu:dcm,ut |wfCM 

non uoce ©r uerbis trxntu, [cd etiam ex animo fin* SftW 

ccro gratias agxs : Mendacium uero, ut non Dco «rptiwf 

dfcribas fucceffum in rcbus malis y ut fi latro agat rciii ftff 

gratias pro opimo fyoUo,aut adulter pro exopn.* gnfwdf/ 

ftt uenerc. lujiicia admoncbit te gratitudtnis, hu* 3i« 

wilintis, o~ inuocationis . Legitimus modas. fijiktM 

agendi gratias fepe a Vaulo indicdtur quum ait, i 

Gratias ago per lcfum Ckriftum, Nam cum dict y ttakfo 

pcr lefum Chriftum, niodum cxponit uer<£ gra* (jc,(jiw|t 

turum dclionis, m quo mcdo kfc ordine vnfunt. njdi^ 

Vrlmum, fides in Ckriftum, fine qua nulla potc& ja toUn 

ficri uera graiurum aclio, mkil cnim placct fint jnftm 

fide. Deiv.de confefio, qua confitcris te Ckrifto ^0 m 
Mediatorc diumd percepijfe bencficia. Tum fi* 
ducia, qua ftatuas tuam gratiarum aftioncm pla= 

cere proptcr Ckriftum. Poftremo uotum, quo ad c . 

Dei gloriam profeclurum cxoptcs quicquid ac* J 

ccperis. fo elt0 

( bemper m omni prccationemca 

pro omnibus uobis cum Gaudio pre Rrf/Oj 

cationem facicns,) htyi 

H£c parcntkcfi cUv.dantur. Vcrtinent dutem ^'J W 
hfic ucrba €o, ut Pkdippcnfcs fummum Paulo pro ; ^ 



lcft 

ri |i« fnte^l 

^fiLtroiin. 

Mitiulms,k 
pm min 

UKtfKXUII, 

tcttit mt jrti 
•icoriwettifiiEt. 
:ccp nnlhcai 

xujrteTi: :: 

prcanonerr. 



ir, 



f 



epist: ad vhil: 
fm falute jiudium fuiffe, mteUigant. Keferendi 
funt igitur ad locum beneuolenti*. Cum autent 
dicit, cum gaudio precationem faciens, re* 
fytctt er id prttcritum tempm er id futurum* 
Nam cum diat fe gaudere, mtuetur fiujlum in* 
coeptum Vbtlippenfium. Cum iutemfe preatio* 
nem facere pro tpjis addit, monet ne ab exhibitct 
gratia defictant, fcd potius un.i preccntur, ut m* 
dics migis abundcnt* Vt ergo ob exhtbtti bon<X 
pijs Utandum esl,\ta pro futuris impetradis pre* 
candum. Um fiprecandumeft pro bonisimpe* 
trandis, fequitur, Stotcum delirium dctejiandum 
ejfe, quo jlituitur quod omnta cueniint necefiifc 
te fataliyideo, utquicqutd fiat,nccejfario fiat, &• 
itx toUatur contmgentta. Quodjiuerum effet y 
frujirane£ cjfent omnes Sanclorum preces,quibus 
4 Deo pctunt falutariijpetunt regt confilia 
dftiones. 

Super communione ueftriinEu* 
angelto a primo die ufque in hunc 
diem«. 

Katio propofitionis a uocatione Vhilippcn* 
fium ad grattam Euangelij,zrab corum in eadent 
gratia perfeucrantia. Infigtm locus, qui docet 
non fortutto aut cafu nunc huic nunc ttti genti 
prxdicanEtmgdiwibjed hoc fieriexdfyenft* 

tionc 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




• COM ME NT: 1 T7 

tione diuind. Cum enim Pdulus Dco grdtidt dgit> 
quod Vhtlippcnfes fafli fint pdrttapesEudngc* 
hj> C?" in eo perfcucrent, ipfum Deum autorcm 
ciim pdrticipdttonk tftiut, tm pcrfcucrantidi 
dgnofat, 

Hocipfirm perfuafus, quod qunn* 
ccepitin uobis opus bonum ; perficiet 
ufq? in diem lcfu ChrifK 

Ampltficdt rdttonem kfiducid perfeucrdnti<t y 
qu£ 4 confldntu autoris Dn petttur. \s cnim cum 
non temerdrio tudicio cccpit opus, certd fiductd 
e&, ut idem quod ex gratid inccepit,per grattdm 
abfoluat, 

Obferuandus fane locus hic c#, quo confcietu 
tid piorum dduerfus tentdtioncm prxdcflindtio* 
msfloic£ dc pcrfeuerj.ntid m bono confirman* 
tur. E# cnim Dcv.s in fuis operibm conjians, nec 
deferit opus fuum quod incoauit ♦ Cum ergo iti 
VhilippcnfibM incocptt opus bonwtn,falicet pr<e* 
dicuticncm Ettdngelij, quo cordd homimm for- 
wdntur, flccluntur ©* dtnguntur m iujlicum, 
pcrficiet falicet ad perfeucrationem eos ccnfiu 
wando, idq- ufq } in dtem lefu Chrifti, hoc esi, dd 
bordm mcrtii cuwfq, credcntium,fcu,ut nonnuU 
U mterpretwtur/ufy ad cxtrcmum dtcm, qum* 

do ucnitt 



JoJflft 



Scul 
fentirec 

Mio 
m f0 

ftopti 
uoscum 
fendone 
fyuosi 
Megr; 



uosin covd 



mnindc, 

$ ton 




A \\\ K ~" 

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



£0 



apeiEm, ' *° wm/et DOM '«vs mdicandum uiuos & 



^frnm g/cuti jnfiuni eft mihi hocipfum 
fentire de uobis* 

■ ^rc/ocf quint Ratio fiducix de perfcucrantUvbilippenfi* 
l/m ; perfi'ci£i ^ fumtaabhonejlo, piorim cii cmm femper de 
bene cocptts optime fjpeure. 

wfamk P r0 P tere; * quod in corde teneam 
xtitM.\ua« uos CLlm in uincufe mcis, tum in de^ 
ra|k fenfionc cV confjrmatione Euange* 
icsjit,^^ lij, uos inquam omnes una mecum 
fuiflegratiae rneae participes,. 

hctst, H£c fcntcntu Syntheji turbatain buncmo* 

[WKBf;':'» conftrucnda ril. Proptercrf quod habeam 
imtotis* uosincorde(/ic#, inf/wo confo rfjfe<f?« wos 
oprnktri: 5 reputem) Efle confortcs gratiae meae(/if&, 
nADf, f wwi fcwfcj «c pKorc Da impofita eft, ideo* 
. .. ; , que eam inter grattas Dei numero, Eit enim mi* 
^y C :: 'biinprimis honortfica) cum in uinculis meis, 
mlNttty tum indefen/ione 8C confirmatione Euan- 
]llter P retat '° c& & diftrtbutio Gratue. 
., , ; Nam ideo fibi crucemreputat honortficam, qutx 
i tn hitt^ fa** ^ defenfioncm cr confirmaticncm Euan* 
■ % ^gelij* Hoc paradoxon obferumdum eft con tm 

opinioM 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 





comment: /a t 
cplnioncm hommum, qui crucem er cdrceres di 

accufandum V damnandum Euangehum face* 
rearbttrantur. Obferuetur ita% imprimts bic 
locusde perfecutwne Eccleftz wpiorummmu 
flrorum,uidelicet qtwd Spiritus fandus eam tnter 
cratiasDci numeret, tantum dbcs\ ut probrofa 
dlicutuideatur. Buc facitiilud Bominidiaum: 
Beatiejlis cummaledtxerint uobis, cr perfecuti 
uos fucrmt^ o ■dtxerint omnemdwm aduerfus 
uos mcntientes,proptcr mc. 

Teftis enim mihi Deus eft, quam 
propenfe amem uos omnes in uifce* 
ribus Iefu Chriftw 



luramento confirmdt fe uero dmoreVhiltp* 
penfes copleftuidqi non affeftu camis, fed in ui- 
fccribus Icfu Chrifti, td e*% pto affedu qui ma* 
natex Chriftimiferentisgratta: Vifccrumno* 
tninc mtvmus amor ftgmjicatur, qualis tenem* 
mus ac uelutimatcrnus effe folet. Quod autcm 
dddtt Icfu Chrifti, Difcernit mter utfcera natu* 
Ydia,v ca, que funt d Chrijit gratia, qu* nugis 
ardcnt amore , ec$ ftnceriore. Obferuandm 
qualis affcclus effc debcat piorwm mmtjirorim 
erga fuos audttores, unde froficifcdtur, er <{M 
Unddt. 

Etflb 



Eti! 
onioonc 

0 

Ojlw 

[.KMIltii 

to$jk: l 



lltitlilCS \ 

in fcuiu o 
Bfptoei 
nod tmt 
ilmjaj 
wmk 



upm 
quocorp 
tisnonjc 



jkjk 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



*V(StCtttl: 

<W «t p rok 



trior 1 ' 

B 



KPTST: AD PHIH 

Et lllud oro, ut caritas ueftra ad* 
fwc magis &Y magis redundet m co^ 
gnmone,& cmmienfu; 

Oflendit Apofiolus fe deconftantia Philipe 
pcnjium gautfum effe : nunc porrb orat pro pen 
(uerantia, captn, fumma uit<e Chrtfitan£ at* 
tngtt: Emis enim precationis Pauli prtapux 
Chnfiiawe utt£ capm continet. Nam orat ut 
Vbtlippenfcs redundent, id c&, magis magifq; 
promoucant in cognitionc o omm fenfu,hoc ejt, 
ut indtcs proficknt cum m fcientia falutis tum 
in fcnfu omiuVd e&,expertcntta y qua uis doftri= 
ncplene in cordefcntitur. Emngeltum cnim 
iwn mitum requirit noticum fui, ueriwi* 
ctiam fcnfum incorde, m ajfcfttbus , ddcoque 
in omntbut utribm interiortbitf er exterioribus. 
Vbi autem cognitioni Euangelij non refoondet 
hic uiuus fcnfus.fr ufira gloriatur homo de fide 
Euangelij. Paulus ergo requirit cum incremento 
cogmtionis omncm fcnfum, id eft, plcnifiimum, 
quo cor plentfime afjictatur.Nam parttcula om- 
nis non fcmper untucrfit uem gencris figmficat, 
fed interdum cx Uebr£orum tdiotifmo rei cui 
adtungttur , pcrfeclioncm fauandam, ut in illo: 
Si omncm fidem habeam, td eft, confumattfimam 
fidem fciltcet edendi miracuk. Seddehac phrafi 
ju^rd quxdamdiximuu 

Vorro 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 8l7 8°copy 2) 





co mmekt: ik 
Vorro non uidetur mihi inutilefore duditon* 
1>U6,fi qtt£dam huc dfcrtpfero demodo parandi 
yvucrtpMc t#, cogmtionemrerum in fcripturd. 
Nam nifi iujlummodum fciuerit intcrpres, fru* 
jlra fudaty cr inutilitcr aures dtfcenttum fatigat. 
Ad yvuo-tp igttur parandam poh inuocationem 
Deij trk requiruntur, linguarum phrafeon 
cogmtio 3 theoria ac paradofis. 

Sine Ivnguarum er phrafcon cognitione non 
di[ccrni poffunt locutiones figurat£ d proprijs, 
necproprixa figuratis, quareepmcft dihgcnti 
confideratione, ne phrafeon &lmguarum infci- 
tia vmpediat yvucrip. Vrovnde Grammatica dtli* 
genter difcenda e& ab ijs, qui feluiter interpre* 
tari fcripturam uolunt* 

"Deinde theork es\ neceffirii, hac enim fen* 
tenti£ fimiles er quje uidentur contrarti inter 
fe conferuntur: hac comunguntur late in fcriptt* 
m ft>erfa> ut unum ueluti Syftemd confiituant: 
hac y capttd rerum ordinantunhac eruuntur de* 
fimtiones, injlttuuntur dtutfioncs, conctliantur 
(tnttlogti : hac conferuntur obfcura clariortbus, 
typi antitypis : hac exempla regulis, er reguU 
exemplis dccomodantur: hac pdrticularid ad uni* 
uerfalidy cr untuerfdltd dd pdrttcularid reuocam 
tur : Hac antecedentid 9 ddiunttd 3 o- confequentit 

pcrpen* 



I 



licitfb 
tbeum dic< 

Vt 

tlOR 

Yfrnftu 
pftirtfc 



Vtf 
BicmJc 
fcajpc 




• ^^^^^^^^^^ 

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 
Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



kmk jwra 
^infcrifXt: 
winttrpw,f 

/^fflwcata 



rbpnmjc 



« (Mltffi* 

irfW 
cpirfif^ 11 ^' 



EPIST: ad vhil: 
perpenduntur: hac confilium fcriptorum y (copM 9 
CT pcriftafes confcruntur. Brcuiter y Tktorix 
normam Dialcdicam rebus facrit traclandis tan* 
quam menfuram adhibet y fingulariq; ftudio vn hoc 
mumbit^ut mterpretatio fit fidei analoga. 

Varadofisjioc e& y traditioJumdcmum locum 
habet, quando ucl orationis genm ignoramm, uel 
thcoria non poffumm affequi didi fentcntiam. 
tunc cnim uox Ecclefit qutrenda eh y cacfc audi* 
enda y modo analoga fidei /if,cr loco congruut.De 
bac re plura uolente Deo, i/n priore ad Timo* 
theum dicemus* 

Vt probetis qux fiht praefhn* 
tiora* 

V/itf feu finh cognitionis, uidelicet y ut Vhilip* 
penfes rette tudicent, explorent c approbcnt ca\ 
qu£ funt prtftantiora, atq- ita cxpetenda iudicio 
uerbi eltgant, er contram uitent. H<ec enim e$l 
msucrbi <JW//acQ#/J. 

Vt thfc finceri ac fine ofFenfa in 
Diem Iefu Chrifti, pleni frudibus iu* 
iriciac per Jefum Chriftum ad gloriam 
dC laudem Dei* 

Senfwm quoVhilippmfes cupit dbundare, ad 

c tm 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




■ 

I 
■ 



I 



trti cdptta refertyticmpe ad fincerttatan (qu£ ejt 
bona confcicntia coram Deo) Innocentiam uttx; 
(utdelicct t nc fimus ulli offendiculo.) Et plemtu* 
dinem fruifuum iufticit, qui proficifcuntur ex 
gratia lefu Chrifther tcndunt m Uudem glo* 
riam Deu Atq^ ita hoc loco uera uiucndi ratto 
Chriftianis prtfcribitur, er fimul fons omnium 
bonorum operum oftcndttur, nimirum quod cx 
gratia Chriftt er fide in ipfum promancnt ad fi* 
nem proprium, qui cfi hus er gloria Dei. Opc* 
ra igitur qu& ahundc ueniunt, aut ettam aliorfum 
tendunt, nequaquam bona cenfcnda funt.qualtf* 
cunq; fitcxterna fyecics. Dctnde cr hoc cbfcr* 
uandum eft, quod bona opera k Paulo non dejini* 
anturcjfc tufticia, fed fruttus tufticU: Qjto diclo 
figntficatur ncceffaria confccutto bonorum ope* 
rum ad gratuitam iufttcia? imputattonem. Dc* 
bet igttur tuftuu Chriftianaperpetuo } ut palm4 
florerc. 

SECVNDA PAR& 

Scire uos uolo fratres, quod quae 
mihi acciderunt,magis ad profedum 
Euangelrj euenerunt* 

PKopofitto cxpofittonis, cuius fcnfus hiccs%. 
Meus carccr er pcrfecutio quam hicRomt 
fattor hattcnui cefiit in profcttum Euangelij, 

hot 




jfeflftf 

fa 
inCh 
qiris o 



n m i 
Imxt 



tiijkm 

jNttltl 

fstin 
m,co 

teinn 
fiindc 

% 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 





nnoccntutn uitf 
projicifcantur r 

wifmmk 
mm i 



'piDfl. 0/» 
cnfendd funt^dualif 

■mjlickQwik 
puutww, Dt> 



itrcs,quodqui 
s ad profectun 

m 



E PI ST: JD PH ILl 
tfbe csi, Meus cjltccy fuit occafio ut Utius m 
ttimdo frargcrctur Eiungeliwn, ZT fchciord 
fucccjfus habucrit:Sigmficat cnm ^qhotvh fcli 
ccm prcmotioncm er fucceffam, 

Ita ut mea umcula manifefta fint 
in Chrifto, iii toto pmoric , 6d reh^ 
quis omnibus* 

Expofxtio conUnensrationcm prcpof\tionis % 
cuius hic fenfm es% Eudngelium occ<ifione carce* 
ris mci mnotuit ctuhe Neronis, ddeoq- omnibut 
fionunis rcliquis. Scmnt cnim me propter Chri* 
fii negocium m carccrcm conicclum cffe. Esi tta* 
que btc non cxiguus Martyrij ftnttorum fruclus 
qudd inde magis ntdgkq; patcfiat, cr hmotefc.it 
Euangelium Chrifti, Dicitur auteu crux mi* 
niftrorum uerbi cr piorum affliclio ^uocf-n/p to/j, 
quUefl tcftimonium doStrtnt, o uelutt qu edm 
Euangclij cbfignatio, Namcum homlncs uidcnt 
fdnflos non proptcr crucem abijcerc confcf.ios 
ncm, cogitant ecs certis mti fundamcntis. 

Et pleriq? ex fratibtis in Dommo 
frcti uinculis meis,magis audeantim* 
patiidc fermonem loqin* 

Alius fruttut ulnculornm Pduli, quod non 

C z pwct 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



commenT: i & 
pduci qui dnted timidiorcs crdnt, Vduli \nu\8i w 
fortttudinc dnimcntur dd pr.edicandum finc ti* fluiflU 
wore Eudngelium. Sxpc cnim unim ccnftmtid 
piultcs dnimdre folet. Huc igitur pertincnt fm* 
ttorum mdrtyrid, ut non folu/m mmtftris uerbi ( 
tnimum ddddnt, dd quiduis nomine Eudngelij fe* „ « 
tcndum: Verumctidm ut duditoribus conftdnttt, *\ " m 
argumcntum w liberx confcfitonis calcdrix effc 
debeant, ob hds duds cdufds m primttiud EcclefU k CT. 
tnemortd Martyrum cclebrabatur pie\ cr utili* f 
ter, qu£ in Vdpdtu focdis dbomindtiombus e& con fom 
tdm'mdt<L ■ roafeft» 

Ac nonnulli qiridem per fniridiV ^ 
am &C conrennonem, nonnulh* uero 
etiam prcpenfa uoluntatc Chriftum 
prsedicanr* 

Bifiributio cft^qud oftcndit er hunc fruftum 
prottcmre cx fuo cdrcere, uidelicct, quod non fo* j (i ^ 
twn boni ejfidcles, uerhnetwn ntdli er infidclct gntttr 
Euangelium prcedtcduerint* Mdh quidcm muidt<t yjjfaa 
cr contcntionis ftudio incitdbdntur , Ndmquo 
plurcs docebdnt Emngelium, cb mdgis cdufd ?au* 
H gr*uabatur,ut qui tftius feftcc dutor hxberetur: ^ an 
Bon/ uero er fidelcs dnimdtt exemplo Vdult, ftu* 
debant ut Chrtftt Eudngeltum magis innotefce* ^ . , 
ret, c ff>argeretur per totum^ orbem in pluri* Eccltfi 
«orwm falutcnu 

111 



«r«r« 

tar 




w epist: ad thili 

Wbi! \\\{ qufdem per contcntionem 

Chriftum annunciant, non pure, exi* 
itiirptrffi ftimantes fefe afflidionem addere 
w jtoJt^; uinculis meist Hi uero ex caritate, fci* 
«wEttjgdji entesqudd ad defenfionem Euange* 
mhu ccnjlm:: hj fim conftitutus* 
-Mcjlarui Confcrt utrumcfc genus in cdujis efficienti* 
mtmicck huiy er findibus mioris dccUrdtionis grdtid* 
cr <//i pr/^s membrum e& : [qui per contcntioncm Chri* 
Mmkdcoi ftum nnnuncimt, idfdciunt non pure, id non pu* 

rodffettu, necob uerum finem,fed ut ddferdnt 
n perinuidi* *ff*ftianem uinculis meis, hoc ch, utmdgis gra* 
Dnnulli uero cdufm mem 3 qui propter Eudhgelium itt 
P> cdrcerem coniettus fum . N<*#* c«w Pd«/itf toie* 
te Lnrmum ytffWJ , ^ m \ t i p r <edicdbdnt Chriflum-M 

JXcronem nugis 'mflmmrcnt dduerfus Vaulunu 
\m frtiftm fuerunt autcm ifli dbfq,- dubio luda, qui dd quid* 
^Mmfo vis pdtrdndum pdrdti erdiit , ut Pdulus cmcdio 
tolleretur. Voftcrius membrum efl,quod qutddm, 
»dlid«it*'W^ uidelicet pij uero dtncre Chrifli et Eudngclij moti 
ttkiM, Nfflf tnnuncidrunt Eudngelium, dtq-, tdeo fc Fdulo dd* 
iunxcrunt, mott exemph conftmtU ipfm,qui in 
^ibkrf» ipfo cdrcere non deftitit i propdg* mU Ettdngetij 
^plo P# dottrind . Exemplum mmiftris uerbh ddcoq- cm* 
Liw*f' P l l s vniundumi uideluct, ut taborantibta 
Ecclejte wwbrisp qutntW m fieii.cumfe* 
mt. 

| i c 5 Quid 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 





CO M M en t: I 

Quid igiturr' Attamen quouis mo^ 
do, fiuc prartextu fiiic ueritatc annun^ 
ciatur Chri(lus 3 dc hoc quocp gau^ 
deo 3 atq? etiam gaudebo, 

Quidabfurdum alictii uideri potcrat, quoi 
dixcrat pcr malos qucty Etungchum dnnunctarip 
mtticipat cdm obiccltonem, er afjirmdt fe idco 
gaudcrc, quod ijld occajionc Euangclij fatm ai 
plires pcriuniut, Vtttur cnim Dtas f<cpe malis 
inftrivmcntis ad boni opcris cffccltonem . Sic etji 
Strtbcc et Pbanfai malt erant, mhtlominus tdmetl 
iUorwm doilnnim ca parte, qua jincerd apud eoi 
remanferat.noti pmis profuit, 

Vrxtextus cj- ueritat bic opponuntur, pcr 
pra-tcxtuwftudium nocendi intcllige,pcr ucrttd* 
tem^finccrttatem fcu uervm dnimi jludtum di 
propagandum Euangelium* 

Noui enim quod hoc mihi cedat 
in falutem per ueftram deprecatio* 
nem , &C fubminiiliationcm fpiritus 
Iefu Chrifti* 

Cur fe gau.lere dtcdt , ex eo quod Cbrijlus 
quouismodopr^diceturyoflcndtt. Scnfus autcm 
ucrborum Vauli bic c#. Vtut ifli inuidt con* 
tentiofi omnia m meampernictem macmnantur, 
umen chriftm pcr mc glorijicdbiturfyarfo em 

Eiun* 



U 0 

iM 



rnrjiiifl 
Sffi 

m, 

flimoi 
nuncq 
incor 
permi 

w« 
kkm 
tk h 
flpdtai. 

Pmnde 



Apofid 

kptri 
fawt» 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



Isr ep i sr: ad ?h i lip: 

^uouismcv tltdngclio Ute per orbem : quo fne glorid nuU 
^icannur. U maior in hac uita mihi contingere poteft. 
C C[iicc^ om Obferuetur autcm imprimis, quod A poftolus hoc 
0, non diat frctm fuis uiribws, fed dcprccatione 

VMippcnfiwm et fubmtmflutionefyritiu Cbri* 
m [okr.t, c jii^ q M m CYUCC & mre$ d ddit, C7 conflatur, Hic 

mm r urfus necefiitdtem Stoicm cuerfam uidemui. 

" tjjirmt ft i 

•mglif fmi Sccundum exped-ationem et fpetn 
meam, quod nulla in re pudefiam/ed 
'tkm.Sicetj cum omn ; hbertatc, ut femper, ita 

nuncquoq? magmficabitur Chriftus 
tfimrufM, m corpore mCQj fiuc pcr ultam fiue 

iMpet vqitt Vt ccrtam ct immotam ftcm fc habcre, doccdt 
M Mim i duabus uoabus tdem in genere fignificdntibut,u* 
titur. Vnorcft hn?^<x£o\<.\a,qudm'mterprcs 
expecldtioncm ucrtit,crcomponiturabci. / k,id 
;rfceaaf aa^ideslycaput, er <JWjj, annuere, 

M kf^' Vcrinde ac fi caput totum uergat y er inclmet in 
itiORCfflfp^ id,quod firmiter vcertofteratur. Quafidicdt 
Apoftclu4,Spero ecfuidcm ccrto cr fine omni h&* 
• Jiatione. ut quemadmodum kailetM,fic e? poft 
(X J° ] Ll Jwc r C/?r j/th* glorificetur. Moncmur hoc 
loco,non omnid dhenis precibm effe reiinquendd, 



quinetiam ftcrandum per nos crit quod cupi 

**PeJ* wm> C/ ATimtbm mtH fcpofcendm, Sic enim 
fiWfr c 4 fcri- 



I 



commextt: i u 
fcriptum : ftat mifcricordk tud fuper nof, 

qucmadmodum fterauimus in te. Vehementet 
igitur ifti errant,qui publicas pro fe preces fieri 
tnandmt, ac interim tpfiuiuunt jine pocnitentii 
fecuri, ommbus libidinibus c? furortbus indul* 
gentcs, qux ratione fibi ej fuis nuius exitium 
tccerfunt. 

Mihi enim uiuere Chriftus dC mo* 
rilucrum eft\ 

Vrobat proxbnwm diftwm > nimirum quoi 
Chriftus magmficabitur in fuocorpore,fiue pet 
wortem fiue per umm. E# autcm huius proba* 
tionis fenfus , Sme uiuam, fiue moriar, Chriftui 
tneum eft lucrwm, quo fretus fccurus fum cr wt 
um C7" vn morte. Nam uiuere er mori hic po* 
nuntur nomhialiter, quod articulus pr&fixus v> 
wdicat, cr fubmtelligitur ffl prxpofitio, ut fit 
fcnfus* Quando uiuo, Chriftus eh mcwm lucrwm, 
C7 quando morior y idem Chriftus c# meum lu> 
crum. Quare miht perinde eft,fiue uiuam diutius, 
fiue moriar. Qutd lucrum appeUct Apcftolus,ex 
prtcedcntibus notum eft,nempc gloriam Chrifti, 
qu£ cum Apoftoli commodo ek coniuntltt. Hic 
locus docetrfualisnam fiducia piorum cffc debeat 9 
cum in uia tum in morte, Non tnm frang\ mc* 
tu mortis poteh is , qui fcrio er uiua fiducii 
ChriflumHiftorem mortis,fuum lucrum effe jk> 

twt> 




An 

H W 
jgnorc 



pj«!i,f 
uitt^i 

«pffdB 

nofi li 
ham 
fak t 
itoctfo 



c 

defidc, 
cumC 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



N bptst: JD THILIPl 

ltM f«pffie t u it,ew% fohm ommbus &lucm vdmnk 

/mc p ttniter autcm U j ucre iti carnc hoc mi* 

tmhili hi f ru rt us oper i s fofr quideligam 
,. gnor ^ 

Ttcliberdtionem mjlituit per digrcfiioncm* 
wfe&flK Vtrum ne uiuere aut mori fuutihus, utrtmq; 

enim utile er honeftum in Domino. Cdufi huius 
, ■ • deltbcrationis eft. O£od m*ior fruclusexuiti, 
" mm f ^ M, (jtuw fx mortc ipfius prouemre uideatur. 

T' nngeUumChriflKquodubcrrhnumfruaum fu& 

mOf uiUt indicdt) uidet. E», pi/ pcffow iwgwiwJtt. 

(amtaeri |, dn Ifct f n tm f 0 kt in fubieaiontbut 

•vmnhicf» acci ^ Incarneuiuerc hocloco, c&inhoccn* 

uk fujimi duco cor p ore wtm degere. hdtc, id c#> hoc y 

F#W tbundxt ex idiotifmo Uebrxorum, quif£pifiime 

xxmkrw, mtcccdens re petunt. Frutfus operis, i<i eA, 

r.waW optTcprcciuM^emperes utilis cr fruftuofadig* 
M m qud uliquis opcrdm pomt. 



Coarcror autem ex his duobus, 
filrtnw^ 8 ddiderium habens, migrare dC eflfe 
lymf* cum Cfarifto, 

m ^X Vtriufe pxrtis dchberdtionis cdufts fe mom 
0* C y f > 



cdtjpYoptcrca q;:6d mors piorum Jit dcccffuf d& 
fruitionem ghri£ Cbrijli. Viuere ucro optan* 
dum iudicat, prcptcr falutem Ecdcji£ promo* 
ucndam fuct przduatione : Vccabulum otvaAv* 
cqU> quod migrare rcddidi, 4 n.iutis fwmtum r# 
qui profetturi folucre dicuntur-Sic etiam accipU 
tur boc uocabulum Luc.iz.Et m ftecie Jignificat 
redire co unde quis uenerat. 

Sed permanere ln carnemagisne* 
ceftariurn eft propter uos» 

Altcriui partii dehbcraiionis ratio ab utdi,ae 
Jidicat: Siuos refyicio, ueflrum m Euangclio 
proficlum,fatius c# me m carne manere,hoc 
m boc caduco corpore uitam aliquamdiu dcgere. 

Ex utrcq; dehberattonis mcrabro bac difcd* 
Mtit. 

Vrimum, qubd mcrs fit non mteritus picrum, 
fcdmigratioanim£ a corporead tempus. 

Deinde, qubd anim£ piorum non dormiant, 
fed Chrifticonftcftuin ccclis fruantur. 

Terti6 y qubd tota noftra mta dcbeat Jibi pro* 
ponere Cbriftt gloriam, ac tdificationem Eccle* 
Ji£ Chriftu 

Quartc, qv.bd chriftiani non debeant mortem 
expauefcere, fcd in Chrifto ftatuere mortem effe 
aditum ad melicYetnJktMtii quw Jit hic pr^fens. 

Et hoc 



m 



:7 t fi 1 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



l tcclcf ljC pm, 

NW& fnflitur,;:, 



!0J, 



ii frwntiir. 



epist: jd PHiti 
Et hocconfifus .nouiouod manfu* 
rus fim,cY una permanfurus cum uo* 
bis omnibus ad ueftrum profecfiim 
&C gaudtum fidei, ut gtoriatio tieftra 
abundet in Chrifto Iefu deme^mea 
rurfus aptid uos praefentia*. 

Firifw fw/ «off drfcfif Apoftolus, nhnirwn pro* 
fcclum VhtUppenftum V gwdium fdeuquod cx 
prtdicdtioncEudngelij perctpUnt f.deles. Ob* 
fcruetur fruclm profettm m cognitione Eumge* 
/i/, utddicet quod c\uo mugis proficimu: in fide ex 
prjedtat tone Etungelij, eo mdttK rcdd.ttur gdU* 
dium piorum,quod cx jide proficifcitur,cr abtm* 
dmttor fiatglomtio in Chrifto. Hic fuiefruftut 
uberrimut dulctfiimus, merito nos exctUrc <td 
mdtendwm, legendtm, meditmdum ucrbum de* 
beret. 

TERTIA PARS. 

Tantum digne Euangelio Chrifti 
conuerfamini, utfiue uenero SC uide* 
ro uos, fiue abfens fuerc, audiam de 
rebus ueftrisi quod ftetis in uno fpiri* 
tu,uno pariteranfmo decertantes per 
fidemEuangelij» 

- PRO« 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



■n 



■ 




commenT: ri7 

PRopofitio fuaforti,eaq; gcnerdlis, qtidm wox 
m duo cdpm difmbuit Apoftolus: quorum 
Vrim cft, ut Vhihppcnfcs in negotio Euangelij 
fortiter fc gerantjUt fyiritualcs athlctds dccet* 
Vofterim continet mutux officia piorum> ut mo* 
res refftondeant Euingelio.Vrius caput pcrfequi* 
tur ufq; ad jincm prxfentis cdpitis. Pofterw 
aggrcditur m princtpio fecundi , quod copioft 
cnumerdtionc prcfcquitur* 

E# dutem digne Euangclio uiuere, re* 
fyondcrc dignitati Eudngclij, fidei puritdte ej" 
tnorum wnocentid, Scu,Esl:Euangchcam dcclri* 
tiam firmo corde complecli y dc dewde fibijpfire* 
nunciarc, (ubldtdq ; cruceChrifti eum fcqui in 
pietate, pdttentid, modcftid, iufticid dlijs uir* 
tutibm.Ex quo mdnifefte fcquitur>eos omnes Eu* 
dngelium ccntumelid afficere, qui fecui iuuunt 9 
quam Euangclij dignitds requirit, ut quifidem id* 
clant fine uiuocordis fcnfu y fine pocnitcntid er 
pietAtk exercitijs propter quos nomcn De/ dpui 
boftes Euangelij mdle dudit. Stai e in u no fpi- 
ritu, f# perfijicrein finceritdtc doftrinte con* 
cordcs,cuius rci dutor eft Spiritus fanclus. E& 
ergo Mctonymid. Standi etenim uerbum athle* 
tis conucnit, k qutbm fumtd e# trdnsUtio. 

Vt tgilur hoc loco perftringuntur ncudtorcs, 
qui [ewpr aliquid ccmwmfcuntnr, ncn tm di 

cdificto 



0*1 



Vnop; 
angtlij 
Ioj, ftf 



m 

fnthfi 
fwijjclti 
iwfkt 
wftom 
Satani; 
f«r,!<ty 

r* 




wtcicci 
isimtiir, 
«jbifo 
tnk} 
mdm 

huiit 

Ncc 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 





***** * PFST: AT> VHIL * 

taijj adificationem quam ad manemiattanttam,rixat 
J , lK '^ or " cr difceptationes : Ifrf «ere commendatur 
^klh^ <on ft unt i 4 > ncc l uc ui* ucnto dottrina: fluttuent. 
, " ^ ««iw ^ j m /} Jr armdinh factle buc tUuc impelltntur. 

0, %Ut : y no parirer anitno decertarc pcr hdem Eu- 
■uuputpk: angeli]: csh fide tanquam tutifiimo fcutomuni* 
'Pjte, Po| a , ioSi p arl ter \ n aciem prodtre, hoftijquc fc cp* 
"^fti^ponere. 

Utc duo obferuanda funt : Vrimitm, qui nam 
fint bojhs Euangciij,qujtlefq; eorum artes quibta 
Jtftj uiuerc, n Euangeltum oppugnant. Deindc, quomodo fe 
\mtitt o bofttbus opponant fidcles, cr m qua re pofiu fit 
vn^umitM uittoria. Hoftes funt SaUn, Caro, Mundus. 
liMefibijffift Satan nunc dottrinje, nunc uit£piorum injidta* 
iftimjcfin tur,idq; partim fopbiftica, partim tyrannide, 
]ku&iijtm partimhypocrifi. Caro nunc acummerationts 
WoswMEut fc Euangclio opponit, nunc bUndttijs mefcare in* 
ffcuuamt, cautos conatur. Mundus nuncblanditur,nunc 
^\f\km minatur , nunc exemplis ptf.imis ueluti inujtdtt 
,jw ywim caftra Ecclefu ad obruendum Euangelium. Con* 
pimtiifl tra hos hoftcs pij ftabunt m acie, armis ftnrituali* 
Staieinuno fpi- busarmati, cr fcuto fidci ommum boftim tcla 
u m cxciptent. Vlura de hac pugna & panoplia fide* 
liumutdeadEphef.6. &i.Thefa 

tamvrt* * Nec in ulla re terreamim ab ijs qui 
;to feopponunt, 

V«/f APoftolm conUtnni pcricula & mmf 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



C O M M E N Tl IN 

hoftim udpotcntifimorum,quod fane ncmofd* 
cere potesi,n;Ji qut uera fde munitus fuerit. huc 
mud lohan: H£c ett uttiorta <{u£ uuictt wundum 
fdes ucjlra. 

Quod lllis quidem efr exitrj iudici* 
um, uobis uero ialutisjidq? a Deo«. 

Katio cur tcrreriautconjiernari animis ncn 
debcant pi) in lucla aduerfus hojics fuos t fumta ab 
eucntu. Nam ut ubics aduerfariorum contrt 
Euangdtum C& ipjis iudicium futurce damnatio* 
nis&exitij : \ta pijs e? fidclibus apcrtum & 
planum csi fxlutis tcfitinomum h quod fortitcr pro 
'Euangcho contra eius aduerfarws militcnt 

Scd undc hoc i a Deo, rcfpondct Apoftoluh 
Kcuocat autcm Apojiolus uicloriam ad Detm 
autorcm y duabus dc caufis : tuddtcet ne animo con 
cidant fidelcs, ji quid ferendum jit proEuange* 
lio> V ne mjolefcant aut efftrantur? ac ji aliquii 
proptu uirtute effcere poffent. Xerfio uctus, 
Vapifiis occafioncm crrorts pr£buit : qui affiftio* 
nes Sanftortim merita falutis faciunt. Qhw enhn 
in uetcrt translatione uocabulum caufe ponitur* 
ubi m Gr£co eft tvf&liqjd <f<J ucrbum iudi* 
catiojcu iudicium ucl demonjiatio } ampiunt hoc 
Vauli diclum,ut eo oppugncnt gratuitamfalu* 
tcni } cum tamen ?anhu non de caufa fxlutis loqua* 



jggtk 

Q» 
qiuniu 
lumi/iJ 

/j^pan' 

tx|)o!i 
tiora.i 
fatiCl 
inimk i 
DttM 
mfcrtitii 
kkuH: 
/ri|tfe,cr 
$tt$\ 
kaiot, 

ttn 



• E f I S T: JD PM TLt 

f^(we mt tttrjedde iudicto tantum> Natnut fignificxt U* 
WiitiKfiicm. hicm aduerfxnorum magnum argumentnm ejji 
^wrocitniK, futurx damnxtionis illorum: ]ta conjixntiam pio* 
rum cr luttam aducrfus hojlcs,futurx eorumfi* 
lutis demonfiutwncm fcu iudicium prxnunciat» 



s 3 id<j aDee Qtiomam upbis donatnm eft, 
quantum ad Chriftum attiner, non fo 
nwm\ | Lim fn /pfum credere, fed etiampro 
*>h ipfo patf» 



.citffli \imimi: Expohtio raticnis prxcedcntis pcrdifirihu* 
• fadpfffe tionem. Kcfcrt enim inter gratias Dci, c? cre* 

:Jfcmir, derc in Chrijlum,<zr pati pro Eu.uigclio. Nam ut 
frfmdtat animdis homononpcrapiteaqux funtSpiritus 
rcpnict Afefi D«: Ir^ ncc crcdcre ncc patt ucra e? inuicla ani* 

WddDa wi fortitudine proEu.mgclio poteft. Obferuetur 
■g W Mtiwa hc locus contraVapiftas, quijingunt liberiarbi* 
i femlnf tnj ejfc, credere CT ncn crcdere, pati pro Euan* 

fcii»W % ell ° & non V' U1 ' Se< * ^ e ^ uc rc ^ uu m ca P ite 

Jjint, &cmdodicemu% 

^ em certamen habentes,qualc ui* 
Uw4f diftis in me, SC nunc auditisMn me t 

'^f 1 Propowf p exemplum afeeculum fortttu* 

Jt4 * mis > 1 ui °W cre P ios iduerjarios decet, nc uu 

^fihtkk M lcct c ™ c€ fangantur, cr abijcunt confcfio* 

Mr m \ ■ ncm 



1 



CO M M E KTl 1 27 
Vftii propter acerbitatem afjiiftionum . Locm 
obferucturde mintftris ucrbi, quorummunusch 
txempk doftrm* moribus exprimere, ut quemt 
admodumex ore ipforum uerttatcm difcuntau* 
ditorcs, Ita exmortbus rcfte uiuendi regulum fu* 
tnant. Nam cum perfeftifiimus ntodm docendi 
conftet regulav cxemplo, quod enim reguk 
fnenti offertur, id exemplo fenfibus rcprefcnta* 
tur,is paftor optime fuo fungitur officio, qui 
quod ore doceat 3 moribui cxprimit. 

CAPVT SECVN* 

D V M. 
SVMMA CAPITIS 

S E C V N D I» 

MVltis argumentis bortatur Vhilippenfcs di 
concordtam, humihtatcm er conftantiam t 
promittit Apoftolus fe miffurum.Timothcum 
"Epaphroditum, quos tllis jingulariter commcm 
dat t 



ORDO ET 

P I T I S 



PARTES 

S E C V N D I. 



CA« 



PArtes huius capitk du& funt pra>cipU£.Vri<ft 
Paranetica efh, ht qua hortatur PhiHppenfei 
tduirtutes Chriftiam profcfiione dignas. \n hw 

m 



EXE< 



ffl 

/7quod 
munio 
ratient 



A 

11' 



Dl 

tOi 



bcmcntK 
j>m[« c 
im ft 
fatioa 

Siqu 

fksk 
«Woc 



3l > (\uoTum wwnu 

> pitninn 

Mpur ejjicioy 
i 



jecvk 

mm 

D/, 

5 JinguUriter cowiw 
jjlRTES CA« 

cfik 



epist: j*d v h r l: 
iwi loci confirmationc cxplicat copiofe locumde 
humiliatione glorificationc Chrifhi. Poflcrtor 
c&commcndatio, vn qua Philippenjibus commcn* 
datTimotheun cr Bpaphroditum. 

EXEGESIS SECVNDI CAFITIS 

CVM OBSERVATIONE 
DOCIHIN ARVM. 

Si qua igitur exhortatio in Chrifto, 
fi quod folatium caritatis, fi qua com* 
munio fpiritus, h qua uifcera SC mifei: 
rationes, implcte gaudium meum^ 

AD mutua hiter ChriftUnos offxcU exhorti* 
turut Vhiltppcnfes, omnhm primum ad 
concordiam hortatur, qi(£ fons (S% rcliquorum 
ofjiciorum uiriutum. Injinuat auicm hac ue* 
bementi Qr Pathelicd cbfccrationc interVkilip* 
pcnfcs cocpifje difiidia v contcntwnes, procuU 
dubio pcr tnjidus Pfcudoapoftolorum , quod ex 
tertio capite colligi potcft, ubi ita ait: Caucte cd* 
nes, cauetc concijionem. 

Si qua,inquit, exhortatio elt in Chrifio, 
ideft, fi qua exhortatto nomhte Chrifti faftaa* 
puduoslorum habeat. Si quodfolauum cari- 
taiis, hoc eft } fi caritM commums aliquid folatij 

D adferat* 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



COMMENTl IN 
ddferat. Si qua communio Spiricus, id e&,ft 
eiufdem fyintm Cbrtjlt parttctpes fitis* Si qua 
uifcera Qc miferariones, id eftji tangamtnt uU 
lo mtfericordtx, cum ergx uos tnuicem cr Eccle* 
fiam Chrtfti,tum cttam ergx mc affettu. Ex hifct 
quatuor tnfert propoftttonem , Implere gau- 
dium meum. Hic omnium primum obferuc» 
tnus ex antithcft, eos omncs fferncre exhortattoa 
nes nomine Chrifli fattxs, carttxtem frxternm 
contemnere, Spiritivm fxnclum abijcere, adecty 
omnem affeilum ergx pios deponere, qui mutu 
mEcclejia concordt£,qu£eh mhnjirorum ucrs 
hi hxud minimum gxudium,non ftudent. De con* 
cordta copiofe diximut m commentarijs noftris m 
Eptftolxm ad Gxlxtxs. 

Vt idem (entiatis* 

Expofitio feu depnitio csl gxudij Apoftoli. In 
Gncco ek <$povem, quod ucrbum generalc e#, 
continens fub fe omnes animorum afttones. Vult 
igitur Vxulus, ut eodcm fint Vbtiippenfcs ergaf e 
inuicem animo & ftudio, ut idem m £dtficatic* 
ncmcogitcnt,fapiant,meditentur,ftudcxnt,ament 
erc. Kotctur quodnxm potifiimum mintftrorum 
uerbi atq- adeo omntum piorum gxudtum effcd* 
beat, nimtrum pia m pijs honeftis rebus coi s 
fcnfiOj er xnimorum coniunttioiunde voftea pl * 

rihi 



m 
Eanc 

Projx 
mhwt 



Cmu 
ftntmlh 

miknc 



Efd 

tomteu 
Utty ai 




l9? ll 

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 





Eprsr: ad pn tl: 



«Dt f i ^ M ^ rr/w ' ; m toU ulti prn^m fequuntur. 
Pr' ^MoM«t crgo no5 m&shxc ftmtwsftmdiferid 
y^y m cxhorUtio,qu4tn uiaofe urnis V cocc£rMio* 
' in »^ E(: n# pcrucrfum ludicium. 

w.bpkter Eandem dileehoncm habentes* 



Jflwrmfe. Propojitionis diftributio eft , qtw <|Mii pcr 
mm frtim Uerbum <p?ovep intelUg.it, exponit, ac primum, 
fafyctrt } (kid<fcmerU6 dtlcclionem coUoc*t,qum uult effe 
|ii m cundetthid e&,p.trcm modo ddcdionis. 

rc9 KaijtnrttR 

M Vnanimes» 

CdriUtis cffcclus e$t undrtimttd* , qud cow* 
fentientibut cmmfS V fentcntijs, coniuncltfq; 
uinbus nos inuicem fouemm dc xdificmui m 
bono. 

Vnum fennentes,. 



m 



tiftdt i 
rttt'fwk^ 

womwiton.^ E ffeftus eft undnbniutis. vbi enim unm dni* 
;t p(,ilippfjtr»! ibi quoq- unum jiudium exiftit, Cum igU 
Kf ik 1«^ tur uno atumo(non quidem fubftdtttk, fed uolun* 
ww^dpUtecr dffectu) coniunclos ejfe deccdt Clmftu* 
4MmM®n° s >P Arc &> ut non folum mutuisofjicijsexcd* 
Inid&i ritAtc mdtuntibus fe inuicem fbuednt, uerum etu 
m ut in doclrhtd rehgioms fummum tucdn* 
jZkM** confcnfum, Huc pfolmus pcrttnet, Ecce 
r | D z qudm 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



COM M E NT: /N 

tsttkm honum er ft*m lucundum, hxbitare frM 
trcsm unum. 

Nihil ex contentione aut inani 
gloria* 

Ampltficat per Antithefin, cr fublatam uull 
difcordi£ originem & concordit pcjictn^qu^ d 
contenttonis fludium: quodex tnani amhtiom 
nxfcitur. Obfcructur uertm mdnisgloritflnfo 
cium c? concordue pcflcm cffe rixanii libtdinem 
Quarc fummopcrepijs contentiones funtuttam 
dt, modo, ne cum pietatis c? uert doclrime fm 
cer.eqi inturia fi.it. Tum enim cum Pattlo liccbit 
dicerc : Qui aliud Euangcltum prxdtcauertt, 
qum cgo^anathema ftt. 

Sed per humilitatem alrjs alios exfr 
ihmate praeftantiorcs» 

Caufam proximam mutut concordi<e ftcit 
ueram humilitatcm, qua quis uilis in octilis fuii 
<tpparcns y nihil altu/m de fc cogttat : fed altos pu 
fe honorandos iudtcat y ut excettentiorcs* Quoi 
quidcm noad flatum ccconomtcum cr pohticum, 
C? officiorum difcrimina referendum ei? - , fed d 
mimt et confcictu forum } ubi quiitbct proflratm 

corm 



«muKjm epist: JD vhjli 

'rormBeo dgnofcit proprum mfirmttdtem CT 
ttilitatem, dgnofcit migmtudmem peccati fuu 
ftfc cogjjjJio /uciie ejjtcitf, ut nemmem nonm 

m ^t< m emfe iudicctjs cui pietds e# cordu 



M\ks-**± y os Vdulushumiles,hos Chriftus pdupe* 
wm>> (unti \; ' ^ res fciritu nommt* Sunt proindc uere 
mreMriMimynties ccrdmDeo, qui omni proprit uirtutts 9 
nmhilokfaptcntitcr uijlicix fiducid exindniti, quicquid 
!ufflt ptkm honi esl, infolo Dco qu.erunt. Qudre hwmihtdi 
Chrijlund cordm Dco eft uirtus,qud cx ucrtfiimx 
noftri cognitione nobisipji uilefcimus } ommque 
MosdproprU uirtutis, ftpicnti* cr tufticit, fiducu 
cxmniti nos coram Deo profternimus* dc tn eo 
folo omnid bond pcr CHRISTVM qturimus. 
f Ex hdchwmilttdtecordmDeondfcitur bumilitdt 
gtu mm) cQYAm h om i mcuSy q U£ m uerd diledione fundd* 
j Mr . H^c /kfit ut nosnemmi prxferdmus fn* 
ttqt&fy^perbe, fcd ommbvs fincere nos dccommcdcmus* 
m( ywU Qu 0} li m autcm hd>cmmilius,qud nos uclco* 
00^rm Dco profternimus, ucl ncs proximo fubijci* 
Ttftrd*&[ tnusy non ndfi ttur in cdrne ncftrd. Qtprendd 
kdW ; : <h ipfiw ucrdfcdtungo, qu* csl regeneratio no» 
2 ( D 5 ftri 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




■ 

1 



C O M M E K T: I N 

flriper fidem cr Spiritum fanfium, priufqum 
enim renafcimur, <£AauT/'ec m nobis regmt, y 
vnanis glori£ cuptditxSy Verum tnrtnatismcm 
tur ueraJiumihtas, qut cogmtionc harwtm rerm 
crefcit o perficitur tandem. 

Vrimum ccgttabimus mandatum Dci c(fe, ut 
jtmus hurmles, huc primuw prtceptum facit, cr 
mandatum dc dileclicnc proximi, qui ccntra htc 
prxcepta ptperbit,Deum ojfcndit, cxcutit Spiru 
tum fwclum,& mcurrit tn pocn/.s» 

Deinde propcnemus nobis cxemphm Chru 
fii,ad quod Pdidus hic nos reuocat.cudicit, Clm-. 
fium cum pofjct fe in maieflate gloriofa ut Deum 
exhibere, f: pufiUum hommem m omm bumiliti* 
te exhibutffe,ad hoc fuum cxempium muitat Chri 
flusfuos difapulcs,cum mquit: Difciteame,quui 
mitis fum, cr humilis corde. Quis,inquit Bcrn* 
hardus,fm£ mentis contcmnit humiluri proptcr 
tam humiliitum pro nobisf 

Tertio loco ccnjiderabimus nos ipfos penitus, 
cjuid fuerimus ante ortum, qutd ab ortu, ad occa* 
fum, quidcrimus poft h.mcuitam. Yuimusfemcn 
V fanguis in utero. Um m defcrto mifcriartm 
huius utLc fumus, peccatis multis contamhuti. 
hnmus aliqiundo cfca uermw.m o~ puluis, ut 
Abraham fe puluercmagnofcit, Huc pulcrc qtd 
drant uerfus tfti; 



C0 



notocoli 
kajai 



Septbr 

ttm Ak 
famt, 

Qfias 
mitdim 



flDi» 
k Ite, 





is 

MlHtt, $L 
'""iMftaiii!!,: 



ftttyftljfa 

fifKpiiiin Cf 

'itcgloncjMi, 
'titittomkm: 
mplumimtiti 
r.Difate.iti;(,f 

,/f/r, mm 



ep tst: at> vh ilip: 
Ueu cur ufq; ddeo uilifiimd terrd fuperbit, 
Cuiusfcedd brcui corrodent uifcerd ucrmes. 

Qudrto cogitdbimus, Si qut bond hdbcmtts, 
non noflrd effe, fed Dei, m dliorum commodum 
nobis coUdtd, ut itU tdnqudm Oeconomt Dei di* 
ftcnfemus. 

Qumto cogitdbimus, Deum qui dedit, poffe 
etUm uufferre qtu dedit, ft ijs abutumur. 

Sexto uemet etUm nobis m mentcm, quod dlij 
qui minora dotu uidentur lubcre, qn.un nos, fapc 
plus oper<e pr&flent, O" utdtorcs junt Ecclefid'. 

Septimo dcceddt quotidUnd m exercitijs pic» 
tdtis dffuefdttio,unde non folkm humdtdt, ucrum * 
etutm dlue turtutcs crefcunt , & ucluti ddole* 
fcunt. 

Ottduo de multipliciuer<ehumilitdtisfruttu 
cogitdbimut, ndm JiueDcum rejf>tcimus,fiue nos 
dd homincs conuertimus.fiue nos ipfos confidcrd* 
tmis,mirdbilis humilitdtis fruttus cft uidere. ndtn 
fl Dcum refricimus, pr<epdrdt humilitds Deo ho* 
Jpitium,iuxtd hdnc Vropheiicdm fententUm, ln 
fdtttto hdbitdt, v cum contrito er humili j}iri- 
tu. \tem, Adquem refcicum, mfi dd contritum 
Jfciritu er trementem dd fcrmones mcosf 

Uunc enhtt iuxtd Chrifii dtttum exdltdt De* 
us, cum intered fuperbis avr/TaWs^, ut Vetrut 
loquitur. Si dd homines nos coniiertimusjwnord* 

D 4 tur 




p 




commekt: tk 
tur humilis, cum contra ccntemnttur fuperbut. 
nam ncmo non cdit fuperbum tanquam mancu 
pium Sataiu hoftcm Dei, er contcmtorcm 
hominum. Sinos ipfos confideramus, dulctfi-. 
mos hum tlitatis fruclus pcrapiemus. Vrimum 
enim humtlttas ucra ch matcr pudicitijc p*A 
enttt^ Dcindc ad fapientiam parandam uim 
ftcrnit, iuxta tUud Salomonis, vbi ril humtliUs, 
ibtcrfipientia. Adhxc humilitas pia eft cujloi 
fidci cr timoris Deu E# quoq^ inuocationis cdw. 
fa qutdam, c? ucluti qu/dam exaudittonis con-. 
cihatrix \n Domino, ut in Vfalmo habetur, Rc* 
fipexit Dominm ad orationem humtlium, prztc. 
rea ucram humilttdtem comitatur gloria. Mattk 
y. Beati pauperes Jptritu, quontam tpforum eh 
regnum ccelorwm. Et 24. Qjit fchumiltauerit, 
exaltabttur . Huc illud Auguftint, Stcuti arbot 
ut furfum crefcat,profundAS fubtus radicesagen 
dcbet: ita qmfqun mhumilitate ftxum animum 
ncn habeat, in ruinam fuam extoUttur. \nfupcr 
humil!tasilla,de qua nobiscsi fcrmo, Eftoma* 
tus anim£ pulcerrimus, unde Vetrus in prtorii 
qumtOy Tcar&VGtypo&cixlw zyx.ofj*€wcc?.<&t, boc 
eh, induite miquam tteftem, fcu humiliatc intat 
crnattfitis. Hxc fint dtcla de humtlitutc con* 
tra fuperbiam,quam uetus Vocta damnat, ctm 
ait,fXHy<x^^a-o(^LH /j.ht «Ak.h <unt 7rA* 
tw» 

Non 



Ilf 

El > V coitatr 
MlbjKiflh; 



meuiilitio 



«xrj 



Quifehnki 
yftint, Stcttid 

\tk\mtmi 



I),!. 



eptst: ad ph i lip: 
Non confideretis quifq? quodfu* 
um eft 3 fed unufquifq? etiam quaefunt 
aliorurm 

Iif csi.quilibct confuUt commodis proximifui 
ht tcdificationcm.QUGcl ubifit„ncc contcntio.ncc 
inxnis gloru locum hxbcre potcft.Hic cxHcndum 
cfl, nehxnc utthjVtmm uirtutcm cum turpifiimo 
t?l\.\)'7%<xy/j.oo'(WH% ftudto confundxmut. \Uct 
cnim Jxnttx quxdxm curx eft, qux quifq^ proximi 
fludijs perinde xtq- t fuis ftudct. Y\£cprofxn.i te* 
meritxs cs% qux quit nunc xltenx muncrx inuxdit, 
nunc alios cxlumnUndi ftudio obfcruxt. De hxc 
rette dicitur , th? TVoTwT^xytxocapHZ ou<f £p 

Hoc enim fentiatur in uobis quod 
&inChrifto Iefu, 

M.ixim'im exemplum mmnitm proponit t 
nempe \cfa Chrifti. Eii xutem hic uerborum fen* 
fut, ut inter fc cum affettum ferucnt Vhilippen* 
fes^quo fuit pr.editus lefm Chrtftui. Sentiacur, 
impcrxtiuum esl ttcrbum, quod in nomcn refolui 
potcft, hoc modo, YUc fit tteftrx fententtx, qu& 
Clmfti fententU fuit. Scu.Hic pt xffettut m uo* 
bis,qui futt in Chriftolefu, nempc fxmmx humi* 
UtM, 

D $• Qui 



Y 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




■ II H I 

■ 



COMMENTl 1 tf 

Qui cum eftet in forma Dei, non 
dirxit rapinam parem efie cum Dco, 
fedipfefeihanfuitforma ferui fumta, 
in fimihtixdinehomihum facfttis,Sc ha 
b/tti compertus ut homojiumiliauit 
feipfum,facrus obediens ufq? ad mor* 
tem, mortem autem crucis, Quapro* 
pter etiam Deus ipfum exaltauit, cY 
donauit ei nomen quod eft fupra om* 
ne nomen, ut in flomine Ielu omne 
genu fe fletfat, cdeleftium, terreftri* 
um, 6V infernorum , onmifqt Iingua 
confiteatur quodDominus (itChrt* 
ftus Iefus ad gloriam Dei Patris* 

Expomt Apojlolm ®- defithi qu.tlis fuerit 
affettiu m Chnjio y unde occajicnem naftuf, co= 
piofam dottrbwn tradit, de Chnftt diuiniate,po 
tmifahwn&mte, perfona, bencficijs, morte,re= 
furrettione, glorificaticnc ac rcgiobonorc. YLjc 
dottrint partes cwm fint Ckrifttanifmi pnecipux 
capii% uoloeas bremter bi cnarratione attbige* 
re,Ac primum quidcm duit. 

Qui cum efiet in fcrma Dei* 

hJcec diubiitaiis Cbrifti ajferUo esi.Ejfc autem 
hi fortna Dei^eft maieftate cs gloria fe Deum ue= 
rum decUmC) id quodfecit Dominus etiam mte 

ajfum 



Smn 

lUtlir, 

ftfli 
ttiw 



1UCM 



ptfk 

(jtntu 
noo, 
ftr, 

Na 

Ho 
toisn 

fmj 
*ml 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



ttf 

^ ^rui (utnt. 
-imfactus^a 
^Ojhumilut 
Mufijadmc 

n exa/tauu,: 
d eft fijpra cr 
wtkiu ora 
fai, terrefin 
nmtfcB lifjgu 
Bius ut€fai 



Dri 



intcrma 



epist: ad p h i l: 
djjimtim fotmam fcrui, ut hic Pdulut mnifefte 
loquitur. Nam difcrmt inter tempus maicftdtis 
C7 indnitionis feu humdutionis,quo formm fcr- 
ui afjhnjit. \dco dutem <zr fortn<e Dei c? fornut 
fcrm mcm\mt,ut Chrifti ajfcttus expreffm propo 
Udtur, quincglecld mdicjhtis glorid fc itd fubmi- 
jit,ut noftcr fierct fcrutis,humdnx nxturd djfum* 
n m unioncm hypoftdticdm. 

Obfcructur igitur hoc loco teftimonium de 
diuinmte Chrifti, Tirmd csl enim k mdicftdtis £T 
gloric dechrdtione ad effenthm confequentict, 
\tdcnim Donrinus pcr Vrophetdmdit: Glorum 
mexm dltcri non ddbo. c? uerbtm vTrapx&P Jt* 
gnificdt cum diulniutis declaratione fimul ddejfe 
effentidm. Rede igitur Auguftinus m Formae 
nomlnc ndturdlis plenitudo debct mteUigi,fcqui= 
tur, 

Noa rapinam arbitratus cft, efte 
cequalcm Deo* 

Uomincs fupcrbi, dtq- ctdeo Diabolus ipfe, in* 
tcrdum fibidffumunt diutnos honores,cum txmcn 
fcunt fe ncqiuqium Dcos ejje, At lcfus Chrijius 
certo fciuit, qucd effct £qiulis Deo, w quod di* 
uinum honorcm uendicdrct fibi fine iniurid Deu 
Rapina rcs dliend esi, qu£ pcr miuridm pofiidc* 
tur. Signijicdt Apoftolut \nc uoce,Chriftum non 
fumpjijjc dliunde diuinmtis gloridm, fed uere 

&[ub* 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



I 



CO M M e kt: /a- 
CT fubftdnttdltter Deum effe. Non rdpkdfuit y m 
qutt Augufthms, ilU filij cum pdtre diuinintis 
equdttds/fed ndturd. Hon enim potuit effe r.u 
pitid, uhi tqtulis efdt rutturd, h.cc itdq, Chrifti 
humiltdtiQ bomines drr&gdntes bumitiet, qui cum 
ipfi mhiljmtyftipcrhe tdmen fibi arrrgant hono* 
res,dc fi dlijs mehores ejfent:quod quidcm rdpindi 
genm csl.Vcrro quidtqudlitdi m undm perfonm 
noncadit, fignificdt Apoftolus hacuccclcfum 
Chrtftum <eternum Deum cffe, diftmftdm txmeh 
k Vdtre pcrfonatn, ofXd>i(nop Fdtri er Spiritui 
fdnfto. Vt igitur aqudlttds pcrfonarum dtftin* 
clionem oftcndit: Itd quoq, Arwios confutat,qui 
hunc lefurn Cbriflum jecundum ndturdm chuinam 
Patre m'morem,hoc esi,mjequdlem cffe tudicarut, 

Sed inaniuit femetipfum forma fer 
ui fumta* 

Humilidtio lcfu Chrifti uoluntarid hifce uer* 
his defcribitur. Nam cum dicitur, inaniuit feip- 
fum.pgntficatur fponKncd fubmifiio. Qualis dtt* 
tem fit h<zc maniiio feu bumiliatto filij,'m fequcn* 
titextu exponitur per dtftrthutioncm. Forma 
fcwi c& qua fiUm Dei rcucrd feruilem conditio= 
nem >m fe reccpit cum mturd humand. Ndm non 
folumPdtrfc ccclcftis , fcdetidm hominum fafttu 
eft fcruus, no quidcm coaflione,ut diflum csl,fed 
ft>onancd uoluntatc. Etji dutem otnncs crcdentcs 

fcrui 



W-4 
uitXl 

titdo\ 

conoHi 



forflUJ 

ifm\u 
(juiRcx 
tnrx t it 
Umh 
fnptu. 

y 

Hocei 

B 

toto 
fajjk 

NlillOft 




| N EV I st: AD V H I l: 

^wwiMfiiifi f erUl f unt Da ' Ut ^ Ul eX con ^ ltlone d d°pt cn - 
n t . !rc f wr, utfcCT totdm uitam Deo m obfcqumm addi* 

nim potuit ctpr fJnf; C^ift 11 * tamen pcculuri modo, fcruus Dei 
ij b<c itaJL dicitur, uidcUcet, quod Deus Pater ipfum cmife* 
rit <td opus eximium quoddam, quod cum cxtcris 
communc non h.tbct. 

Obferuetur hoc loco Antithefis bi uerlis Patt 
li.fupr.l dixit, in forma Dei cxiftens, bic v.cro 
formam ferui attu\nens>quaantitbcji figmfia 
catur 7 quodformd Dci ipfi pcr naturam c? effen* 
tidtncompct.it, cj-qnod fcrmd fcrui tdntumfit 
)HntxM ajfumfo A \, ,// 0 \ n unionem perfonalem,atq ; ita 
prpnmmp Rcx ^ C g Hm> ^ Domte Dominaniium nfe 
<::::$ ccnjnt^c tur ^ c ft^ crul \ cm conditioncm fufcepit, dffumtd 
MturmMm na turd humdnd, ut fud feruitutc genus humanu 4 
m cfjtidim, p cr p Ctlu p C ccdti fcruitutc er miferia rcdimcrct. 



i i • 

km 
khcuca^ 



um 



fomah 



In fimilitudine hominum fa&tis,. 

Hoc csh, fimilis fettus alijs bommbtM, ut qui 
uerdm ndturdm humdtum affumfent. 

Et habitn ccmpertus tit homo» 

&&r¥ 

^iontB. Fort Jnterpretdtiocftd figno. Confirmdt cnim 
..." ^ccnia Chriftum uere dffumfiffe humdtum naturam, idcfc 
st proprietatibus buman* ndtur£,qu£ ab ea fepd* 
rari no poffuntM ommbus enim,cxempto peccd* 
to ? fe gefiit ut ucrus & naturalis honio,creuil, co« 
..rtrrtk u medit, 

000 

t 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



COMMENTl IN 

medit,hibit,dormiuit, fatigatus r fl, fleuit, trijld* ■ 

tus cjt, Breuttcr, Humdtue naturx propnctati* PjF 

busfeuetwthominemdecUrduit, Hoclocopcn 1 

pcru;« funt Morcioniji* , f «' fo«c coUige* J 

Unt,corpm Chrijli effe fae&rum,feu pbdnufmd, F Hl 

cr non uerum corpus, fed facile ijiud delirium * rt 'f 

rcfutatiir. Kam Vaulas htc fimilkudinem non F w l' 

/fp^ruf 4 rwfwrrf, «ec particula, improprieta* n ' m > h 

tis noU eh, /e-d pof / k* wer^ er /b//<te dpprofo* ,;; :; ' 

tionisftcutifepealtds. Vrxterea fcopus Apoflo* f 
li htc eSt, ut doceat qudliter fe gefjerit Chrifttu 

ndfttrd affwnta.ofiendit cnim ipfum cum FF l 

poj/cf /e rn mdieftdie glorioft, ut Dcum exbibere, ™P\ 

fe hommem in omm humilitate exbtbuiffe. Nam l mm ^ 

Vhtlippenfes boc loco ad humilttatem hortatur F' mu 

Apojhlus, cutm rei gratid, ut diclum e&,Chrtjii I™'/ 

exemplum adductt, affrmans ipfum, cum in for- «i 
md Det ejfct,exinantuiffe fetpfum, forma fcrut af* 
fumta,td es~i,hununa natura cum ommbus futs nd* a 
turalibus proprietatibus, fcdjins pcccato : quod 
non eit d natura,fed aiiundejicmpe ab inobedien» 

tu primorum parentum, pro qua ut fatisfaceret, * l! P n 
fubijt crucem, ut fequttur. 

HutniHauk femetipfum,facu)s ohe 
diens ufq? ad mortem, mortcm au* kmi lUte 
tcmcrucis* *itojfon 

Hoc f#, in hummiUte feu fecundumhumd* .1 

nm 



c 



I* , evtst: JD PH T Zi 

■Jwtij »uw Wt&w» % rfc/co fe humtiuutt, quod dete* 
7*proprittt /k/zcf/ prtMj ( cf«od /b/zf/ks tantum er 
"•Uoclocofi cisdcbeatur) fupplicia fubire uolucrit, ut genus 
< i f fctnc cot; hununum rcpararet. Vis ttaq^ argumentt pr£* 
Jj^lH fontishteceSk: Cum Chrtflus Dominus tta fe hu- 
f*M$AMk tntluret proptcr nos y ut crucis horrcndum fup* 
Smiliiudintm- pltcium fubtret 3 decet profeclo ncs humtlUri, qui 
^wiprcfti »<tf«r4 mtferi & cadua fumusi Decetut nobis 
v[:lihf t - biutcem inommhumilitate fcruumus. Qnan: 
tatijcopjKfy- <wf«« CMK&t diulnam mturam pati non po* 
itQ tuit ChriJhtSytamcn humiliatto tpfa <& crux-per* 
fonje fuit quje csl Deus cj- ha;:o. Quare mertto 
mfrm es# VhlUppenfibus atq- adeo omnibus Chrtflunis hoc 
'cxhbuijfe, i fummumhumilitatis cxemplum ab Apoftolo pro* 
i\\um h&rtt ponitur: quje fane humiliatto non eft perpctua, 
MmtiCk bd>et fehccm exitum, ut etum m Chnflo ui* 
pfo, (uminjc demus 7 qucmadmcdum fequitur: 
wjoro/r///; 

m«kf«^ Quapropter etiam Deus ipfum 

^ lfau,t * & dedlt d Womeii, quod cft 
: fupra omnenonien, 

Hoc <icW/'f, wf propojito prxmto Vhtlippenfes 
faj/sA ctdhumihtatem inuttct. Stetcnim ipfum inwra 
10$ humtlttate fucrimus imttati, potcrimus ciufdcm 
tnerito fberarejit cum ipfc exalte:nur,tuxta ittud 
. Vauli ad Komanos: CowpAtimur cum tlloj ut ctt* 



k 



■ 
I 

m 



■ 
■ 
■ 



C O M M E N T: 1 T? 

M ghripcemur. Ef illud Chnfli, Qni fc hum* 
lidt, exaltdbitur. 

Qndnqmm dtttcm fecundum diuinitdtemnct 
exdltari, aut mdiorem dignitatem confequi po* 
tuitMw Dci,fcmpcr Vatri <eqiul<, quim caw y 
qudm fcmpcr cumPatre habet: Ncc fccundutn 
bunmtcatcm diiima glorU iUi compctit. Scri* 
ptum c# cnim y Gloriam mcxm ahen non daboitd* 
men raticne cxmanttionis c? humihationis^ qut 
fuit perfoiU) h&c recle dicuntur. Porro quoi 
additur: 

Vt in nomine I E S V omne genu 
fe flecfet, 

Veriphrdfls c&, qud diumd Wdieflds, dignitM 
& glorU circumfcnbitur^Senfus ergo esl:Vt om* 
nU credtd Chriflum ut Donimum uencrentur, dc 
fcfe dli fubmittdnt , duimdm ipfius dgnofcentu 
mdiefldtem ♦ Huc pertinet diflnbutio qu£ [c* 
quitur : 

Coelemum , terreftrium, & infev 
norum ♦ 

Nibil enim uult dliud Apoflolus hdc diflribw- 
tionc, qmm nulUm credtuum excipi, qut non 

Chru 



i 

"Vi 



potcft. I 
Cbnjloh 
ftotiicoJ. 
tcrfdiij. 
vjuts&i 



dtrkiu 

tmjmt 
turarclittc 

fflfjcin, 



froptca 

«mitfitn 



C 




m 

|t . . ep i st: at> r hilip. 

' 1 ^ r 'c1mjlm fupcriorem agnofcdt, Vermcum P4« 
piftjeex tertio dtftributwnis membro purgdtort* 

ttbdi ki' f a ^ rlc4nt > m ^ € debtli fundamento mtuntur. 
'' £ X eiflm ioco in hunc tncdm colligunt : In* 
fleaunt genuxChrtfto^quoddedtdbolodicinon 
I pofe#. Igz>«r /w/if «wwi.<? in purgdtorto qut 
" : Nff P Chrtftohunccultumpr<eftdntdpudinferos. Re* 
* fW f f: - ftondco. Vdulm htc loquttur no de cultu fimplict* 
I i toJM/i Al j^p^ <fe fubieclione m genere 9 v dgnitione mfe 
: , ir; tr^rif Cfcn/ft cr g/on>, 4 ^w* dgmticnc ncqud* 
*R Porri g«<o» cximuntur ddmndti. \mb ipji Didbolt ChrU 
jlum dgnofcunt , itf «e/dci /lowe/i lcfucontremif* 
cdnt. geniculdtto igitur hzc non cultus, fcd fubie* 
5 Vcmnegi dwnis e$l > figmficdtur enim fiftto didbdorum 
<td tribundl Chriftt ,cum trcpiddttone, ut Pdulus 
bdnc gemculutioncm intcrpretdtur, Komdn: 14» 
t mfdt, cmncs fiftemur dd tribundl Chrifti , fcriptum e§k 
kttpt&Vti enim,uiuo ego mihi fteilitur omne genu: Mdle igt 
mmmtury tur archttectt purgdtori) hunc locum adfudm fa* 
M Au^#' ^ricAtwnem torquent, ut interim tdcedtn nihd fu* 
iocw ni effe m doftrma de purgxtorw , quemddmodum 
dudbm firmiftimis demonftrdtiombus oftcnddm % 
Vefintunt Mondchi purgdtortum effe fdtisfdttw* 
r - m nem, qu&po&mortemd defunttorm dnimdbm 
' P ro P** c *tn ptnditur m igne purgdtorij. Udc 
cumdefimtwnepugndt uiclimd Chrtftt qudfok 
l„. exptdtur peccdtm. itaenim ditlohdnncs. Sdn* 
fyopk ^ lc r u c ^ Yl ai mm d>d nosdb ommpeccdto. 
utMOWr * ' E Vromde 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



C O M M ENTZ I 2f 

Vrolnde cum fatisfailio folius Chrijlifitjequitur 
fententiam Papijiarum contumeliofam erga 
um Dci effe , qui ahum fatisfaciendi modum qutx 
runt quam Cbrijh fmgumem : quo mteUigitm 
crucis obedicntia , deinde obijcio Vapijiis hocdi* 
lemma : Omnes hommes uel m fidc difcedunt uel 
jinefide, Si in fide, de morte corporum tranfeunt 
aduitamanim^Aohatu f. Qui crcdit illiquim 
mijit m ludicium non uenieh Sed tranjiuitdt 
worte ad uitam , e& enimfinis fidei falusanimi* 
rum, i. Vet: i. Keportantes fintm fidei ucjlr£ 
lutemanimarum ucjlrarum.Sifmc fide difcedunt, 
ex hac uita , ira Dei manct fuper cos. lohan. 
Cum igitur necfidelis nec infidelis purgatur igm 
mfcrnah , friuolum cft commcntum Papijtarum 
de Purgatorio , cuius tamen prxtextu multorum 
poffefiones ' ad fe fraudulentcr tranftulcrunt . 
Hanc interpretationem confirmant etiam ca qut 
fequuntur* 

Confiteaturq? omnis Iingua , quod 
Dominus fit Iefus Chriftus 3 idqp in 
gloriam Patris* 

lde&,finisimperij Chrijli gloriaDeiPatris 
esh , qui ex hoc glorificabitur quod fuis ate*, nam 
uitam per Chrijtum dcderit, w hoftes pereun* 
dem utcerit <& damnauerit» 

Pro- 



camea 
ftiatnip 



• 



Hkk ETISTIADPHILIV: 

^Hwer^ Proinde diledi mei ficut femper 
«leniimodun obedirtis,ncn ut in prefentia mea tan^ 
"' K( P- tumfednunc multo magis inabfen* 
r tia meacumtimore dC tremore,ue* 
,B F 4 F» ft ram ipf orum falutem operaminu 



} l **H Confcqueniis ilktio. Condudit enlm d Chri* 
; , fii exemplo nonfolum uer£ humilitatifcudendum 
mpjhi e jr CyUerumetm2om m uirtutv.m generimcum* 
1 : bcndum , 4(q \uc conclujicnis fumma eft. Cate» 
rum amplificatio huius conclufvonis trk habet. 
tt Jiiper w. L p yim m ccUjtionem tcmporis pmcnti cum fu* 
infMsfur°ik twc ^ sxpecnim ex prttento conicclura de fu* 
wam?^ turo fmitm Haacnus, mqmt, Obediftts 
'pntextumk f em p er ; qrxyc ftero utinpojterum quoq^uos 
iff trjnfatk: 0 })f e q Uen tes pra*beatis. Secundum modum con= 
t0&ty*trfttiom m hacmta. Cum timorc,/^«/f, 
& tremore , id cst , cum ucra <xnimi humtlitate* 
p>,ra confcicntu, fynccraq; rcligionejeu fohcito 
m\m&)ftremore quonon dubitatio alitur , fed quo negle* 

Qifo A & m Dei * ftf* colcndl Deum r*tio,fccuntas car* 
nalisjgnauia w fuperbia cxcutiuntur. Tertium 
Vfwm , cum inquit, V cftram ipforum falutem 

s ? ^Dfa-opcramini , id cft, ucftrum flutis curfim con* 
iU^'fi cite ^ 0C e &i dim m h*cmortali uita manendtm 

®^p*&4»ol>u*m timore,er tmnore uiuite. 

' [ £ 2 No/i 



comment: /isr 
Nott eft autem falutem operari, operibus m* 
rert falutem aut confequi,fcd m falutis ftadioftt 
hciter progredu Operan igitur ptlutem dicitur } 
qui m fanttitatis ftadio currit. Quamuis enm 
gratis in mo Chrifto per ftdem apprehenfo m 
uemur,per uim tamcniuftia& w innocentixd 
falutem contendere nos oportct. Quoniam m 
Deieius fyiritu ducantur, perquem funtiuftm 
cati, ut in bonis operibus ambulcnt. H<ec confen* 
tiunt cum ditlo Apoftoli ad Ephef: z. Gratia 
uati eftis per ftdem ( c hoc non ex uobis Dei do> 
num eft)<er non ex opcribus ne quis glorietw, 
Ipfius enim fumusfafturd, creati in Qhrifto il 
ad opera bona, qu& prtparauit Dcus ut in ijs am* 
bulemus : E t cum difputdtione Pauh ad Komm 
VoRquam cnimApoftolus illic de gratuita ium 
ficattonedij]?utauerat,mox 4ddu doclrmam d« 
bonorum operum necefiitate. 

Nam Deirs eft qui agit in uobis & 
uelle dC efficere pro beneplacito* 

Katio exhcrtationis feu comprobatio a facili 
feu cauffa cfftcientei Dcus es\ qui operatur omnii 
falutaria tn uobis , tgitur cum timore Dei m rt* 
tftocurfu pergiteapprehenfamanuDet. Operte 
turautcm Deus uelle m nobis dumexmalauot 
luntatebonam facit: Operatur ejficere quando 

f» 



O^HftM 

liinwn» 

fatwlw 
non|iira 
afatd 

fmkti 

lurunji 
»tom,| 
tterhojn 
ttitniml 

&0,pOtl; 

|in/«/(x 
fojfiw 



epi st: ad pFfiL/p: 



lilffTtoJfifa nos imut & dddit uircs. Sed qttd re 
ifltofl" ' boc dgit fafoiCictjd eft, bcneuolcnttd pd* 

lj^ tm: terndqudnos complettitur , er dtaatm ddcdo 
J ^Tfilio fuo , faludtorc nofiro \cfu Chrifto. Ephcf i. 

f™TOl~Lr' L~ U,- n.rt,™,,,*» „i,JrntiRimt 



M ^^bferuetur hoc loco tejiimontum eutdentifimum 
[ m ® m: tontrdltberidrbitrij affcrtorcs. St cntm ttdturd* 
^Hwn utrium cffct uclle er efficere fdluUrk, non 
>Pp*foioc Pdulus trtbucret pecultm dtttoni Dei in /«- 
jMttf, M-^ cdtiSt Ycrum po&qudm De<w fuo ucrbo cre* 
»^2. ^ cntcm tUumhidutt fuo ftiritu, cx uoluntdte mdld 
:i ^ lii bondm fecit, e? uircs fubfcquente grdtid ddtuudt 9 
MKfisfanon fumus idtn jitpttes dut ftxd , ut inuiti trahd* 
^^Qi^fnurJedquod retle udmnm efficcre iuxtduires 
mMuitm;. ex beneuolcntid Dci coUatds,poterimus. Sicut er* 
mMtil g 0 cxtrd grattam nuUd csl libcrtds uoluntatisdd 
fabpiWi foirttudlcsdfttones, \td grdtid collttd hbcrtdt ah* 
dlitdofiriwquduoluntdtis reddttur, qti£ aclionum ftirttud* 
b lium qu£ddm caufx eft , rcfl.e promde nuwerdn* 

tur cdtiffte conuerjionis V bonarum atttonum, 
ti\M\nUuerbum,$iritus fdtiaus cr uoluntds , Sed dottd 

ntaflilXK uerbo, motd & rohoYdU f Ana °' Vo/ " n * 

' tos enim fic dodd motd & roborata d frirttu fdtt< 

. f _ r ,: ; \\ do , poteii uel affcnttri , ud noti ajfnttrt, potctl 
llmm (birituifanaoobedirc,uelrcftlicre,td quod tx 
"^LcioneStephdnt^a: 7 . mdntfcfie coUtgttur. 

^ VhdrtfeidudtentesChrtjiumd Deo trahebantur 
^ j r ucrbo w fbtritu ftnao , uoltmtds corum moue* 
U.tur 4 (hmtu fdnao dd dflenttendum , Scd nthi* 

lomtnus 



l ^Tr bdturdjhiritufdttaodd dffenttendum,S 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 8l7 8°copy 2) 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQ 
Images reproduced by courtesy of the Royal Libr 
Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




COM ME MT: /A r 

lomhm contumaces wdnfcwnt aduerfum fpiri* 
tum fanfiu/m, ex quo fit quod Chriftus tribiut il 
lispcccatum m jjytritumfanftum* 



Omnia facite fme murmurationi* 
bus SC difceptationibus* 

Vergit Apoftoltu in concord't£ pr^ceptis.Vet 
nturmurattones.clancularias oblocutiones intcUi* 
git, qti£ utam fternunt ad apertas difccrdtas.Dif* 
ceptationes funt uerborum pugn.£,unde fit ut alij 
alijs cedere nolint , ex quo poftea fcaturiunt fedi* 
ttones, fchtfmata , conuicia, bella, atq- adeo Dtd* 
bolo aperitur ianua adcapiendos o • perdendoi 
hommes. 

Vt fitis irrepreheniibiles ot fitv 
ceri ♦ y 

Uoc e& , ut fttis tales , ut ncmo de uobis con* 
qtteri pofiit, utifc nemtnem ledatis aut ulla intum 
afftciatis dtilo uel failo , a/xz^xirfoi enim gr£ce 
funt , qui ita uitam wftttuunt , ut ftne omnt que* 
rela uiuers utdcantur , am^oilot dicuntur hmo* 
cuiifinceri, feu placidi,&- a Ledendiftudio alieni, 
Metaphora fumptacfl abanimanttbus,qu£ uel 
cornibus omnino carent,uel ita natura mttia funt, 
ut cormbm neminem petere tcntent. Comungit 



iU0 l 
jfrtWKf 

p&ftntt 
im 



nis pnu 

tk ncni 
mf\f.im( 
mVriti 
itimmti 
foxA uit. 

tymtti 



fmuj, 




epi st: ad wmj r i p, 
^Mm ^ Apofiolm cauffam er effeclum, Sedeffc* 
fj ',T^iclumpriori locopomt. Gbfcructur kocdtilum 
^ cotttrd cos y qui tametfi boni c? Ckriftiani tudicu 
rt uclint ,fetnpcr tamcn pungunt abfentes,w f<c* 
m urmitnt];f>e commeuddtionh prjetcxtu famam mnocentmt 
demgrant , commcndationi admtfcentcs quandam 
uafram er diabolicam ( qudm tamcn ftudtum er* 
Kwkprtct^ aa H €ntcs 'Mterprctmtur) obloquutionis Ubi* 



Filij Dei inculpati in medio natio; 



f IH&I« no/jciuin regcneratis , »f ojtcndat longe di* 
ucrffimd effc debere tUorum ftudtd. Itliorum e= 
fijfc yjpm Df ; e& wwfan jwtfraw cocleftem , inftttuendo 
1 itttoff j'«xf4 ippm mdndatum , er f rottt ipfum 
bdbcdnt uitce exemplar ,fcutt tpfe dtctt. Sdnclt 
■ sftote ftcut ego fanclus fim, Contudutemnon 
jcgcncrati fuam pratum V dtftortamfequuntm 

. ortginem.Vccatautcm ndtionem prauam O per* 

- : ' ; • ncrfam qu£ ordine peruerfo, QT fcoftt rd quxm <k* 
m,*W m fcet omntd facttjiftorqucndo ut ex redis obltqua 
•- : . : tiant. Quod faneftt dum in rcbm dtuinis d prm 
>iti*»F *fipjjs adbuc reliquis m naturd defieclunt dd om* 
U0tih,f- nm tmpietdtem er iniufticiam. 
$000: ^ Yrimum obfcruetur hoc loco.qudlettam pt m* 
$100* & E 4 gemum 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



COMMENT: TN 

genium omnium hominwm,qui nondiM per regtt 
nerationis grdtidm faftt funt noud creatura k 
Cbriflo lcfcuidelicet prauum er tortuofum^pu* 
uum quidcm, hoc eft , malignum, fciltcet habitu t 
tortuofum uerb^ hoc e^flcxuofwm^uidelicet^flui 
dto, utquod cct quce refta funt torquent cr mcur< 
uet ut minime reftd effe uideuntur. 

Ecwde dbfcrud , cuius rei nos ddmonedt m 
guflus illc titulus, qubd nos qui credimus in lefurn 
Chriflum Tilij Dei cenfeamur , fegregdti d pnu 
cr diflortd natione^utdelicet^ut fummo ftudto a* 
uemius , nc qutd maculce contrahamus ex impm 
borum confuetudine : unde hic duguftus tttulus, 
V ddoptto diuina mdculari poteft* Qjure dilu 
genter cauendum eft , cum uerfamur vn tctnto 
periculo ne grdttd ddoptionis noftrct culpct exci* 
dctmus* 

Inter quos lucete tanquam lunw 
nariainmundo* 

• AUudit ?ctulus dd difttm "Dominu Siclucti 
lux ueftra coram hominibus , ut Vdter uefter ccn 
leftis glorificetur* Significdt hdc metdphorart- 
hquum mundum totum denfiflimis ignordntU 0 
tnalttice tenebris occupdrt. Vt igtturfdceshta 
nebris fekndent , fic pij mter obltquos & m 

tuofa 



«it. 

Por 
wfictt 

dnffc 

vtr[cttj 
frfii 

tam< 
gnijb 
hxfi 
mkit 
mk 
u,d 
tfk 
wnte 
rtm 
fak 
Sic,a 

mb 

Qtur 

mtci 
ytk 



1N 



m loucrc*. 
j^fcillcrtl: 

iftir, 
Ifd nosdmm 



contwlwj eti 
anitirfmrm 



tt 



rfjtt 



efist: a d p h\li v: 
tuofbs homriies, qui mert tcnebrs funt lucere de* 
bent : ic% puritatc doclrm^confefiione,!? con* 
uerfatione , feu uita : ut alws fua lucc tUwm'ment % 
quo tandem e tenebm emerfi dd lucem Dei uenf 
ant. 

Vorrb quid lucis uocabutum m fcripturisfig* 
nificet ex Antithefi lucis <& tenebrarum pulchre 
colligt poteft , tcnebr* in fcripturis accipiuntur 
dupltciter , proprie , crfigurate : quibus ex ad* 
uerfo rcftondet lucis fcu lummis uox. •tenebraz 
proprie acceptt, funt lucis ( qu£ c# qualitas lu* 
cida) pnuatio. Vt Gene:i. tenebr* erdntfuper 
tcrram V fidt lux , Yigurate tenebrx primumfi* 
gmficant erroneam dodrmam quibus oppcnitur 
lux qu£ eft ucrbum Dci. Lucema pedibus meis 
uerbum tuum v lumen femttis mcis. PfaLn^.Sc» 
cundo., notant tenebrt effcaum errones doftri* 
uideiicetctcitatem ignorantiam in mcnte, 
quibus lux mentisM c&> clara noticuDeim 
tnentc aduerfatur.Tcrtbjenebrtfigmficant mo* 
yesmalos quicxcitatem mentis comitantur,qui* 
bus lux morum , hoc f # , fanda uitd oppomtuu 
Sic,mquitChrifius,\uceat luxuejird coratnho* 
ntmibus.ut hommes uideant uejira bonaoperd. 
Quarto , tencbr* hommes cacos er fiagitiofe ut* 
uentcs notant, ut m tUo, cr tcnebr£ eam non ap* 
prehenderunt: quibus lux opponitur , utpotc 
Chrijius ipfe qui uerd luxcft,eromncspijqut 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



rm 




IHi- 



COMM E N Tt I N 

Xuxdicunturk Pdulo. Quintd , tettcbrjc rcgntm 
diaboli figmficdt , undeSatan princeps tcncbra=: 
rum dicitur : qutbus opponttur lux quo rcgnum 
Clmflifigmficatur. Uic factlc cft uiderc,uanare 
fignificata nunc pcr Mctaphoram, nunc pcr Mes 
tonymiam, nunc pcr Metakpjw. 

Sermonem uitx adhibentes, 

Rdth curApoftolus pios luminaria ippcUi* 
uit\in mundo, nifnirum quia ucrbum lucis Jiuc uU 
t<e hdbent, quod tdnquam lucernam admoucre fcu 
adhibcre uita formmU debent. Diatur dutem 
Eudngeltum uerbum uit£ hoc /oco, propterei 
quod uitdmnoftrdm dirigere dcbedt.ncd rcdo 
curfu deflefidmus, atq- ita m tcncbrasmortis prt 
cipitemur. Refrtctt dutem Vdtdiis hociocodd 
dtclum Ddutdis : Luccma pedtbus meis uerbwm 
tuum. Solumenimuerbum Det iuftam ac ucram 
uiuendi rattonem hominibus pra-fcrtbtt.quod tan= 
qudtn luccrnam adhtbcre debemus , ne in tcnebras 
ruamm. Qutdt annonlexnormduitzcftt cur 
ergo Euangelio trtbuis quod c& legis t tcncndum 
eft dtfcrimcn legis er Euangclij quantum ad ope* 
rd dttinct, ndm utrdq- doclrind cbcdtcntiam erga 
Deum , er dtleaioncm proximi rcquirit. Sed m 
hoc dtfcrimen eft. Lex , quus daiones intcrtorcs 
Vcxteriorcs Dcus requtrat , oftendtt & fimul 

indicdt 



ti fcofl 



\tktjjit 

Ino 
quodn 
nanum 

Mk\ 

«tos r,c 
Vttko 
nifltno 
pucct 
fikci 
ptntnr: 
|><% [r 

mfni 

mini 



ii »1 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 1 97 8° (LN 8 1 7 8° copy 2) 



rcjr, t 



n f rm «pj tci 



K ioco, fropto:. 
itbtttlneink 
mknsmtiifn 
toklgckod 
h m mtm 

bw,newtcti£lri! 



epi st: a d v h i li v, 
wdicdt nihilpldccre Dconiji futisfiat toti legi.. 
ToMngelmn dutem docet quomodo incodri pofiit 
obedicntid , quomodo pldccat. Vt cmm obedi* 
entid inchodtur per fyiritum fidcifine quo 4>ux* 
koi hommcs fumus qui mhil diuindrum rerum 
percipere poffumus: itu placet proptcr Chriftum 
etidmfinermje lcgis non fdtisfiat , ddeohtc 
cbedicntiddPdulo fruftut iuftici£ fidei dppclld* 
tur,quid nifi pnm obtmucrimus wfticwn per 
fidcm , nihil boni operis quod udlct cordm Deo 
prtftare pojfumus. Qv4' e Vdulus reclc iubet dd* 
biberefcrmoncmuit£ 3 hoc e&jiudngelium* 

ln gloriam mihi , in diem Chriftf, 
quod non fruftra cucurrerim , nec in 
uanum laborauerim «. 

Addit pdrticuldrem finem. \n gloridmjnquit, 
tnihUid eft, ut gloridri pofiim m die Chrifti,quod 
nobis non frujlrd prcedicduerim Eudngehum» 
Verbo currcndifigmficdt Apoftolus fudih in mi* 
nifterfo Eudngelij fcdulitdtem , cr induftmm : 
qud uoce illorum ofcitantid & pigritid tdxttur, 
qui hocdiuino vrdugufto officio fegmterfun* 
guntur : Ex quofit ut nuUum fui Uboris fcu ocij 
potius fruclum pcrcipixnt , cum interim fedult 
miniftri bcnediclioncm Domini fenttdnt-, dicm «i* 
dent miniftjerium fuum multis prodejfe dd f\\u* 

tcniy 




comment: i x 
tem , unde ftem etiam concipiunt, ut cum Vauh 
tn die Chrtflt glortart pofiint. Quod autem ad* 
dtt In dicm Chriiti eo pertinet.ut Phihppenfcs 
adcoq; er nos excitet , ad perfeueranttam m pic* 
tatis curfu per totam uttam* 

Quinetiam fi immolor fupra ho* 
ftia facrificioq? fidei ueftr*e,gaudeo & 
congaudebo omnibus tiobis ob id 
lpfum dC uos gaudete dC congratufctf 
mtni mihu 

Qyia dubius erat exitm uinculorum Vauli,hic 
dttexit fe libenter mortem obiturum pro dcfcn* 
fione e? confirmationc Euangelij,fideq ; Vhtlip* 
penjium , qua re magvs Vhtltppenfcs flimulat, ut 
iuxta eam doclrinam y pro qua ipfe tatn crat para* 
tusmoriyUttam inflituant, Si morior , mquit» 
immolor fupra hoitia & facrifido fidei uc- 
iirae, hoc e§i , cum antea uos w hoftiam v facri* 
ficium Deo obtulerim , wfidelcs m ea prtdica* 
tione effecerim nequaquam mortturus mtrort 
confictor , fed Utor pottus.ac una uobifcum gau* 
deo. Gaudco quidcm quia offeror tanquam liba* 
menadditum uobis ueluti hoflit. Gratulorucro 
quia uos Euangelio a me prtdicato credentes , 
non fecus dtq-facrificiu/maltquod Deo gratifii* 
mum obtulerim. 

Refticit 



hjk- 1 
do$o|fa 

Pfciiipp 
DtiP 



k 



r 
U i 



(orntiDi 
funjicul 
(ifictrli 
firifwli 
m»t, G 



«ttjori 
mSm 
tmnifter 

muek, 

ptijk 




citttfi Kefeicit autem bic Apoftolus ad uctcremfu 
* Qjpi «itt». trificandi ritum,qui Symbolum fuit non folum fa« 
•MttUipff cn £ c jj chrijli, uerumetiam ftintualis fxnttorunt 
tr pmum: boftt*. Vt enim iUtc eratltbamen, hoftiajaccr* 
dos offcrens. Ita \<& hic Paulm fc cnjov^lw , hoc 
r#, libamcntum facit y facerdotem qui offerat. 
fflolor fuprah Vhtlt ppenfes uero hoftiam. Nam eos gkdto uerbi 
Kftrc,gaudce ® ei mattatos Deo adducit m facnficium* 

m «Jbis cb J ~r Y ***** 

* Obferuetur igttur mci Vrimum>quantafit 
dignitas mintftrorumuerbi^qui facerdotcs funt 
coram Deo ad ojfcrcndas itti hoftiat , non quales 
: . facrificuli in Papatu ojferunt y nec quales Aaroni* 
cifacerdotcs m uetcri lege 9 fed homincs mattatoi 
\m^j,fik^'ti. ftirituali gladto , qucs in iuuentem hoftiam offe* 
'Iiffffifajhuk,. C<eterum offercndiratto mfideconfiftity 

uhjtmiattftii mortificati confccramur Deo per lefurn Chrt 
\wkfmtj ft unu Monentur praterea htc miniftrt uerbi, quo 
jlWW&iie. affettu cffe debeant in fuo minifterio, nimirum ut 

mMm\ m MU f ortunis » uxorihu * -> liberis » * mki5 > adeoc b 
tuytk cmnibus in mundo rcbws chariftimis ac dulcifiimit 

Iwiwm mmifterium fuum anteponant acfimortis perU 
culum eis adire conting4t> utftatuant mortem fu* 



' T !' kn g^ttfiimam effe. E# enim wprimis obfcruandum 
y *tM 1 uod pJM ^ ^ortcm quam pro defenftone Euan* 
ptkfo Q y lt ^ fojinit c&ov£Iw hbamen feu facrifici* 

i difd D» f m . q U0 'Mefatur Dcus. Hinc tH quod Dautd 

dicit 



I 



I 

I 

■ 

■ 

I 



COMJirENTl IN 

dicit prcciofd m conftettu Dommi mors ptncloru 
eim : Uinc hdud dtibie 'mrtyres olim in medijs 
fupplicijs fe confoUbdntur. Verum hoc fciendum 
eslquod mors per fe non pldcedt Deo. Sedpro* 
pter obedientidm, V pdticntidm m morte 3 quibut 
addo eucntum ■> uideltcct , quod mors fttrmrtyrit 
ttwcr tcjhmonium fidci c?' confeftionis. utide 
alij anmttntur <td confefiionetn v confirmm* 
tur \n fidi 



QVARTA VARS. 

Spero autem fn Domino Iefu 
Chxifto me breui Timotheurn mife 
furum ad uos , ut SC ego tranquillo 
fim animo, cognito ftatu ueftro* 

ALterdm pdrtcm huius cdpitis dggredituv 
Apoftoks , qudm fuprx totim EpiftoU 
qudrtdtn fecimus. Esidutem luc pdrs o-usa2tK.j}, 
fcu dcmonftrdtitu, qux dbfoluitur Uudibus Timo* 
thei cj Epdphroditi. H£c commcnddtto totdcb 
pcrtinet, ut Phiiippenfes,hcs duos mmiftrcs D«, 
adeocfcomnes Stnccros miiuftros uerbibthonort 
hdbcdnt , cotitemptd Vfeudodpoftolorur.i Udndid* 
clantia. Pdrdfceue huius commcnddtionis e#> 
quod dicdi Apoftdlus fe fpcwe brcuiwffurwfli 

Timo* 



ft0»> 
Objm 

fikwt 

m Q» 

k 
uobis fo 



m&ift 

fai&m 



taififc »1 
fokkk 

*< flife< 

Nam 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



EPIST: AD PHlLift 
Timotheum <ti ipfos, ut ab eo reucrfo cognofcdt 
olnn in i ftatum Philtppenfium , quo cognito tranquiUiori 

^wkcfcif. fitanimo. 

FMtfiw, al Obferua itaq^ hoc loco ingenium uere Apo* 
. ftolicumejfe profccluauditorumfuorum,cttam 
in mcdijs xrumnis^rcddt dnimofiorcm C7 dlacrio* 
Vwfi:..::;. rem. Quod fane mimflns ommbus uerbiin cx* 
WW V cak emplum proponendum e>% 

Ne^nincm enim habeo pari ani* 
l PARS, ,T10 preditum, qui adeo fincere pro 
uobis folhcitus iir^ 

; n Dom/noi R4fI - 0 CMr Tmothem promittrt fe miffu* 

Taackm t rum ab affcttu Tmotbei crga Phtlippenfes fum* 
\c;::;ttf. pti» Etjimul propofitionis commcndatorU in* 
mixfttOt fi nUlit i 0 mx cum ratione d collatione Timothei 
CT aliorum commimftrorum uerbi petita. E# au* 
tem hxc maxima Timothei commcndatto quod 
reliqutsomnibuspr<eferatur,qtiantumquidemad 
w folhcitudinem fanclam pro T>hiiippenjibws,dtti* 
net. Uic ergo Tmotbeus nobis in exemplum pro* 
fi ponatur , ut qucmadmodum ipfefutt : Ita er not 
fimus folliciti proEcclefijs Chrifti uclremottfii* 
:ci facw4rt l W«4 nobis difittis. 

ydkv^ Nam om nes qux fua funt, qux* 

mnt, non qux funt Iefu Chrifti, 

trtkeiiw! Xtio* 
1t 



COM M ENT: I 

miologia e># , coUattonc, qua prtfert Timtk 
thcum plerifq; fuorum commihtonum ^quipro* 
prtam qutetcm fedantcs hunc habent fcopum,ul 
tn tuto fint ac rebut neceffarijs abundantes m pt* 
ce uiuanU 

nicprimum hyperbole m propofitioneuni» 
uerfali obferuanda eft. Solemus enim uniuerfalu 
ter ( prxfertim cum oratio quereUm de mortbut 
continet ) ea exprimere > ut plurimum ita fc 
hibent : Vt nufquam tuu fides : Omnes ftudent 
*uariti£ Etfi autem plus dicet hyperbolt 
quam res cft , tamcn eim uerusufui m facra fcn* 
pturdeft, utmde uerttat mteUigatur cum que* 
reUmixtd, Demde obferudndum e& , quod qu 
Chriftt funt qutrcre er qu^rere qu& fud funt t 
hic itd opponantur,ut fimul jiarc non pofimU 

Dicitur dutem is , qu£ Qhrifti funt qutrere, 
qui totum fuum ccnatum eb confert , ut Chrifti 
glortam iUuftret , falutcm animarum qu£rau non 
impeditus uUa priuati commodi aut incommodi 
ratione. Contra\ y fua qnaerere,/* dicitur,qui 
quidcm forte Chrtftum finccre docet , fcd maio* 
rcm rationcm habet fui commodi <y fu£ quictis 
quam Euangelij, glori£ Chrtfti,^ falutts anmi* 
rum. Si ttaq; Chriftut fummtt* [copus fucrit, ni* 
bilprobibet ettam fua commoda qu^rere ytnodo 
non negligcntior quit ad qu£rendam Chrijit 

glorm 



I 



EPlSTlAD THILIP. 

I^ffertl ghrtim reddatur. Sic pid eh curd coniugum ©" 
^iUtonum ,qut : Uberorum y modo primum cr fmmum locum oc* 
babcnt fcopu? cupct curd glori<e Ckrijli,er pietdtis ucrtcon* 

| « frojjojitic Experfmenaim autem eius noftis 
«Jfliwimirquocl ut fijius cum patre mecum fer* 
'^^iriuit inEuangelio. 

1 J"J Commendatio ab ante dttis dmplificdtd com* 
m rj tl ^ pdratione. Obferua Paulum tdntum Apojlolum 
immjmjx: non A pp C u xre r/.motbcum iuuenem ddbuc, qucm 
I ;r:;..pra? t pf e m Eudngclio mftrux rdt,feruum aut fdmu* 
:> hm. fcd ipfum filtj bonore dignatur: Nefcit enim 
'f^Vhfuperbm Dominum Ecdejid Cbriftu Deindeap* 
ptLUtione filij indtcat Apojlolus quo djfcttu mi* 
mftri fuperioris uocdtioms cffe dcbednt crgdfuos 
'"'ftn comminiftros , utut fuerimt grddu uocationis 
■ ■ diftarcs. 

tid&w* Hunc igitur fpero mc miflururrt 
(ijrac^ii^ fjiuulatGBuidero rcrum mearumfta* 

i0tttot$ l tlim 

S>t|Si Commenddtionis condupo c&cumddmoni* 



, ■ & tmtix tempore , quo ipfum Timothcum mitte, 
' redecreucrat, ncmpcconr.no ttrm judrum Jtd* 

ir ,JJ 1 F Confido 



COMMENTl IX 

Confido autem in Domino, quod 
dC ipfe cico uenturus fin% 

Ckufuk hacdefuo ipfos reditufrerdremot 
net^quod eo J}eclat , ut eb pmftius uiUm fuam 
componant, quo tnuenidt cos abund.ire tn cognt* 
tione er omntfcnfuM quod fupra ipjis optautt. 

Necefiarium autem putauiEpa* 
phroditum fratrem di coopcrarium 
& comilitonem meum , ueftrum au* 
tem Apoftolum cVminiflrumnecef* 
fitatis meae mittere ad uos f 

Secundi propojitio huius partis , cui nuximi 
JLpaphroditi commendatio afpergitur. Primum 
cnim Fratrcm ipfum ndminat , qua appcllatione 
non tantum affeclum fuum erga ipfum dechrat : 
Verumetiam fcipfum in ordincm redigit , O" 
paphroditum pajhrem Vhdippcnfium fibi pi* 
rem facit-, quod quidcm non tollit gradm Apojlo* 
Utm O" paftoratus , fcd magis coniungit fuperio* 
rcs c7 inferiorcs : ut ccnumdis uiribus glorum 
Chrifli pcr prxdicationcm Euangclij promoue* 
ant. Detndc ipfum Cooperarium, id cft 3 coUc* 
gam fatctur 3 quantum quidemad commune mini* 
ftcrium propagandi regni Chrifli attineU Tertio 

agnofcit 



i 

Mwfiinn 

pfkfbt 
jhpjin gi 

fc&At i 
firhid 

pojltMjIJli 

piijlcno. 

Qiiar 
mmw 

H# cc 
(iroki tt 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



tenuao,q etist: ad v h iliv: 

\ '*gn°f clt ipfum Comilitonem fum , quo Homi- 
neplus qutddam fignifcat ^nimirum quodforti 
.j , er mwhcIo cimmo mtlitauerit fecum pro cbrifit 



• regnodilatandoiidfy contu Vfcudo.\poj}oios 
[ : 1 ' tnundt rkbiem Eudngeltum perfequentis. Qudrto 
■«tfiRK from , acut {i7ym Apoftolum P/)i7/ppcni:um, 
foc eft, PrfroeJwm feu mimflrum Euangdij apud 
Pbtltppenfcs, Tranflultt cnim nomen fyecictad 
SftpUtauit gcnM 9 tn*ioris commcndationk crgo. Qur.ito 
BtCQOpCra Miniftrum necefsitatis fua? ip/"«mrfppc^r,wf 
aim.udtnici jw/fti fubminifbarit quibus opus erdtyperferens 
'miniinimct qu<e Pbtltppcnfes miferdnt : Vndc co= 

i * mcndatur tb dffcttu & offciocrgaPMilum. Stt 
tgitur bic Epapbroditus mimjiris EuMtgclij pro* 
pofit {«, tanauam fbeculum fortmnd£ utU m fuo 
Ln.jhno. 

tftrpftir, fm 

M ^f Quandoqiridem defiderabat uos 
*mnes mdere :QC anxius erat proptc* 
rea quod audiflet» eum acgrotafle , dC 

Jpfcip certo aegrotauitproximemortem. 

: . /' Rec commcndatio fumitur db effetlu Ep4* 
. . jsm ^rorfiw crgrf/^ Pbihppcnfcsftoquibutsum 
*im W tgrotarctjnagts crat quam pro fetpfo foUtcttus l 
ItJ&l nc utdelicci tgrttudo tpftm Phuippenftbus mot* 

F 2 Exem* 



■ 



comment: i tr 
Exemplum boc propondtur ckm ipfis minU 
jftris Euangelij , tum etidm duditoribus,ut hi/nce* 
tum ddmoneantur^quam folltciti effe debeant pro 
fe muicem» 

Sed Deirs mifertus eft eius,riecct 
ius folum , fed 8C mei, ne dolorem ha< 
berem fuper dolorem* 

Hfc mw/te 'qutftiones fe offerunt quarum ex* 
phcdtio in primis utilis eft, 

Vrima qutftio eft de dogmdte MdnicbeoriMt 
qui hdnc preefentem uitam, ut mdlum per fe,dants 
narunt : quorum error boc Pduli teftimomo con* 
futatur. Nrfw prorogdtionem uiu Epdphrodoti 
inter mifericordids Dei deputat : Quod,profefto 
perdbfurdum fuiffet fi hx*c prrfens uitd perfe 
tndld effct. Tdcco promif.ionem quarto prcecepto 
«tdditdm , qud promittitur tongteud uitd ijs qui 
maiortbusfuis debitum prtftiterint honorcnu 

Qutftio fecundi e& de a-srafo iou Stoicorum 
qudm etidm htcPdulusfuo exemplo zrteftimo* 
mo euertit. Ndtn ipfe Apoftolus qui ftiritum 
Deihdbuit 9 quo rcgebdtur, nunc Utdtur,nunc 
triftdtur.huc dccedu qubd nuttd omnino Uws cffet 
pdtientt* Chrifttanorum , ji omnifenfu doloris 
prorfus carcrent,fcd edoaiuerbo Detdolorem 

tnitigant 



Tfftw 

mwttoji 
fo|tolo<]i 

whfti* 
1»»«»/ 



p imm 
ftkurji 
imi h 
mfwpti 
v\mti 

tcinr 
tlk, Ki 

jjbniim 
Dw fu ; j 

RM 

«Wjffill 
!«C0l|f4 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



ltJ 

nrcum.vr eptst: av rfti lip: 

^ontiK \i mtl & m eum< l> f u P € ™ lt P er fptntu* ftnttim 
cltlt feieb *VP 5 l)ltcr P r^rtD< ' w,, ubcrem confoktionm 
ddfert. 

Tcrtk qudcfliocfl quam Ambrofiushocloco 
[]$ e(| ^ ^ wouet hifcc uerbis. Quid crgo eft ut prtfcnte A= 
ne j i 1 1 pojlolo qut mortuos cxufcitabat hic Epaphrodi* 
' Clt tas infirmatur ufq; ad mortem t Sed figna mfidc* 
* hum caufa fiunt. Nam huic non ad dctrimentum 

contigit £gritudo fedadaugmcntum 5 Vrobatio* 
fw^wr;r „/ y cn i m diuerfa funt credentium. Alms enim pcr 

tgritudmem , Alius amtftione charorum , Altus 
^ttUimck per damnum pccunU , Alm f>cr tribuhttoncs 
tH&mptrfo probatur, ji m necefittate fiabtlts wuenktur, au* 
'dltfmniii xiliumk diucrfa, parte non quncns. Non ergo 
mittEfflk contemptd eft poftulatio Apojtoli, fcd meltus 
^■.Qttoi^jt froutfum ei pro quo petcbtt* 

wftllS tllUfd 

«ipfop-f; Qudrtd qu^ftio nafcitur ex duobus locis Vau* 
AfyiltiU vsy ti m ftpccicm pugnanttbm. i.ad Thejfal: ^.ftc att 
]t«k» A poftolus. Vtdete ne contriftcmim pro dormien* 
tibus. Uic autcm fe m£rore affici eo qubd Epa* 
- uMi phroditus mortifuerit uicmus, teftatur,er quod 
OTp!o(# E«« fuifttmtfertus.iUum fanitati rcftituens. 
wttfF Verumiftxfentcnti£ nequaqtum pugnant. ittic 
\0Sl tnm wtmoderatum dolorem adeoq; ethnictm 
VLolxif! omnij^euacantmprohtbcti hic autemdedolo* 
rmfaki: re confoUttone mtxto hquttur : Qualis omms 
■ l \ Chrijiknorum dolor cjfc dcbet. N m ut natura* 



U csl dohre dinifiione charorum. Ud pietdtis e& 
feDeo fubijcere v cx itoluntatc Dei dc promif* 
fionibus diumts confoldtionem pctcrc. Mtxtus 
itiqj^pterum dolor confoldtione ey obedientii 
efgd De8m 3 qu£ eos dd pdtientiam erudiat , cutm 
panentu mater cft ftcs beat£ immortdliidtis. 

Qumtd qufjiio , cx dtttis Vduli fuperioribui 
CzT cx pr.efcr.ti loco nafcitur. Sttpra cnim dixeut 
tnclius efje pijs migrare cr effe cwm Chrijio, 
qubn hic umjs terumnis ccnfict. H/c uero ueluti 
tnutdtx fententixjnccroris mttieriam fumit d nior* 
bo pij hominis , quem non, dubitduit e mtferijs 
prtfentibus per mortcm rnrgrdturum m regnuvti 
Chrifii, fcd Vaul.is hic Ecclefi* <edificaticncm 
ftcilduit , cui perutilem minifirum fmffe Epd* 
phroditum minime ignorauit: Qttdrc e? pijs me~ 
rito dolendum eft,qu.tndo e medio pij V jinceri 
wmijiri tolluntur. 

Sexta quceflio : Si Dem mortis hordm unicuty 
prxfigndutt. An ncn Deo refijicre uidctur is qui 
trifiatur ob alicmus mortem ; Rdm uoluntds ipfi- 
US uolunt.tti Det repugnxre uidctur. lcdcilis e# 
Solutio , Aliud e# cnim dolere cj- frenare dolo» 
rem vcfirum,ut fubijctxmus nos ttoluntdtiDei, 
Aliud eH fremcrc dduerfus Dcuw, er indigmri 
er cx doloris ntdgmtudinc prorumpcre in co/t« 
iumciim Dcu 

Septimi 



frointf, 

Sti 
cutn U 

Concfoi 
HtulM 
k Rm 
m i 

Excipi 

OKftW 

Ifotk 
tfiroiitun 
fidinf k 
htnon 



— 





:/ 

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



fefrwcin Septima qu.cftw oritur ex Antilogtd huiui 

J locicrf/Hj (jwicAiob 14. Conjhtuifii termmoS 

ltm vf Wnms <jtti prtteriri non poterunt. Verum hu* 

B . iiw qu<eflicnis foiutio leg.xtur m Enchindio no* 

; ;:: jiromcxpofitioncquarti prtceptu 

Sttidiofws igitur miTi ipfum, ut 
cum uidenris ipfum rurfus , gatidea* 

•oHwiacnrmiux J. * , . 

, tfe * & ego magis uacem dolore. 

toiijbf Condufio amplicdt.i a fimbm mif.i Ep.xphro* 
#ti <xd Vhilippcnfes.Zsl autcm hic uerborum fen* 
umrr fa- mtori clira Zp*P hrodltum m f l ut cum P ri * 
kfo iMcI- mm cum mdcrltls rcucr f um ( f*** uos nm * 
; ; : quam mjum putabdtis ) Utemmu 

Excipite igitur ipftim in Domino 
ctim omni gaudio , &C tales m precio 
habete ♦ 

ltao exhortdtionis , »f Vhilippenfes Epd* 
fjtoiM phroditum excipdnt in domino, id eSh , tdnqudm 
fatohml Domim lcgdtum ey nuncium , w m precio hd* 
- ^«oteWi wo „ folum ipfum , uerumctum dlios,puifU 
mti ditigentU k negocio Tjungclij uerfcntur. 
Obferuemus quo m loco habcndi funtfnccn En- 
ttngelij tmniltri ab duditoribus. Km f H'ti 

F 4 p\n- 



Early European Books, Copyright© 2009 f 
Images reproduced by courtesy of the Royal 
Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



com mejstt: r & 
prbtcipum huius mundtjacrofmtti cenfentur, ui 
quos fme inexpiabili fcelcre uioUre nemint pror* 
fusltceat. Si fcclus fcmpiternum putaturejfe m 
pdkri lcgatis ab hominibus mifiis, Quid dtcemus 
de ijs qui uiolant icgatos Dci f qutbus panis ex* 
piabitur tantum fcelus t prtfertim cum iftilDei 
legatiannuncient bona , prjedicent pacem , tnui* 
tcnt uerbis Det ad perpetuum fccdus fcrcndm 
cum Domino domtnanttum , rege regum , cuim 
federis fruttus ubcrrimwi ad nos redtt^ utdcltcet, 
mmortahtatis er gloria <& xternt uit£ fruitio, 
H£c tanta dignttas etiam mintftros uerbi commo* 
nefacere deberct,ne fetpfos malismoribwiyV 
fcurrihtate odibilcs rcddant. 

Quia propter opus Domim uf<# 
ad mortem appropinquauit , non ha* 
bita ratione uitae,ut luppleret defe* 
(fUirn ueftri erga me officitf* 

Qaufam morbi Epaphroditi mfinuat fuiffe 
tongam illam profetttoncm , quam fufceperat i 
Vhilippis Komam uerfas, ut Vaulo m uinculis mi* 
niftraret, Hic obferua quodoptis Qhrifti uocdt 
Chriftum m perfona Pauli uinttum KJ cgentent 
iuutfere Kf corhn fubleuare. Huc tUuc, quoduni 
ex mintmis meisfeciftis, mihifeciftis. qmi igitut 
opem ferunt laborantibusferuisDomini 9 fcmt 

[eBto 



fojflW 

QW 

ratione 

ftrtmti 
jicm a 
iinpbf 
EfupMi 
ncimu 

mkm 

Um (w 
mifrc 

■ m t 

i 




r Tsr 

^j. . eptst: At> philip: 

1 1 c£,1 J e,ltt! fe Dco grdtiftimum opm fxccrc,ddeoq; ipfi Chri* 

. JWljj yj 0 f ermret Contr.i ucro qui miniftros Dci pre* 

■« \ ' !it " r; :' wwnf , €7 wfww afficiunt, qutq^ manus auxilu* 

. ftw j ncw wdrge/Mkw fubtrxhunt , opivs dufco/i /4« 

L f Mn^wfe #' dixbolo feruixnt. 

fcWca q„ 0( j <- oower f/ f ww Erj/"//ro. Non habita 
wi}ccdMf(i» rat j one uitde, grece lcgitur 7rafa6ouA£\/cr<x • 
1 rf ? ^utyrjoe tn 4uX». Ndw 7rap.aeou^6U£cQ-<tf figni* 

iwtk^vk fi ca t perperctm confulere , uti fdciunt qui fe m d* 
titouutttfi pertum uitte pcriculum con ijciunt,fed hoc tdmen 
ifmutrhus faccre in loco pro Chriflo non est ftultiti* dut 
<i tiukmk imprudeutue, feduerc calcftisfxpienti£,qudm m 
Epdphrodito commenddt Apoftolur.qui utU pe* 
riculumddi^utdefeclimVhthppcnJimnfupple* 
B UOttlM ret er g d PMlum. Hoc tgitur permultum dd com* 
VMt, nonl tnendxttonem Epdphroditi fdcit , ut qm tdntum 
impfaff dt Uborem fubire uoluertt, quo VhiUppcnfium utce 
fungeretur m miniftrando Pdulo. Admoncdntur 
cr htc duditorcs uerbi officij fui crgd Idbordntes 
bfri 'M \ tnintftros. Si enim libert debcnt pxrenttbws obfe* 
1 «I f# 4 UIX "<*# m > ^ofeab pij dgnofcent fe non px* 
tZim rm jinccris ucrbt imuuftris debtre, per 

W \ , funtwddoptdtimK* 

1 liosDei. 

! '^ff F y CAPVT 

! 




V. 



COMM E N T: I 2ST 

CAPVT TERs 

TIVM. 
SVMMA CAPITIS 

TERTU 

VT Vhtlippenfcs caucant fibi a Pfcudcttpo* 
fiolorum mfidijs cr fiducia carnis , mcnct 
Jkpoftolus fc ftatucns uiuum iuftici£ uerjc o~ pie* 
tatis excmplar , quod ut imitentur Vhtlippcnfes 
hortatur. 

ORDO-ET PARTESHVs 

I V S C A P I T I $i 

HVius tertij capitis trcs partcs funt. Harum 
prima es\ a7ro]°sTTfiKH , Monet enim tct 
Vhtltppenfes fibt caueant a corruptoribm uerte 
doftrmt, prxfcrtim ab ijs qui ]udatfmum faptcn- 
tes ctrcumcifioni & legali iufttct* non parum 
trtbucbant . 

Secunda pars cfi demonftratto. NamApofto* 
Im fctpfum m mcdium proponit , ey fuo cxem* 
plo docct ad perfefttoncm tuhtl cxtra Chnftum 
quzrendum cffe. 

Tertia pars cs% exhortatio. Nam poftquamfe 
iufttcU c? ucr£ pietatis excmplar propofutt , 

Vhtltp* 



pWfF. 

gwigtfij 
foftrffc 

m 

c 



Qe 

gaudctc: 

ALtp 
Mtt 
I inBommo 
jwlecoti 

tomtrti 
Nnnti 




Ifl II 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




r * t S ep i st: a d p h I LIP. 

*r r T) Pfci/ippCM/^ <«J utrctm pteutcm bortdtur. I» hd* 
* L l\{ rt*»w pgrthwN cxplic ttione multi tnjigncs loci <x+ 
\ tfeerguntur , ut dc uero ptorum g&udto. Dc Czr= 

cumctjionc legdii Dedur.rmne tujhcu legis cr 

"APITI^ Dc e ff} cdcu y ' lortli $ y £ f liTrcctlom 

15 Cbrifik De pcrfeclione Cbrtjitdiu. De dduenttt 
Chrijli ad mdiaum. Dc glortjicdtione corpomm 
«jtffcuPffA Voftrefurreaionem. 

EXEGESIS CAPITIS TERTU 

CVM OBShRVAIlONfc 
DOCTRINARVM, 

Quod reliqutim eft fratres mei 
gaudete in Domino, 



rrrs 



i A Lf/]?»n«w feaucntvs exhortdtionis fundd* 

M ' £&mmm t.uit Apojlolus , cKi« «Owt gu«<i«« 
' t» Dommo i Qtrt roim w Do»«»o «cre g<fdc»f , 
:i facilecontcmnuntfdlfos doaores,atq } adeootn* 
; ; ! »cfff g/oruw neglig*nt ? V&Autem'mge* 
' ;:c;i F ge»mw /u//br«m doclormn udtum mttndi glori* 
amquxrere , «f homincs fe fuftictdnt>dc Unqum 
dc pdtrtbm dc docloribm de ipfis gdudeant: pu 
piittfr* 0 rumadmodumctutnthildeglomCimjti erfxlu* 
teanmdrumfotlicitL Qture Paulus Philippcn* 
fcs dd Dommum rcuocdt , m quofolo gdudendum 
» mt¥ v glomndum cffc monct. Dicttnr autcm ts re* 



■ 

I 

■ , 



k 



i 



COM M ENT: I N 

fte m TDommo gaudere , qui iUum falutis fut au* 
torem agnofcit retinens jidem cr bonam cott* 
facntum< 

Eadem fcribere uob/s me quidem 
haud piget,uobis autem tutum eft, 

Interponuntur hxc per prolepfin, potertnt 
enim obijcerePhilippcnfes^SxpMtu Vaulehtc 
prtfens nobis inculcafti, Quare nec eadcm ite* 
rando fatigandus cs, nec uos eadem audiendo gu* 
uandifumm. Reftondet Apoftolm , nequaquam 
fibimoleftum effe eadem fepiut mcukare, nec iU 
lis vnutile fore eadem ftcpius audire. Hinc difcant 
miniftri Euangelij utiles doftrinat o* exhoru* 
tiones fubmde repetere, atq^ fuis auditoribus in* 
culcare. Difcant o auditores pbi perutile effe 
eademf£penumeroaudire y qu6 altiorcs radices m 
cordibus eorum doftrma er etus accommodatto 

QVINTA PARS. 

Cauete canes , cauete malos opcra* 
r/os cauete conciiionem» 

PKopofttio exhortationis 9 cuiut hic e&fcnfui : 
Qauete omnem uer* dottrke corrupteUm 

cr 



V 0i 

plttrl 
frfpfliK 

n (jfi* 



mt I«if 

\w\lcc\t\\ 
irdbVj 

cijio narc 
(D«e ^ 

€0M^c{ttl 



mftiru 



Si 




V tl 

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



, I7 15 N ©mmm /d//bs dotf ow. V//'/ur <t uto» hic Apo* 
0lwm e /io/u* tribm uocabuHs 3 quibus falforum doilorum 
mgemum gnphice dcptngit. Primum cnim uo* 
3 j s jj. ,. cdc cos cancs , /?oc ril mordaccs^ucrttatis luci ob< 
t*J flrepentes , cr impudentiu* oblatrantes : cttram 
m tUtum cfl, «e/ifr/j poruw ^ttw ttc «f /V > i«<m/* g/oritf pcf ius 
g«4/« Cbrijli, getenles. Demde uocat cos opcra* 
lro '#«, folf r/os, /cd wj/os , indtcans duo operariorum gene* 
tywfrPdrtl e jp j« u/*//c<i D0/////2/; quorum quidam mali 
Wf W tffaj /wnf , tfuos oc/o/bs c/Jc pra>jlaret,dejlruunt enint 
-hitiioi^ uvncam Domtni: Quidm boni qui dotlma fin* 
t\tm cera er u/r* innocentia adtficant. Concifionent 
brf,M «oc<if ludxos qui ciim ctrcumctfionem mordicui 
kt. yinciij;. tanquam necejfariam ad falutcm rcttnuerunt,ue* 
mudxtl ramEtclefiam Dci dtlaceratunt. Vtitur autcm 
vuuiitorik; abftraclis pro concretij proj>ter circumcifionis 
fih ftrutik fj V concifionis 7r§ocrovo/Aacnap. E& autem con* 
kmriiim ctfio aa.ra7v^H feclto noccns er deftruens 
mmditio ( Danice vOrtf frlrelfc ) Kara wi foie 
compofittone dejtruclionem fignificat,Eucrtitur 
boe Vauli ditto Paptfttcum dogma , quo adimttur 
P AU latciSyUt uocdnt, iudicium dc doftrina, quod iudi* 
ctum ftfintus fanftus non folum permttttt , fed e* 
rfetnalosoptr. ttam committtt er commendat omntbm pijs , er 
' ?ffl itota e Cfcri/ft [ententia. Cauete 4 /4//1V doflo* 
nous. 



Nos enim fumus drciimcifio , qui 
^tff fpiritis 



com m-e nt: Ttr 
fpfritu Deum colimus , dC gloriamur 
in Chrifto Icfu , dC non in carnem n> 
duciam habentes* 

'Ratio propofitionis d dcfinitionc uene cira 
cumcifwnis qu£ coram T>eo ualet , fwmpta , ac fi 
dicerct: ]fli uftant circumcijionem carnalcm, 
qu£ Chnfti aducntu abrogata csifcd nos circume 
ctftonem fttritus babemws , Dum trgo iUt umbrls 
detinentur,nos ucriute fruimur. 

Obferuanda cft hoc loco definitio ftirituM 
circumctfionis, qubd fit amputatio fiduci£ carnk 

gicriatio in Chrifto , pcr qucm Deo fyintui* 
lem cultum rcddimus. Gloriari in Chrifto <& 
totxus falutis fiducum fa uno Chrifto cottocare, 
fiductamin carnehakere , cft in aliam quamltbet 
rcm cottocare fiduciam ,qu\m m unum Chrifium* ■ 
Caro cnim hic figntficat quicqutd cxtra tforii 
fium eft ,adecq- tpfam ctrcumcifwncm carnalcm, 
qu£ Chrtfto cxhtbito aboiita cfi. 

Obferuanda qucq^ hic efi Antithefis,qubdqui 
fipintu Dcum non colunt , ncquaquam gloriati 
pof.int m Chrifto : cr qubd quicunq; habcntfi* 
ductam in carne dcficttant 4 uera falulis uia tn 
damnaticnis pr£c;pttium. 

Qiian* 




VI Rfl 

imnondi 



irata b 
m \wid 
xl 



Q 

bktt i 
Wiiij, 

I tfefi, 



Hi 



jnitkt vtii 

ijiosm «nu 
i&fdixh: 

Hiergoli 
m 

lcfmtio Jfro 
■ttiofiiuciic: 
m Dfljjfri 
ffi M dnjfo 
Ckifocok: 
i im<pa& 
inwCW» 



0? 



ep-ist: ad philipz 
Quanquam & ego habeam ffc 
duciam in carne , fl quifquam alius uw 
dcrur fiduciam habere tn carne, ego 
magis habeo* 

Vf rctumht ccncifionis arrogantiam coUa* 
tioncm addtt : cr /f confert cum tUts qut glorta< 
bantur dc prccrogMtuis gentis ludaica , ac fidi* 
ccrct non minorem glortattonis materiam babeo* 
qumtftt, Imo in multis tllis fupcrior fura, loqui* 
tur autem hlc Vaulus de nutcria glcrtationit co* 
ram homtnibus , non de cffeclu , quemndmodum 
tnox dechrabitur. 

Circumcifus ocfrauo die„ 

Sciltcet iuxta legem qua ratione fe prtfert 
profclttis. 

Ex genere Hrae!, 

U c# , ex femme \acob Vatrtarcb* cuius toU 
pefteritM populus Dei habebatur, 

E tribu Beniamim 
IribM memtnit maioris certitudinis atufph 

Hebrseus ex Hebrxis» 

Hoc 



y 



i 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



COM M ent: i n 
Uoc dido fignificdt femen dcfeciffc k fud gent 
te ad genttlifmum , ut multi fecerunt ortis peu 
fecuttontbus d utcints populis. 

Secundum legem Phanfaeus» 



Se 



jmt, N» 



J<M <te tttte gcnerc <&- jludio dgitfuerunt <tto 
tem Phartfet prtciput merdlios feclarios. Scri* 
ptur<e eniin vnierpretes fuerc , qtutm fuis corru* 
ptelts deprauarunt. luxu kgcm , inquit,hoc eft t Ifttrfu 
tuxta pra:fcriptum ftu ordtnatum d Phdrifeis re* | tor «ra 
ligtoms inftitutum ,ftu iuxta ordtnem 0- regu* jbjfefo.0 
lam Pharifeorum. Rejpicit cnim Pdulus dduoa* ftkpifd 
lulum Thord,quod intcrdum ordtnationem & jUp/rto 
conftitutionemnotdt, NamlexDeinthtlomritno pjucm 
prxctptt dc Pharifeorum fecld , qu£ fubPontifi* 
cdtu londtht primum inccepit. 

Iuxta zelum perfequens Eccle* 

fiairu 



Kocddditurut ofienddt qudntoftudio o^du 
dore fuum Phartfaifmum propdgdre ftuducrtt* 
Ndm cum uideret Ecclefiam Dei penitus abhor* 
rere 4 Pharifatfmo, eumty omnino damnare, nthil 
nonpertcult adijt,ut Ecclcfi* nomen aboleret, m ^ 
ntque itd fuus Phdrtfaifmui ntdgis propagdre* 

Secun- 



mk cuit 

Mfccttf 

mkik 
Vcn 



\ 



EPlSTlAD PHILIP. 

Seciindum iufticiam quac efl in 
wt orti j C g C ^ f aC ^ us irreprehenfibilis^. 

pi Hoc rejjpttu homimm InteUtgendum c& 9 

uarilaus, q U0Tlm mdtcio fatisfacit externa difciplma. E# 
profetto mdgna latts qubd itauttam totam infli* 
"W 1 * ffcerit Apoftoltts ■> ut mbil qucrcU dignum admi* 
'ksfcftma. f er it t No/» autcm hic loquitur de tudicio Dct , c «i 
■ifunfmt? tnortaliimnullmita fatisfacere poteft,ut pro* 
\w,infit,k ptcr fuam obedientiam perfcttam cr plenamM* 
nm}hxn\i beatur coram Deo pcrfette tufttts feu trreprc* 
whmvi benfibilis. Obfcruetur ergohoc loco quodiufti* 
W Mk lii cia legis fit duplex. Sptritualis una? altera litera* 
i oriimticm lis. Spiritualis csl: pcrfettus amor Dci er proxi* 
tHdtMm ttii^htcnunquam inuUtusuita extitit, exapio 
'■iptf&fai unum Chriftum. Ltteralis cii qttxin hominum 
conftettuapptret iCtmmterim hypocrijis reg* 
net tn corde , er coram Dco nihd Jit quam ini* 
OTsfrcfc quitas. Vromde qui cx hoc loco Pauli concludtt 
legem Dci ab homine impleri poffc 3 coclum terr& 
wfcct , er «o« fatis pcrpendit bi quem finem h*c 

tyiptpt* Verum qux erant mihilucra,ca 
Dftp/to^ «xiftimaui propter Chriuum iadu* 
m bmu rame fle«. 

!ii m *J omnia qut fcquuntur <td finem capitis m 
* hunc SyUogifmwm conijci pojjunt : Boni difcipuli 



m 





CX>MME % NT1 I N 

Wdgiftrum ftmm imiUri debcnt. Ego Mdgiftet 
uejler omni carnis fiducia abtcclainfolo Chrifto 
acqutcfco , igitur er uos fiducUm camis abijctte, 
ac in folo Chrifto acquiefcite , cauentes facr<e do* 
clrinx corruptehs* Minorem per collationem 
ponit : Confcrt enim totam carnis fiduciam cum 
Chrijlo : quem adeo pr^fert uniuerfe glorit car* 
nis,utpro tailura habeattquicquid jit extrd Chri 
ftum. Quaeerant, 'mquit,mihi y fctUcct ante co* 
gnitioncm Chriftt. lucra , hoc cs~l , qu£ in mc fi* 
duciam carnis er proprix iufticit alehant, cd,co* 
gnito Chrtfto pro uclurd habuh quta me a ChrU 
jio rcmor&bantur. Donec cnim homo quicquam 
Jibi,fuisq; dottbus dut operibus tribuit, Chrijli 
parttccps cffe nequtt* Qportct enim nos nudoi 
tanquam e naufragio cnatantcs ad ipfum ucnire* 
Uiccrgo deftruitur opinio Vaptftarwn de opc 
rtbuspr£parantibus y c? demertto congruL 

Qum etiam omnia exiftimo iadtu^ 
ram efle propter eminentiam Chrifti 
Domini meu 

Etfi cdndem fententiam repctit,]inguUris U* 
tncn Emphafis m duabus uocibus confiderandi 
eii. Nam,cum hic dicit m prafenti quod fupra di* 
xtt m prttcrito , fignificat fe conftantcm manerc 
m fuo propofito , er ex dnimo omtm carnis fidu* . 

cim 



00 L 



Iuh4 

iflicff,'»' 



iii?; 

<?//*/;* 

\imlinoa 
m\nttb 0 
mUtsk 

Propti 

feSCe 



MUT 

tthk 

v&mf 
mmce, 

kffad 
Kkftm 

Mttttt, l 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



Ef>> ST: AD V H I L I T\ 

■ j°, $ *k»J poflponere Chrifto. Deftruitur igitur & e* 
■Mlolofl* • if j n j a- .• • J . 

uertttur hoc diilo dogma lujttctariorum de ope- 



mt>m rt y Uf confivmanttbtK feu perficientibus iufttciam. 

■ te wr q^ 0£ ^ rfl(ff>w addit,propter eminentUm lefu Chri 

^ ftiifignificM neminem uere Chrtjtum poffeco* 

MKpi*. gnofcere donec propria iufticia fuerk infliui*. 
m f i™- EsJ autem cognitio Chrifti jita m duabus,ui* 

Wjitixtni Micctjn noticia er fiducta. NottcU,pcrfon<e u* 

iffilmz', , n itatcm,naturarum diuin* V humant admiran* 

'■^uln fa m untcncm,w officium redcmptionis compk* 

ntkh^i: .fittur. FiducU autem beneficia oblata apprehcn= 

^WfljeiC dtt,acin Chrtftt gratia acquiefcit. Vroinde cog< 

s hm fia- nitionii uoce foltda fides Chrifti ex concepta nc* 

• v ticUinteUigttur. Domini mci, dtcit, auk foli 

i m wc crcdentes m Chrtfto Dcmino gloriari pojfunt. 

vjiimiiop Propter quem omnium iacluram 

mffvi f ec j f & exiftimo rciedamenta efle uc 

afewfc Ghriflum lucrifaciam. 



Tertio repctit candem fentctitidmno ftne ftn* 
^ulari 'Emphafi. Dicit enim fe non folum omtmm 
tacluram fcctjfe proptcr Chrtftum , uerumetiam 
(btii^ 9 °t" nm carnis fi^ ctam tanquam rcm abominan* 
i$ af^ dam abtectffc^ ttt Chriftum lucrifaceret , hoc e&, 
hw4f> ut Chrtftwm folum tufttficatorcm v faluatorem 
, m htw&'t cbtineret, Rurfmn igitur monemur omnemcar* 
KtsadcofyMfticiteproprtf fiducUm abijcicndam 

G z effe 



L 



I 



I 

■ 
■ 

! 




COMMENTl I U 

effe , tauquam rem indignam oculis, modo Chrijk 
partictpes cjfe uclimtis, uertfiime enim ab Ambro* 
jio dtclum csi. Gratia Det aut tota recipttur,aut 
tota abijcitur , Et Auguflimus : Gratia csl nullo 
tnodo qu£ non c& gratuita omni modo» Vocabu* 
lum oW£a7\.<x ufurpauit Apoflolus,quo mhil 
potuit contemptius figntjicari. E# enim o-nvSa.* 
7\.o/j res fccia indigna cculis hom'tnum,fcd cam* 
bm proijcienda potius. Hinc apparet qua> jit Um 
bonorum operum coram Deoante iuflificatto* 
nem gntuitam, prafertim cum homines fiductm 
in tUis coUocant.Quarc nequaquam dtttwm Apo* 
ftoli uult,ut uirtutcs quas requirit lex,abijciamus, 
fed tantumcontra fiductam carnis'mfurgtt,qu& 
impedit quommusad Chrtflum peruenire pofii* 
mus. 

Et reperiar in ipfb } non habens 
meam iufticiam qux eft ex lege , fed 
eam quac eft per fidem ChriftMuftki* 
am quae eft ex Deo per fidem* 

Exponit quis fit efficacis cognitionis Chrijli 
fruclus, nempe iuflicta noua, qux> eft, exfide \efu 
Chriflt, hoc eft 3 quai imputatur credcnti m Chri* 
flum. 

H/c primtm obfcruetur anttthefis duplicis 
iuflicie,quadamentm hominis propria dicttur, 
qu€ eflex lege; QufidaDei iu&icia qu£ fide obti* 

netuu 



0& 

\fdm 

m&4, 
igrnto 

in E«# 
rtiiJM 

u/btjm 
a0jt\ 



Mttfim 
urhh 
pm ho! 

fojok 
pojlokb 
ccntit.c 
jktlimi 
fttnopt, 

R«rji« 



ttf 

^wodoCr epist: ad philip: 

^enimab Asf. nei ur ' H " nc cm ^ f mu ~ ^ dtu ' non V°ff € cWr #* 

ittotjTfc fi m * €Umcit WcP^ /oci«,qki c///wj «jf/>«r tff^f 

U . Qfljjjjfj cm proprtd,iufttci£ fidei expers esl,et <j«i »/>it«r 

*i*4 vd ,w ^' a * fi dei >* a 2> no f clt f e mlkm P ro P ri * tufticwn 

fyojW C[ q»d conjijlere poteAeoramDeo,hdbere. Quare 



n L ,( i 10 dtligenter cdttendum c# , «c /W i/V?ic/<e forwtf 
• / miBcr, confundmui : quarum confufio femper maxim m 
HMftjt - m Ecch p u turh ^ 0 dk mmu Quid m 

JJ** f~f enim cum attdiunt fimul jiare non pojfe has dttas 
£ o«te iH/njif; inflicit f om M,mox exiftimant licenttm datam 
><mbmjk €drn j#t fe proftituat hbere ad omnem turpitudt* 
***«>■! ncm , glortantur de Chrtfto, clamant ablatam effc 

maledtclionem legis , uttant fidem,cumulant plu* 
9 cnunjnf.; rim ie ft mon u ftrtpturt , quibus ad feipfos inef 
• Wff candcs abututur,qut liberius in omni flagitiorum 

gcncre ttolutcntur ,non obferuantes Vaulumhic 
lfc ; ncnkk & in fimiltbm locis nequaquam [ubftantiam, fed 
tftttiegf,/f fidttctamoperum crproprij meriti oppugnare, 

lOsljsia H uo f oliai Del & loria emineat - Non uult er &° A * 
n ' poftolus ut honeftatis, tufttcU , caftitatis, benefi* 

^ u ' centtxt , crtcrorumq; frucluum, ftnrittu er fidei 
icii w$m& jludium abijciamus,jed utfidttctam fcu qualitatem 
quam opertbus fophtft* dttrtbuunt,procul 4 con* 
tjnjdtkm' feettu remoueamtts» 

Kurfus fttnt qui ex utraq } tujlici4,nempe ope* 
«r idjt H rum er fidci unam compor.unt iufticwn, qua ho* 
pjmt & wimes coram Dco tuftificdri contendunt. Horum 
iM0f< trror non foltm hoc Pauli teftimonio rcfettitur. 
m ' G ? Verum* 



COMM EbtTl 1N 

Verumetiam^muUis alijs fcriptur£ teftimonijs re* 
futatur, adeo ut hanc connexioncm ruin£ crre* 
leclionis \ud£orum caufamApoftolus ftatuat^cum 
ita inquit ad Rom:io.\gnorantes Dci tufticiam.ct 
propriam iufticiam qti£rcntes ftatuere, tufticit 
Da 110 fuerunt fubiettt. Quifquis ergo fidit pro* 
pri£ tuftici£ t lufticiaDei qu£ e& exfide exctdit. 
Quare ddigentcr difcemamut inter lcgalem cr 
Luangdtcam iuftictam. 

Yrtmum itaq^ differunt caujis efficientibtisAlk 
enim homittis proprid, ut qu£ m operum legis o* 
bedientia confiftit : h£c autem Dci dicitur , Nd>» 
ipfc et eam pro tuftictd imputdt crcdcnti^ ean* 
demapprobat. 

Secundo differunt genere. Nam lcgis iufticnt 
eftformalis obedicntia bomtnis ergd legcm. Fidei 
ucro imputatiua dicitur , ttt enim fundumentum 
iufticu hominis opm csl iuxta rationcm icgisfa* 
ftwm, Ua obodicntta Chriftt formalis nobis afcri* 
htur,Dum m ipfim credimus non enim aliter nos 
iuftt fumus quam Chriftus fuit peccator. Uic autc 
ut non fuit peccator qualitatejfcd imputattone no 
ftri pcccati rem fuit: ita nos non fumus iufti qud* 
liute fcd imputatione mfticU Chrifti dcceptifu*. 
mus , definttur itaq^ rctte tufticid Chnftidna effe 
crcdentis perfon£ dbfolutio .i peccato/tmputdtio- 
iufticie Chriftt, cjr dcceptatio ad uitdm £terndm 
grJis propter Chriftum, pro noftro cnim reattt 

cui 



Utffri 

k/wm C/?r 
'Mciuk 
tittfjftfl 

. <Cf Wfilt 

fftfflfcifnri 
imfhcc 
itfwfitst 

mMt 

mjitiif. 

ftthh, 
Qtuno. 

j/mfm 

Safct,ji 
Hhjctt. 
: %iufti 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



EP i st: A D V H I LIV. 
W ttjtijtio^ CUI dcbebatur pccna fatisfaclum esi per iticumm 
JWwiw^ expiatricem chriftt: nojlrumdcfeclum fuppkt 
W4m,i, pcrfcttio Chrifti, hoc c#, lcgis perfefa obedicn* 
wftiiifKin tia in Chrifto qiuc nobis crcdcntibus mpuUtux : 
W, i, : ut ita expiato peccato er imputAU nobis Cknfti 
^ttpjk^ cbcdientia iufti Jimus C acccptemur k Dco pcr 
'wttfikui lefum Chriftum mcdtatorem <td uitam £tcrn.wi , 
k MfcrlrgAi H<Mc iufttciam tantifyer pofiidet homo, dcncc re* 
tinet fidem u bonam ccnfctciuiam, ut enim fidcs 
^simik Accipit tufticiam per Euangelium cbUtam, ita bo« 
i : gjnni m confcientia fidet cuftcs c# , qua amijfa naufra* 
■Sttte S: g ,ww committitur,cx quo apparet quam ne* 
UwkAfii ^ffiria fit noua cbcdientia m conuerfis. 

Tcrtid, infticia lcgalis homim m hac uita pla* 
. Kyknjl »f e# impofiibHis, ut qu& hominis conatum requi 
iMka: f rtt,quo fatisfiat legi Dei. lufticia Euagctij dcnum 
nUmta c & H uod Veus fagfto exmsragratiaommbus 
tm# ^entibut. 

Quarto j lufticia: legalis fidttcia parit hypa* 

crifin er carnalcm ccnfidentiam,At fiducta iufti* 

" , : , ci£ Euangelij parit. humilitatem ueram multi* 
Ti rr p^cesfruclus mternos cr extcrnos prcduat. 

Quinto,lnfticia lcgalis homini uano,at mft, 
m ffl fideifoliDeogloriatnbuitpcr \efum Chriftum. 

Sexta , fiducia iufticix lcgis hommum damtuu 
tiom fubijctt,ut qu* reieclicnis eius caufa cxiftat, 
pcccJWf' Se j jjfoi tu ji lcu } damnationc homincm reddtt fc* 
idtf®* curum, nuUa cnim esi condemnatio ijsquifunt m 

v G 4 Chrifto 



ictx 




I 

■ ! 



com ment: /a t 
Chrifto \efu,qui non fecundum cdmcm dmbuldnt, 
fed fecundum fairitum, Kom.8» 

Vt cognofcam eum, & potentiam 
refurredionis dC communionem afc 
flfcfrionum eius„ 

Qmlis fitfidet ndturd explicdt trid ei dttrU 
buens } uidelicet cogmtioncm Chrifti,cum qud con 
iunttd cstfiducid: cognitionem potentUrcfurre* 
clionis euiSyfide enim i/n Chriftu uimrefurrcftioi 
nis ipfius in nohis fentimus , idefc non folum qubi 
ipfius cfficdtid innoudm uitdm reformdmur dc ue 
lutt refurgimus,uerumetiam quod certo expettd* 
tnus nos per edndem refurrcfturos:<zr cogmtione 
comunionis ajfliftionum cius,qud fcilicet tm rei* 
dimur pdrticipes dfjliclionum Chrifti , quemd* 
ntodum cnimiUc,itd e&nosin hoc mundo udrm 
experidmur dfjiiftioncs. Ob feruemus tgtturhoc 
loco qudles piorum meditdtiones et ftudid effe de* 
bednt. Uuc iUudPduliddTimothcum. Mimento 
lefum Chriftum refurrexiffe 4 mortuis. 

Conformis facuis morti eius , fi 
quomcdo pertingam ad refurredio* 
nem mortuorum* 

Quo pertinednt prtfentes Ecclefi<e djftiftio* 
nesoftendit: nimirum *ut Chriftum fcqumur in 
cruce doncc pertingdmus dd refurreftionem mor 
tuorum,ut enhn 4 morte ad rcfurreftionem Cbw 

jlm 



pd 



ffl 

iifab 

Non 
perfetf 



fumali 
v 



liiciscnr 
N,utcM 

(JCOIRI 



lifunk 
quareni 
tmjjk 
teripo 
fattptt 
Qfkrt 
dmtu 





Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 1 97 8° (LN 8 1 7 8° copy 2) 



epist: ph\lip: 
ftuA Dom mus peruenit: Itd nos quoq^ ex udrijs af* 
flidwnibu* tandem ad glorta immortalitatts per* 
\ & potenti: uememuh Conformitas mortis Chrifii conftjiit in 
lmunionem tnortificationecarnis extcrni hominis,hoc efi 9 
m uerx contritione er toUerantia crucis. Qnod 
nplk trw autm a<ldtt ' S * quomodo , non cft dubitantis fed 
LfLj " nnhelantis ad metdm. Significdt igiturApofvolus 
difficultdtemfcqucndi Chrtjiwn,ut m Phtltppen* 
fibusjiudium dcrius cxatet. Nemo enim corona* 



7 m t tur^tfiquilegitimeccrtduerit. 
jnnjnn. Non quod lam apprchendenm aut 
perfedus fim,fed fecfror fi etiam ap* 
prehendam,quatenus QC apprehenfus 
fum a Iefti Chrifto* 
Ckjii, ffl vt ad peyfeucrdntidm & fcrum jludium per* 
k tccKuau dl in pifMfc ftddio excitet Vhtlippenfes, fe dd 
f™ W m huc in curfu cffc indtcdt.Vixerdt fe fidc co tcnde* 
«tt fiuifa y ^ ut CO g tw f c at Chrijium , ut uim refurreclwnis 
Iiitkilta' comumoncm pafionum eim percipixt , m eo* 
iftiwl» ( dan curfu fe adhuc effe fdtetur, C dnheUrc ut d* 
filBfflOItiflll hqudndo ad fcopum perucnidt. Qgod dutcm dddit 
m ad refurrec: quatenus apprchenfus fum, eb pertinet ut to* 
tumfalutis bcncficiumgrdtix tribudtur.Vult igi* 
. v jl£ turApojloluseosqui huius grdttx Chrijlt fadi 
liM funt pdrttcipcsy no ocio torporejed toto mfu in* 
W LJereJdpprehenfo Chnfio pergant doncc 
' 7 Li *d metdm peruenUnt. Hic locut obferudtidus cS, 
Irtjffltam^ * g y contrd 



C O MM E N T: I N 

contra fanftulos quofdam , qut cum uix mieamfi* 



dei habeant, fed tamcn im ad dexteram Chrifli m Jgtt 

ccelejhbus fcdere gloriantur.De perfecltone pau= ^ftur 

lo poft dtcemus. Fratres cgo meipfum non- ^ m 

dum arbitror aflequutum cffe. Attentio eft Q L 

ctmrcpetitioneeiu[demfententt^ 3 a-monctfuo , ( 

exemplo Phtltppenfes , ut m prmcipto curfus non "° 

torpeant , fcd pcrpctuo progreduiitur , donec ad ^ 

tnetam pcruenerint. W m: - 

Vnum autem(«go) ea quidem qux 
a tergo funt obliuifcens , ad ea uero 
quaea frontc funt enitens, fecundum 

fcopum fequor ad palmam fupernx FF^ 

uocationis Dei per Jefum Chriftum, W 



Quodpmpliciter dixit y nunc attcgorice repe* 
tit. Hftautem hic fcnfm. Quemadmodum atrfc* 
res quiinftadio currunt, non refjyeftant atcrgo, 
fedferuntur plcno impctu: m cgo propefita paU 
tMfupem* uocationis, id e&, cccleftis heatitudi* 
nis,nonftnomeuUistnundanis auocamentisWetu h »f 
hi 4 curfu, fed refta pergo doncc ad prtftxum fco I 
pum perueniam. Hoc Apq/ro/t cxep/w» cmmbtti 
pijs merito proponcndum est, ut cogitent no tor* 



Domim,cu 
witjtjici 



pore, nonfegmae, non uoluptattbm,non Uftan* f fj 

f m «M«fc /?rf« , £rf ^rrnwo i» pietate curfu prcx T. C f r 

perandum effe ad prxftxum beutitudm» fcopum. 7,7 

£tfimtcm glorta cocleftis gratuttom efl Dei do* 7* 

ntm 1 11 1 



Attenti,: 

ntl£ )C;titotifi, 
r '»fpiO(«rfii( l . 



caquidem qi 

tens, fecundu: 
dmam iuperr: 
vm C/iri/tum. 



VMlcgoricertft: 
dmdumciirji;- 



.raltjiiikitit» 



0 



epi-st: ad pu i l i r. 
tiuwiyUmen ad camfidet ucris cxercitijsperpetuo 
contendendum efk. Atq ; tdco adiccit , Per lcfutn 
Chrifturn, «fitt ipfumfolum mtotocurfurc* 
cumbamus. 

Quotquot igitur pcrfedi fumus 

hocfentiamus* 

Transfert hypothefin ddithefin fcu fuum ex* 
emplum ad catholicam dodrinam. Quod cnim de 
fe dixtt,ad omncs pios accomodat y ntmirum ut o* 
mncs exclufa camis fiducia,w fide iufltficati co* 
gnofcant Chriftumjenttant uim refurrcclionis ac 
communionis affiittionum eius , atq ; ita mcurfu 
pcrgant indcfefe\Donec ad mctam perueniat pev 
lefum Chriftum. Potest autem ex collatione hum 
ditti er fuperwris colligi definitio perfettionii. 
Chriftianje y uidelicet,quodfit fiducia in Chriftum 
Wuiua cognitio et fenfus mortis et refurrcttionis 
Domini,cumfirmo propofitoin pietatis ftadicy 
indefefie currendi donec ad metam ufq ; pcruentZ , 
fuerit. Seu ut clarius dicanu Vcrfcttio Chriftiana 
efl exfide Chrifti obedientiam erga Dcum ommb. 
rebus alijsantcfcrre.h.^ut iuftficatifide puro co 
lendi Deu affettu dicamur,utfimplieiinicgritate 
prtditi teftari pofiumusjws hocprxctpuc m uoiis 
babere.ut omnc noftrauitaDeo approbemus fxni 
fidc dilettione et paticntia.Uxc perfctttono gra* 
dibus cofumatur in hoc mundojed fubftatia- tantu 
refhettu dicitur perfettw perficienda gradtbus m 
u futur* 



\ 



comment: i n 
futttYduitd. Hwc wn fdcile conalidtur fuperiut 
dtttum , er hiiec fententid, fuprd dixit , non qubi 
pcrfettus fim , hic dutem , quotquot perfettt fu* 
fumut. Pdulus enim pcrfettus es\ fubjldnttd, non 
perfettus figrddus ftcttcs. 

Et fi quid aliter (entitis dC hocDe* 
us uobis reuelabit* 

Hoc ett yfi qui inter ucs fecus perfudfi funti 
Pfeudodpoftolis qui dd pcrfettioncm C briftidium 
requirunt cttdm umbrdsMofdicds y ut circumcifio 
hem v dliosritus,Deu$ dliqudndo et tUcs m uim 
reuocdbtt, utdgnito crrorc idem nobifcum fcnti* 
ant.Monet igitur Pdulus hoc loco quomodo dgen* 
dumfit cum ijs } quibus nondum fatts dluxit Emn 
gelij puritds,qutdocendi quidem funt,fed interim 
locus eft ddndm reueldtioni dtutnd', qud Deits per 
uerbum W fuum fdnttwn fairitum cordd hcmt* 
num m rettdm ttidmfiettit, perfuddcndo cfficdct* 
ter ijs deueritdte uerbi fm,Vt cnim omnid bd* 
bent incrementd fud , fuum'q> tcmpus : \td De i 
cognitio incrementwm fumtt in nobis indusjno* 
do ipfinon fucrimus m culpd , rcfifiendo jhiritui 
fdntto y qui iuxtd ordindtionem Dcr in ucrbo prx* 
dicdto er cogitdto uult effe effcax. 

Veruntamen m eo ad quod perue* 
nim us eadem incedamusrcgula,idem 
fentiamus „ 

Bxhor* 



tk 



ilchn 



tfiortf t 
Driniri 
iintd 

crrtfaft 
Mj/inilira; 
ktcs.Yt 
■tof,p 
kttjtji: 



u 



Eflc 
k<]i 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




I 



ritiscChocI 



le$«i 



mwm 



epist: at> p ff i l r p» 
ExhorUtio e# , «f unanimcs in doftrht* $r 
«if r purttate pergamus , rfww/i norc o»m« ^mc 
tnultwm promouiffe in curfu uideamur. Diligen* 
ter obfcruandus ck hic locus qui monetjie uel ip- 
t fi dejjiondcamiis animum ji nondum adfummum 
pcrucnimus , ucl ahos qui tardiorcs cr imperfc* 
cliorcs cjfc mdcntur , pr£ nobis contemnamus* 
Deinde obferuanda cft mctaphora fumpta ab or* 
dme mrfitari. Nam £"o/xe/J dicuntur milites 9 
cum inacie finguh ut ordinati funt , mancnt, 
C? rcila fcrie progrediuntur,nec m dextrum nec 
W jinijlrumdcclinantesyfed lccumfortiter defem 
dentcs. Vt igitur illi fuam miUtarcm regulam ha* 
bent , quam turbare turpe tta cr Chrijiianoi 
decet,ut jlrenuorummilitumexemplo fub ucxiU 
lisChrijit fortitcr fuumquifq; locum tueantur, 
CT tuxta rcgulam eandem,quam ommbus fuis com 
munem prtfcripjit Bominus in fide, dilefttone et 
patientia ctterisq; uirtutibus progrediantur 3 do* 
ncc Utam pcr Chrijlum reportauerint uiftori* 
*m. Non uult igitur ApojioluS) ut nouum doftri* 
ti£ genus,aut nouas utuendi regulas excogttemus, 
fed ut regulam fidei cr uxtx quam prtfcribit no* 
bis Euangelium fequamur. 

Eftote pariter • fmitatores mei fra^ 
tres, SC confiderate eos qiri lic ambus* 
lant j cjuemadmodu habetis nos typfif* 

HorU* 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




J 



mtnrio 
\kWrfo 
m hm 

wk «« 
[mkosa 

CbriH 
amhn 



comment: ii? 
Hortatur Apoftolus,ut fe exemplmnfibi pro* 
ponant Philippen r cs.Efk cnim hoc uere dottorem 
Bcclejtce agcrc,alijs doclrina puritatc c? uit£ m* 
nocentu pr&ire , ut fit typus iuxtct quem audito* 
rcs tuto fuam uitam vmores compcnere pof>int> p 
Hzc tria gaicra mimftrorum uerbi tmpingut* 
Trimum, corum qui rette quidcmdocent,fcd pi* 
rum honeftis prsditifunt monbusMi quod uerVvs 
tdificaut, Mortbus deftruunt. Secundum eorum 
r # qui uitam quidem coram oculk homvnum inno m f m 1 
centem degunt , fcd dottrina esl, erronca er cor» 
rupta malis opuiiombus* bi quod uita extruere 
uidcntur,dottrina euertunt. Tcrtium eorum c#, 
qui non folum falfa erronca doccnt,ucruetiam 
fcclerate uiitunt, hi uaftantEcclcJiam utr.oq^ mo* 
do,ct manifefta funt Satanet mancipia^ad perden* 
das homimm animas<ondutta.Caucamm ergo nc 
in ipjis miniftroru tribm generibm reperiamur, 
fed potius ftudeamus cxemplo Pauli tUortvm afcrt* 
bi numero, quirette V fincere dccentjnonbw* 
dittis : fattis,adeoq ; tota uita dottrinam exprimen 
tes , hos uult Apoftolus , ut Phthppenfes confide* 
rcnt,ac erorum ucfttgijs mfiftant. 

Multi enim ambulanr, quos faepe 
dixi uobis , nunc autem S£ flens dico 
jnimicos crticis Cliriftj, quorum finis 
i'nfeiitus,quom Deus uenter,cVgloria 

in dedecore ipforu qui terrena fapiuf- 

Rzuo 



mjtik 

'twjuiiit 

fWlokit. 

H<i6 



X 



I 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



li li v 



i N , ,,, zpist:'jId thilipi 

Kdtio e& cur ueltt Pbiltppenfes fe imitari , 2 

»r > r " contrmo exem P l ° /"™P f «> O-afalutis pericu* 
■|W«Ott h. Interponit autem Pfcudoapoftolorum fui tem 
««ttfofcM pow defcriptionem , wf cr rfgiwfd er 

«cetta wwri poj?wf, Pr/wiww enimuocat eos 

m*k ifflfi >iw/co* crocK Cfcr^i' , c«w g«w pwnWw E*. 
JCfflt : <mge/// cr tW/?cw redemptionis, hoc esl, crucis 
- ; Cbrifttobfcurabant , iwo abolebant, eo quod cir* 
Mfflt» cumajioncm v ritus legis Moyfaic* tanquam 
Mocittoiwt; vcceffartos ad falutem faifo prtdicabant , f«/» 
im cslmcncic quiacrucem cr perfecutioncm pro ChrtftiEus 
h ipi «:i ot angelio pure pradicando refugiebar. t, fui priuati 
tlatmm commodt gratia. Proindcjmmici crucis Chri* 
Ri,funt non folum qui unico Chrtfto atq; eius 
*VT$(a, non tribuunt plenum (concepta m ipfum 
- fiducia ) redemptionis honorem,uerum etiam qui 
u,Cxmwf affeclibus] hominum fe accommodantes cruccm 
wkvpui refugiunt , futq y - uentris propri<eq ; quietis curam 
bHlini^ kabent , potius quam falutis dnmarwm> atq ; ea de 
C M A * ddit > Qyorum Deus uenter eft. Di< 
awt cuntUY autem Deum faberc uentrem , quicunquc 
.. c . ;;:: buncfcopumhabcntfuarumaaionum,quodfuis 
commoditatibus , utdelicet , ut tranquille uiuant, 

I t rnosfo con f uldnt . V otm f u * <i um fhilf* Z l orU , nihtl 

mh <J r <fe f cogitantes, quem hic Vaulus apponit,vn* 

anull^ <2t<tf/tf. Quorumhnis eftperditio. Hoc/ico 

fll. qUOrUW D 1 »«//cc/r Apoftolus, ut propofito hoc periculo Phi« 

, Q$taf{$® hppcnfes ab ijlorum mmtate dbfterreat , CT dni* 



i 



COM M ZKTX ftf 

net eos dd gnduiter fdctendum ojjicium m tmort 
Eomini . 

Pr£tered fubiungit Apoftolut. Ef gloria eo- 
rum cum dedecore , ( feu confufibne , ut hd* 
bet uctm mterpres. ) Hoc etUm ad pcendm ft>c* 
clat eorum, qui hic gloridm fudm crnon Deif 
qujerunt. Quicunq^ ergo in cdrne confiduntm* 
nam gloriam munddtice umbrdm fccldntes,tdndcm 
tufttfimdmmerccdcm, ignominidm er confufio* 
nem reportdbunt,idq ; m confcientid primwm, 
IDcmdc in extremo die qudndo pudefient omnes 
qut Chrifto fuum integrum honorem non tribue* 
runt , quiq^ propter fduorem hominum ey tnic 
nem glorioldm ordtionem fudm flexerunt ad dffe* 
flus hominum , horum glom tum uertetur in 
fempiterndm confujionem. Poftremo Apofto» 
lut und uoce qudlefhdm jint intmici ifti cru* 
cis exprimit, Qni inquit , terrena fapiunt, hoc 
est, quinihtlfdpiunt rerum ccelefttum , fed fo* 
lummodo in rcbwi cdrndlibm occupdntur. Af<£ 
itd hic grdphice depingit Apoftolus eos quos fu* 
prd cdnes, mdlos operdrios,conctfionem,w fidu* 
ctdm m cdme hdbentes 3 uocduit. ' 

At noftra conuerlatio efi; in codis, 
unde faluatorem expecframus Domi* 
numlefum Chriftum, 



J *f P / ■ ■ / 



l 

m 
tik 

ittmsdC. 

litttfthui 

m Tiomi, 
piktt. ' 
mofri<ifc( 
imrnojlm 
!TVM,ii( 
*pm,tm 
Rtjtfom 

Qiii 
Ita krr 
mc corp( 
efficaciarr 
fubijcerei 

Qgifa 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



EPFST: AT> PHIL 



I 



Antitbefisesl^qud difccmit inter falfosdo* 
« Et o\ -# om CT «ero* :int er fxlfos Chriflianos er fince 
►rtfur° ! ' Toy * terrena fapiunt], terrcnam tranquiUi* 
j ^ ^ frftrm fibitanquam metam ante oculoshabentes. 
i* potms! ,, tfWtcwl tctmctfi corporibut in terris uiuunt, afx 
' m ^Jettibustdmenin politidccelejltuerfdntur, leud* 

tyw«te.t<a ^ w ^ dexterdmPdtris,unde er expettdtit ip* 
«Cfonft:; |- ain S4 i (M torem. Etfi dtttem ubiqueeft \efut 
t nv Chrijlus faluator nojlcr per id quod Deut eft 
(ut inquit Augujlinus) tdmen in ccxlo eh per id 
quod bomo, quemadmodum drticulus dekfccn* 
' ; fione Domim, C7* dduentu eiufdem dd ludicium 
ufatmii^ tpextkdocet. Vult crgoVdulut,ut femper cordi* 
-i mttw j (W no fi r is afccndamm tn ccvlum,z? fide contcm* 
plemur noftrum ftludtorem IE5VM CHRI- 
'rnici ijh m sxvM, ad quem dnimabiK migure omni borA 
mkpiuntM cupidmwSyCxemploPaulidicentif. Cupiomigu* 
cakjtai |<//!>' te & e ffe cwm Chrifto. 

Qui transformabit corpus no* 
fmty # r2e hLimilitans, ut ipfum fit ccnfor* 
mc corpori gloriae cius , fecundum 
crTicaciam, qua potcft ipfe etiamfibi 
fubijcere omnia. 



m 
i 



jo 



Quidmm ftcut Snlmtor ubi iduenerit, 
JS5j H often* 



t\ 



comment: ix 
ofiendit, Transformabir, inquit, corpus no* irpfi) f * 
ftrx humiliratis, id csljioc no&rum humile cr ti f"" 1 ^ 11 
uile corpus, ut fit conforme corpori ipfius 01 
gloriofo, idcp fccundum eam cfficadarn, 
qua poteft fibi fubrjccre omnia. porrob 

V 

Hic quxtuor ohfrncntur . Primum, de g' 
trdns fonmt lom corporum. Secundum, quoi m£& corfi 
eorundcm corporum qu.vhtchxhcmus^fit futu* '.• 
u transformxtio . Tcrfmw, </c woio trxns* y; 
formxiionis. Qudrtum, de hum transformx* 
tionis caufi cr uirt ute* qot q 

Trdnsform.ttio confiftit ineo,utcorpm hoe ^frat» 
corruptibik fiat incorruptibile : mortxle,fidt Mcrfaii 
immortale: infirmum, fiat fanum, cr intcgrum: 
bumile ejr contemtibile, fiat gloriofum : ammale, 4 
fidtftirituxle,ficut Paulus docet lXorinth.is* mu : 

. ccnitrt^cttT 
Demcfe eorundem corporum erit trdnsfor* . • - : 

«Wr/o, non aliorum: qucmadmodum lob teflatur, n y n fa 

Vfe in medijs <erumnis>cum ipfiws corpus fcate* ^ 

bat ucrmibus,jf>e hmus transformationis confo* V 

Utur.lU enim ait : Scio quod REDEMTOR, ^ nf „' 

meusuiuit, a inextremodicrefurreauruifwm. 

Nam ut Chrijius codem corpore furrcxit, qucd (or(w 

babuit dum inter homincsut homo uerfxretur* J'l 

Itdtws ijfdcm corponbm refurgemus,ut eadem F ' 

corpc* 



Er i st: ad p h t l: 



. ^Ijiiw am Chnflo inccclcfli bcxtiiudine glonfi* 

c corpori fyj 



ccniur. 



Ul Torrb htc trxnsformxtio huiufmcdi erit, ut 

<orpm noflrum reddatur ervV^ e p4 >0 « u > ld e ®> 
PiWti (Cn f crme gloriofo corpori Chrijh, hoc ett,ut 
Stm kmqudc corpm Chrijli ixme&po& refurre&to* 
nm tpfutsM" n0 f iu fi nt f utuu m xter * 



■j Jt fficij (•: 
Kt 



na ui&t. 



Cxterum quii rdtio noftrx hoc myftcrium cx« 
pcre nequit, uidelicet, quotnodomortuorum cor* 
mtitcwpt po ra,quorum qu.cd.im tgni confumta funt,aha 
' fubmcrfaalid k beflijs cotneflx, *li& alio tnodo 
f Mtn,v«itf corrupta ac perdita, pofmt refurgcrc, remitttt 
picfm:» wsVaulM xd potentixm Ckrifli, qux potePc Jth 
'■nxcmthj, cmmx fubijcere: Sienim potuitcx mhdoommi 
condere,cur nonad wffumipfius redirent ccr* 
ffBflM' portiCr farent coram ipfo pcrfcttx f H«kk 
rcfuneaicnis cogitatio merito nos tnouere de* 
beret, ne noflra corpora ullx turpitudme contx* 
JL*4 vmxretnus^ ohn fitcxpite noflra tpforum 
* EDEHTO culpx ncn fuerint abfcifla, tantx glorix u ccdo 
fl Ltk4 donabuntur, ut fint conformta gloriofo Or.ifll 
Jffi -rpor M «, (ancglomnuUxkn^mcxpU. 



cmpoteftt 



tfrphti* H 2 veindc 



COMMENTl I Jf 

Deindeex hoc loco difcamus, m negocio fu 
lutis noflram rationem ligare captiuare, ne\$(^ & 
fe intempeftiue ingerat aduerfus Deum cr ChrU t0$ tn l 
fti potenttam, qua poteft omma qu£ uult, Vult kwM r i 
mtemomnia qu£ decreuit, o "tterbo fuopromU i CttvnCt 
fit. Articuli enim fidei noflrz rationis acu* $ ttt 
mme nequaquamcerni poffunt, Quare hic folo U 
fidei lumine contenti cffe debemus. ^nm 

Quapropter fratres rnci diTecft & * 
exoptatigaudmm &corona mca,{ic 
ftate in Domino dilecK. 

Conclufio e& generalis, cuius hic fenfus e&> 
Cum igitur ita fe res habeat, quod uana fit omnis p A p 
carnis fiducia, quod fola fidei iufticia accepta fit ^ 1 
Beo,qua cognofcitur Chriftus er potentia refur* 
rettionis, <& communio affiittionum etus, m quU 
hus tanquam in ftadio,donec in hac uitafumus,^ 
*d metam uemamus, uerfari decet, hortor uos 9 SVjl 
ut relittis fane dottrin* corruptoribus,ftetis m 
Dombto, k quo folo falus expettanda eft. Stare 
.nM Honiino,eh permanere e? perfeuerare con* \ j r b • 
fianterfine titubatione <&■ claudicatione,\n uii V / ! 
Hom'mi,hoc es% in puritate dottriwe <& morum \ i 
mnocentia,quam dottrina rcquirit. 

QBod Mem eos appeUet Apoftolus, Fra. 

trci 1 



Pl 



epist: ad thil: 
trcs dile&os.dcfidcratos, gaudium 8l coro- 



t l* [ "™>am fiiam^tirf^^twnip/itw^ckrWtwna-- 
1T W g« PbiKppr»/« pcrtiwrt ♦ Sign^wt eni» /e 
..J^ wbfwenfer grfwierc cx coriw» m piefere profe- 
v k»o J« 0 ^ ^ Cor0n2C mem init,nfticit dd eos,<{ui* 
mttont hm . m n dh cunmtihwi hrdbiimek propoju 
' ^ 3 " 4 iin» . Trflis uti$ dffettu* jincerortm mm* 
m * ftrorum uerbi ergd (uos duditores ej)e dc* 

bct, ut de illorim profctlu m Do« 



corona me. 
I 



mmo ueluti triimphent* 




miKftm 
pimifitm 
lltljkuiccc^ti. 
hQflatunp 

ciRhcmiij»i,C 
iri dccet, fcortor «c 
omptonkfrtiii 

'f/^IWtlOWjIH* 



CAPVT CVVAR* 

T V M. 
SVMMA CAPITIS 

QJF A R T I. 

VT priudtos quofddtn dd concordUm Cr <*4 
opem jibimuicem ferenddmhorutur Apo* 
fiolus : Itd omnes monet.ut m Bommo gdudednt . 
er dbieais curis muntonis dd preccs confugunt, 
fauc t*nqu*m txempUr mtentur, Demde W>e* 




i/ M li/|il 
11 



Early European Books, Copyright© 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8° (LN 81 7 8° copy 2) 



i; 




COM M ekt: I 



ydttdtent eorum crga fe acceptans.optat Ut Deut 1/f 
tffis officintn repcndat. [W$ 

"tm 



ORDO ET 

P I TI 8 



PA RTES 
oy A R T I. 



CA. 



QVemtdmodtm m epilogis ftcri folet, plu* 
rahic ab Apoftolo congcruntur, ac PrU 
ttmm quxdam qux> prmatas perfonas conccrnunt] 
«tttngu. Deinde omnescompettat,ac eos,gau* 
aeremDommd,tuflbs ad modcjham & prcccs 
depojita prophana cura, utq- fc omms uirtutis 
excmpUr mttentur, hortatur. Ad hxc liberah* 
McmPoilippenfiumcrgafelaudat, cum figmftn 
catione rcmuncratioms ab ipfo Domtno exU 
ttande. Pojlrcmo fuo more claudit E piMm 
laluatiombus cr faufta imprecattone. ' 

EXE GESIS OVARTI CAPITll 

CVM OBSERVATIONB 
DOCTRINARVM. 

S E X T A PARJ, 

Euod/am cV Syntichen adhortor 
saemkntacm Domino, 



rwn <<■■ 



tttttit. 



Et rog 



m 
angclio r 
cutti Qo 

\nf\yn 

pfmenk 
Uixr, ut i 
(oncorh 
%<jnodi 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 





EPISTi AD THIL1K 
A ^\kh\\ Tk IC v/icm \us mfignes fuiffe «pparet, qudi 
iVyfcorfim ddccncordidtn jknttam hortdtur* 
et dddit concordk ulnculum>cum mquiijn Do- 
lT E$ CA. rnino, omnis cnim concordU cxtra Dominum 
l *U fdalime rumpitur. 



jo Oowino q» 



rti cAPmr 

VATIOSI 

Kin, 



nn 
jckn «fa» 



Obfenw o^ctwtn pijVdjloriscffc,nonfolutn 
totius grcgis curam hdbcre, uerumctiamfmguU* 
rum oumm fdlutem qutrere. Nonenim fdtisfd* 
c\t offao qui pubhce nntum docet, horatur, 
ccmmindtur, tttji priudtim quoq; commonefdctdt 
fingulos, ubi er qiumdo hoc neccjfdrium tninud* 
uertcrit, 

Et rogo te compar germanei ( feu 
fock fincere ) adiuua illas quae in Eu* 
angelio mecum concertarunt , tina 
cum Clemente dC «eteris operarijs 
meis t 

Infignem dliquem commilitonem alloquitur, 
cum quo fe idm wgem gcjldre, id cB, idcm onm 
fulhnerc in ncgocto Ziungehj fatetur.Uunc hor* 
fdtur, ut muet honefiM \U mtrotm, quo in 
concordidm rcducdntur.muu rci cdufam fubiun* 
gtf , quod conccmrmt cm ipfo m Euangdio, d* 
lud aefcndendo er propdgando. 

Uftoms hic lom docet non foluw uU 
J 6 h 4 rorw 9 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




comment: tn 
rortm,uerim etiam mulierum effe, coneertire 
pro Euangelio defendendo er propagando. 

Smt qui ex boc loco Paulum habutffe uxorem 
falfo coUigut,]deoq ; uertut in fxminino, Com- 
par g* rmana, uerum ifta opinio facile refeUU 
tur. Primitm uerbx ipfx Apoftoli m mxfcultno 
efferuntur^yz VV hV/ £ , Atfiobijcis, Atttctf. 

W^efle,quoadieaiuimfubmxfculmatermma* 
ttone utrtufji eftgcncris mafculmi trfotmmu 
Re/p 0 ndeo,Paulumnon Atticum effe, nec fep e 
folere utt atttcis figuris. Deindc i. Corinth. 7. 
defetpfoPaulusm hunc modum loquttur , Dico 
autem non nuptts er utduis: Bonum eft tUis,fi fic 
permanfermt ficut ego. Hic aperte fatetur Apo* 
jtolus fc uxorem non habutffe. Prxtcrex arcum* 
jtanti£ temporis,profeaionis, labores, carceres, 
jiagelU vundtq; ctrcumflantta uit* periculx* 
fatts conumcunt Apojiolum pcjlea non duxiiTe 
uxorem.Vnufquifq; enimfacile utdet,qu6d mmi* 
tneaptum fuent nuptijs tottm ijlud prtdicatio* 
nisPaulitcmpm. 

Quorum nomina in Iibro uitx 
lunu 

Liber utU catalogus efielcaorttm,\n quo om* 
nesfunt quurcdunt, & ufq^ad fincm perfeue* 



kcbtp 

Qd 

Qmnl 
vsfrmft 
m |intw 
jfolm yrt 
tk^hriit 
ft inDon 

cokwt,e 
wei 
nimk 
immm 
nobis i ; 
ttimtie 

kmtioi 
Quii 

W\ u 



X 9 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 1 97 8° (LN 8 1 7 8° copy 2) 



ff 



■ttjititurty 
rfffWfim* 

•hes,cineK, 
uitiftiwk, 
th,mkxi[Jt 
lvk\M 



ettst: at> philtp: 
rdnt. Seu hber uitt esl propofitum Dei &£ter* 
nuvn confiliuinm pecloreDeidefinitum,quout 
omnes hommes credentes m hoc libro infcripti, 
•M mtufti de eodem deleti effe perhibcntur. Hcec 
loquendi rdtiodb humdnd confuetudine dcfumtd 
e#, qud fignificdtur certitudo fdlutis eorum qui 
m Chrtftum creiidermU 



Gaudete m Domino femper, itt* 
rum dico gaudete* 



( i. CorintK), Generdlis exhortdtio es% dd omncs Chriftid* 
nos promifcue pertmens, qud hortdtur dd gdudi* 
um ftirttudle inDommo. Opponit dutem Apo* 
jiolus gdudium in Dommo, cum fiduci<t cdrnis 9 
tum gloridtioni Pfeudodpoftolorum. Quid dutem 
ftt in Domino gaudere pdtetexfupertoribus, 
uidelicet y quod fit in eo omnem fdlutis fiducidm 
coUocdre,ex eo folo pendcre. Uuius gdudij mdte* 
rid er diuind fdpienttd , iujlicid, fdnclificdtio er 
redemtio, qux ut folo Domtno noftro lefu Chrifto 
inueniuntur, iuxtd iUud: lefus Chriftus eft fdttut 
nobis d Deo fdpientid, iufticid, fxntttficdtio, C7* 
1 lik lliK redcmtw. Qudre non immertto Apoftolus iubet, 
ut pij m Domino gaudednt. lterdtio fdcit dd cx* 
homtionis uchementum. 

Quidt An nonChnftusdtcit, Bedti quilu* 
oent ; Lufius er gwdtum in chriftianis finml 

H S funt, 




C O M M ent: I jV 
funtftd non habcnt cofdcm fontcs. Luclus enim 
exfenfu iudtcijDct. Gaudtum ex communicam 
vufeytcordhi promnat, atq>tdco non fimpliciter 
dtat,gaude:e,fcd cum addito,m Domino,Q«i 
enim m Domtno pcr fidcm nia.net, ettamfi caro 
ctus premitur uarijs xrumnis , ut mortificetur 
corpus peccati, unde uon cxiguus luclus in pijs 
mfcitur: wuen gaudium Spirttus facit, ut que* 
uts incommoda xquwn feramm animo. Demde 
cum Dommw bcatos pronunciat lugentcs, hoe 
ipfum animi gaudium commend.it. la cnim addit 
metdem concionc: Exulatecr gaudcte, Qup* 
niammercesueflra coptofa csiincoclts. Pfaimui 
fccundus ad eundem modum coniungit ttmorcm 
cr Utictamy cum inqutt, Seruite Domino in ti* 
ntorc, v cxultAte ct cwm tremore.quod elegxnter 
expreftt Apollinartus, dWm, ^Aoaaux^ / 
k6<s<zqj cm x<*f t*ct<ri <P&/xk. Vult cnim Dauid 
timorcmmifcen gindio, ut cnim timor oppcncn* 
dwi csi fccurimi contentnentium iudiaum Dei y 
m fides confolitioncm Crgaudtum partens, ui* 
ftrix eritdeftcratioms zrdubitxtioms. 

Modeftia ueftra nota fitomnibus 
honunibus» 

Alta exhcmtio,ncmpe ad mcdefiiam : quam 
tdco cupitnoum onintbmeffc, utexemplo tpfo* 

xtm 



m 

ftrumi 



Mio 
«nipr/j 
ikcrttiu 
tcrim bib 
am gcr 
vfatftrii 
tuhi,h 
fmintnh 

BI|1 

iti mk 
Uittnt 
fftmhw 
ftnhni 
m io 

mr, r ( 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



"ifiiiplicitc, 

fc. Dwic 

tfe Pfiw 
Joraino itto 



i nknnLa, 
iiicnii. 

fitcmribus 



epist: AD pnil: 
rum alij <td mcdcfttam cr modcr.ttioncm inuiten* 
tur. Esh autem, Tvi7rtciy<.i 4 uirtut, quaroh^o^ 
boceft t modtmt!tquod decetin ommbui rebut 
feruat, cttm uidelicet quifptam ddec beiugnts mo~ 
ribm fit prxdttm, ut omncs fdcile fibi conciitet 
tnorum probtt&te ac paticntia iniurw. 

Dominus prope* 

Katio proxime prtcedentium exhortatio* 
num a praffentia fcu prouidentta Dei fuma, ac fi 
dicerct: ueram citm gaudij titm moderattonis ma 
tcriam habetis, mmpe prxfentiam Domini, qui 
curam gertt pro fuis, cslq; paratus femper ad 
cpem fcredam laborantibus ct inuocantibus. \ux* 
tz tUud, Inuoca me in die trtbulationis,Et } Tecum 
fum intribulatione: Debct igitur fummacon* 
folatio piorum fub cruce effe, quod h.\beantDo* 
mvnum prtfentem, qui non dejntuit fuos, fcd ucl 
in media morte gaudio fttrittuli erigit,ut noii 
dubitcnt infultarc Dtabolo cr omntbus eius 
wembris . Sciunt enim crucem uclutt aditum 
quendam cffe dd gloriam, tuxta tUud Pauh : Si 
cum tUo patiemur , Jimul cum 1U0 ghrtficabi 
ntur, Koman. 8. 

Nihil foUfettiifcfc 






Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



p 



CO M M E KT: I tf 

Alid exhortatio eft, ad deponendam uandm 
V fatpiam fotticitudinem. Vt autem mteUigi 
pcfitt qujcnam follicitudo prohtbeatur,notandum 
esi triplicem foUicitudmem effe . Qutedam 
enim neceffarid eft, ut qu& uerbo Dombti prohim 
hetur. Quaedam ex utro$ genere mixta eft. 

Neceffaria foUicitudo cft pars offtci) Chri* 
jlidni hommis, qut nobis O" mandato Dci, er 
multis tUujlribus exemplis commedantur. Pau<* 
lus adRoman.iz.ait, Qui pr<ee8,m foUicttudme 
fciltcet prxjit, i.Timoth.f, Si quis fuorwm er 
tnaxkte domejiicorum curam non habet, fidem 
abnegauit, er e# tnfideli deterior. Micheas di* 
cit, Hoc requiria Domtno, ut fottite ambulemut 
eoram ipfo. 

Manc fanttam curam pXurvma nobis exenu 
ph in fcrtptura commendant, ut fanclorum Re* 
gum, Vatriarcharum , Vatrumfamilids, Vrophe* 
tarum er aliorum. Vaulm z.Corinth.n. \tem t 
Collofs.z. i.Theff. z, fuam pro Ecclcfta fdlicttu» 
dmemtejlatur. SicDauid mmultisPfaimis. 

Breuiter, Vera pietas confijiere nequit, niji 
h<ec fanild curd adfit, cum in commum ptorum 
omnium,tum in fingularumperfonarum uocatios 
ne» VmpromdeRexprofuoregno. Piutpd* 

terfd* 



ttrfM^ 

ftrpi 

\itt\d 



iatem . 
tajfm k 
fokitimh 

iiipttmh 
Fii«p 
tfi 
inic jidcst! 

f,, . 

dj pkei 
hmt^c 

teidtjbtu 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



MttUtfl; 



;crkjiij'^ 



epi st: ad phil: 
Utfdmilm pro fud domo. Pi«s Eudngetij Mini* 
fter pro fuis duditoribm, er qudibet hommum 
pro feipfo fdnttdm foUicitudinem hdbere debeU 



Vt autem cUrim htteUigi pofiit qudlifndtn 
hxc ftnttd curd effe debedt, quatuor m cd con* 
fidcrdndu funt. Mdnddtum,fidcs } f'misvMo* 
dm. 

Jfo H (s Mdnddtum Dei c&.quo pr£cipitur h£c fdn* 

wr, Pm I fi 4 cuu> q U0 nonm Ua fupu dtttd funt. Hoc 
jokwim manddtum Dei tubet, ut Dewm, proximum er 
$ fum$ tcipfwm mtucdrc. vuult enbn Dsm ut cordm fs 
M>et, Jidoi! foUicitc dmbules, uult ut proximi curdm foUiciti 
HicM gerxSy uult ut tu£ fdlutis w uocdtwnis rdtionem 
timkkm diUgcntcmhdbeM. 

Fides proptercdrequiritur, quidrithilquic* 
qudm fine fide rette fieri dut pldcere poteft. De* 
uobiif» - m( i e ftdeseft ueluti reguU huim fdntt£ cur£, 
ndm mfi dd hdnc regukm moderemur cuum no* 
iWrcfta fl ram) f an ttd cffe non potett. 

finis prmcipdlis debet effe glorid Dei, cui 
dlij plures fubordmdti funt, ftdtus cutmq^ inco* 
luimtds, conferudtio Oecojiomidrum O" VolttU* 
rum, Eccleft£ £dtficdtio. Hi omnes fines glori* 
Veideftinentur. 

Modus fdntt£ cur£ hic effe dcbet,Vt pius m 
mnibm nttiombm fc uoluntdtiDei fubijcUt,i 




comment: ix 
quo non folum fuccefjus petendus eft: ueYumeti* 
tm ft parum hbor nojlcruotis refeondcrit } tpjiui 
tamcn bcncphcito ncs fubmittmm. 

Quod autcm Deus non ftmper finat y ut uo* 
tis nojhis cmnia Ycjpondeant, ( fepe enim fru* 
flra uidcmur ucl futnmam curam adbibere, fxpe 
prcccs noftrx uidentur contemni) in cauft eil 
dileclio Dci crga ncs, Ea enim f# noftra imbeciU 
htM, ut m rcbus profteris factle uincaiuur k u u 
nagloria, partcm faltcmnoftrxprojperttatis no* 
bntpjis afjcrtbentcs, jicut fcribitur de lofia, qui 
<um roboratus cffet, cor ipfius in mteritum ele* 
uatum eh. Ezecbias in afjiiclione tuftus perfe* 
uerauit, in profjjcrttate a, uana glcria uiclus es%* 
Epifcopi Kotmnitn paupcrtate pcrfccutione 
fanftifiimifucrc, At fuccefforcs m dtuitijsfflen* 
dcre, ac prcfpcro urum fucccffu oblitifunt Dei> 
cx paftortbus uerji funt in lupos. Ecclefia fub 
Tyrannis fancla erat, Voftea exfauore Impcrato* 
rum fafta cfl rcmifitor. Quare finguhri artc 
opm eft, ne rerum projj>eritate abutamur.in no* 
jiri pemiciem, atcf; ob eam caufam Dcus patcrno 
ccnjiho c? ftnguhri dilcclione faat, utnostn* 
terdum ajpcrtoribus flagcUis refrenct,ne fcro* 
aores faclt,iugum obedtenttx abijciamm. H«c 
pcrtmcnt clegantifimi Poeteucrfui. 

tXefck 



itp 

(infO^ 
fad fm 

txc.r... i 

: taxcmwp 

ejiiwitiim 
Kutijtm 

titanccr^m 

«kutilta 

ttm,iT4|citiiT 

fucccknt. 

DcU 

f ffcijni 
t& in offi 



V 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



Efrsr: ad p h i it 
Ncfcu mcns bominumfati fortisq; futur£ t 
Et feruare modum rebus fubhtd fccundis. 

Uldld cr prophaiu fotluitudo qux ey Eth* 
* nicd dicitur, cr M.if //?. i?. fuffocans, follicitudo, 

W ffc (inquit) fccuti huius er feduclio diuitidrum fuf* 
^'K[/ft jfbcd* fermoncm, utnon fcrat fruclum, nafcitur 
) in cttifi & ex diffidentid cr ignorantu prouidcnti.e diuin.:, 
4 r iinki CT prohibetur fdftm tn fcriptura, ut Matth. C. 
wmim \ Nolite follicitiejfc in crdftinum* i. Tctri p Om= 
ifrwtiin^ ncm curam proijacntcs inillum. H<tc cura fro* 
rit kfu,ft J>/m/m m c^ttjfp, /// /w<\ //i modo crrat. ]n caufft, 
ifrritwd» fi <w<< or/>«r f x dijjidentid. In finc, quu prjefen- 
MKjlwperffs *** fccuritxtcm taniumc^r tranquuitatcm 
ftettat, cj- aliJt quje carnifunt gratd. in modo, 
dum iuftum modum traufgrcditur, mundana ccclc 
ftibus, periturd tetcrnis,fu!utianim£ tranquilli* 
tatcm corporis prjeponcns. No» enim fe fubijctt 
uoluntati Dei, fed potim fremit dducrfusDe* 
um, irafcitur Deo , quando cmnid cx uoto iwn 
fucccdunt. Kon igitur immcrito totics tterbo 
Dcidamiutur. 




Mixtd foUicitudo est, qiu curdntm quidcnt 
r " L *l lje °fft ci l no ft n ) mt -> wodum non fcruamut. 
■■ u S£ P e enlm P ro P ter lnnxtim m n °bi s intemperanm 
lijnufo tum : n cfjicmm Dei ftcrikge irrumpimus , ut 

vfc cum pdtcrfamiliM rcttc quidem fecundum maiu 

ddtum 




I 



commznT: irr 

ddtumDeiinftituitfamilidm, liberos curdt, qut* 
rit utclum tyc. fed non recle laborem er curm 
partitur, kbor quidem cum fancld cura in uoca* 
twne requitur, fed euentas Deo commendandui 
e#, cduendumq; ne trepiddtto dut nimid dnxtetat 
ttd impatienttam er prophanitatem impellat, 
quod quomodo uitari pofiit, mox docet Vaulut 
cum nos ad prccatwnem feriamrcmtttit^poUi* 
ceaturq; paccm Dei inuocantibus. 

Huius protnde loci fcopus c&^ut aliefta om* 
ni uana foUicitudtne, pax nobis interni conflet, 
V erga homines modeftiores feu manfuetiores 
xcddamur. 

Sed iri omni re pcr precationem 
& obfecrationcm , cum gratiarum 
atfione, petitioncs ueftrae innotefcam 
apud Deuim 

Optimum remedium dduerfus foUicitudinis 
tentationem prefcribit, nimtrum ut in omni re, 
id eftjncmninegotio, omni (ollicitudtnis tcnta* 
tione ad Deum nojiris petitiombus confugiamus, 
petendo bona, deprecdndo mala, gratias agendo 
pro collatis bonis, ut tta noftr* poftulationes, 
td eftdejiderid dc uote innotefcantDeo,Sic enim 

Deo 



pjfttt 
Ohf 

E: 
mentei 



Orat 
[eriutio < 

CtccpU 

ll 

Mttjf 
mfatcs 

fliis cr i 

Cbfijo l 
locmL 
cuud 

CfiOfpC 

«ttnpri 
mino 
kntitk 




,9? in 1 _ 

Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



Mfmiecoiijttt, 



ttabir 



•''o Jc: 



m 
%fmf 



Dfo plctcet corcJww fcrutdtori 3 ut noftrd uotd ipfx 
crdtiont propotumus. 

Obferuemut itdq y > ptlutdre dfylum effe m om* 
ninecefiitatc in folum Dcwnper fidem & muo* 
cationcm rtcwnbere. 

Et pax Dei exuperans omncm 
mentem, cuftodict corda uerfta, QC co 
gitationes noftras in Chrifto Iefiu 

o 

Ordtionis exprimitur cffcttut, qui cft con* 
ferudtio cordmm, id c&, dffciluum, uoluntdtum 
cr cogitdtionuvnXid cftjnteUtgentti)perpdccm 
Dei exupermtcm omncm mentem. 

E# dutem pdx htcqujcdlds luJWocDtt 
dicitur, qud uidelicet Deus Pdter complettitur 
credentcs m diletto, zrconferudt tUorumdffe* 
ftm cr inteUigcntiam,ne d fe dcficidnt,fcd'm 
Cbrifto per ucrdm fidem permdnedtit . Hunc 
locum diligenter obferuet,cuicuncji pieto fdlm'q } 
cur£ eft. \nfidti Didboh mdgnt funt,At tu pre* 
ccs opponitoy cr eris tutwi. h\undivs tc prcmit, 
dttuprcctbm onmexcute. Vdrti vmultipli* 
ccs in Occonomid, m Poliiid V Zcclefidjltcd gu* 
bernatione offeruntur offenfiona O" dtfjicultd* 
tts, At tu dd Dcum precibm tdttqutm dd tutifit* 
mwn dfylum confugtto, V trii tut«s,neU^r* 
1 I [m 



./i.U.Ih 




f 



comment: rjv 

fus htferorum port.is.Huc tUud Sdlomonis,Turrit ^f' 1 

fcrtifiimx nomen Dommi, dd hanc confugiet iu* <■-',:;•'•' 

ftus cjr faluabitur. i40\ 

Qiiod reliquurn efr. fratres, qua?* 

cunq? funt uera, quazcuncp Iionefra, * r\ 

quxcunq? iufta,qujecuncp pura, qux* . /J 
cunq? anncabi!ia,que£cunq> bonino^ 
minisfi qua uirtus fi qua Iaus,hxc cot 

gitate» Hfci 

Congeriem communium ofjidorum facit. P<««s.fc 
Conftruilio dutem hd-c cft. Quod rcliquum eft 
frdtrcs,cogitdte ea qu.ccunq-, fun t uerd, qutcunq; e?«nk 
honeftd erc. Requirit hic Apoftolus duo m Chn* 
ftidnis, wdelicet cogitationem c? opus, hoc cmnt £ { j 

proftcifatur. in enumerdtione operivm, 
Trimo loco requmt ucritatem, qu£ aducrfttur 
omni hypocriji cr mcndacio . Dcinde honeftd* 
tem,id eft, fanttam quandam grauitatem morum y f 
nimtrum ut morum intcgritds confcntiat cum do* cm 
clrina cr confefiionc . Tcrtio, iufticidm, qiue "ihlfr/r 
modcratur contraclus, monetq^ut alijs reddamus 
qutecuncfc tllis ucl naturali uel ciuiii obligatione 
debemus. Quirto, puritatcm,hoc cft y cdftitdtcm Cset 
animi ac finteriutcm. Quinto,dmicdbihtdtcm 7 ua!de,< 
qud ptj ftudcnt ijs rcbuSj qu£ dd amtciadm fdci* '^L 

unt 9 



I 

icton! 



:ci:«il«oisCb ! 



«Mtoptrm, 
1,^ ikrfirar 
i. fynkW 



tyttyrdb* 

J0C0H r 
0, 



ept st: ad vniv. 
mt.qttintum quidein pcr ptetdtem liccit . i Scxto 
rcqutrit bcnum nomcn, uiddicet> ut pij ftnt jlu= 
dioji in!egr.e fm*. Scptimo & ottxuo generi 
pcnit loco fcccierum, qudt non omnes rcccnfuit, 
lumtrumutpij uiftnti dc rcbmUude dignis jltt* 
dant. 

Qirx & didicittis, $C accepifcis, SC 
audiuiftis , &C ludifns m me, harc iwt 
ciiiam facite* 

Rec ucrborum Synonymid dd (ludium exci* 
tdndum in Vhihppenfibmfdcit. Obfcructur quod 
Tduius fuos dtfctpulos reuocct dddcarhwnW 
uttdm fudmjlgmficdnsfequodtioce docuit.uiU 
& tnoribm exprefiiffc, dcbet enimVdjloris uit* 
dottrhue fyeculum efjh 

Et Deus pacis erit uobifcurm 
Truclut innoccnti£ & pictdtis ddditur, 
iiempe V rxfentidDei,quinobis pxccmV omntt 
prokcrd Urgitur.Zt pertinet b*c ddtcdto dd /o» 
cumfdcihutts . Si cnim Detti ddtS opitiuxtor 
mkd cnt ddcd dtfjicile, quin pcr ipfmjidtjdcile. 

SEPTIMA PARS. 

Oeterum gauifus fum in Domino 

ualde, quod iam tandem reuiruiftis in 

ueftrapromecura» 

r i 2, W 



1 



ii|ilM|il 
11 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 8l7 8°copy 2) 



COM M E NT: r i 

U£c p.trs approbatio eft liberalitxtis VhU q 

lippcn/ium ergx fc, qui per Epapbroditum mife* . fcjjjtirf 

rant fubfidix ncceffxruu Ac primum quidcm fig* . 

nificat fc gxudio affettum effe, non tam ipfo mu* , i 

ttcre, quam Vhiltppenfium crga fe ftudto, fi* W ' 

tttul cxrufat cos quod antea id non fecerant. Df* P 

inde fc contcntum ejfe prtfentibus oflendit. Tum Um0 

approbato illorum fatto, collxtione extolltt ofji* Non . 

cium Vhtlippcnfium, ut quifolt fepiusfuam ergct ^ fl 

fe liberxlttatcm declxrxnnt^ ut uttet fufyicio* I 

nem,dicitfe ncn txm donum quxm fruclum rcqui* ^u^ 

rere. Moxfubiungtt, quod plurbnum miffo dono 2mM 

fit recreatus, ac tandcmpromtfione et uoto hanc „mI- 

partcmclaudit. *r 

Egoe 

Vropofitio huius pxrtiseh h£c y Gdudeo mm 

uos Vhtlippenfes dnimum ergx me declardffe ue* U\m 

flrum, tmffo psr Epaphroditum dono. Qnod au* tijnhZ: 

tem eos dicit reuirutffe feu refloruijfe, tdcitam ftplnifu 

babet reprchenfionem fed fraternam. Significat Ueaitooii 
cnim eos aliquxnto tcmpore fe neglexijfe, dc quo* 

ddmmodo fui oblitos fuiffe. Mctaphora ddmodum Nou 

uenujia eftjumta ab arboribus,qu£ hieme quidem Ccnk 

arefccrc utdentur, fed uerno rurfus tempore ui* nonif k\r, 

gorem feu uirorcm reciptuntad fruttumeden* mmp 

dum.Vius tgttur quifuum nomen tuert uult,debet tit f ( Jk 

cffe vnflar arboris frugtfer£ 3 q U £ fruftws fuos m f £ f ortl 
producit tcmpore oportuno. 

De quo 



t; 



'«ofccf, 



rtMiobic 



rjitf 



rp/sr: pntl: 
De quo tamcn {blliriti eratis,fed 
deftituebamini oportunitate, * 

Vrolepfis eft. NdW exdittispoterdntvhi* 
tippenfes fufticari, Vaulum obhque fe tdxare* 
quod ferim mipffent fubfidid.SedVdulus trdnf* 
Utione utitur, cr tempori imputdt dihtionenu 

Non fecundum penuriam loquor, 

AlU eft prolepfis, cjud anteuertit fuftiao* 
tiem Phihppenfitm, ne uidelicet fufyicdrentur 
Apojlolum fuijfe deietto animo priufauam hoc 
donum ab lUis acccpiffst. Uoc eb tendit, ut Domi* 
no fubijciamur chm in copia th.m m inopia. 

Ego enim didici, in quibus fum, 
contentus efle, 

Kdtiodnticipdtionisdbdniml fortitudine, e? 
tft fenfusiDidici prtfentibm contentus effe. Ex* 
emplum fane omnibus pijs miniflris Eiungcli\ y at* 
que ddeo omnibus Qhrifiianis imitdndunu 

Noui SC humilis efle SC abundare, 

Conprmdtio f # per diftinttionem. is dutem 
nouit humilis effe, cjui paupertdte, contemtu, 
terumnis preffus non frdngitur dnimo,fed fubmit* 
tit fe uoluntdti Dci, V conftanter perfert dd* 
uerfe fortunx feuitim. Contrd nouit dbunddre y 
qut in felicirerum [ucceffuminime fuperbit,fed 

I 5 w ti* 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



COM M E A r T: I jST 

in timore Dei cum gratiarum afitone prgfenti* 
but bcnis utuur, Longc maxima ars hfc efi, quo* 
tufquify nonaduerfis jrangiiurf Qititncncf* 
fertur dnfitio, cumomnia jibicx fentcntid eue* 
nittnt: unde hjec fiientia Apcftolo f Duo funt hu* 
m facnttf. pnncipi-i, uidelicet uiuafidcs, cr ue* 
rm timor Det.Yidcs enimfactt,ne in aducrjis fuc* 
cumbamus. TtmorDetnosrcprimtt,ne tnptof* 
pcris cfferamur, utrumc^ prmapimn muocatto* 
nc Detfulatux cr confcruaiur. 

Vbiq? cY in omnibirs ihftimttis 
fum & faturari 6V efurire, cV abundaro 
cY penuriam pati* 

Eandem fcntentkm rcpcttt, fid magis cam 
ftccificat . ls fciat fe multum m fchola Chrifti, 
promouijfe, qut hoc Vndi cxemplum uere imtari 
potcft, ad quo.l non txm doclmu quam ptecxtis 
excratijs opui cfh. 

Sckmus proinde co contendcndum effc, ut 
nos qut fxcris Chriftt tmtiatt fwmiK, fortiter fe* 
ramus cum biandum fortuna:dft>cttum, ne uidcli- 
cct ejfcramur, tum trtftcm ciufdcm uultum , ne 
dcijaamur. Uocfane ji facereni plerm muitftri 
Buangdij.mdius caucrctur,ne kcxpUbtlcs a uuU 
go-tuduurcntur. Quarc pijs mi n .f i U dm k c& 

cpcra, 



m 
n 



Ofnni 
contortai 

I iuititPdi 
I dsk fw 
' iditerfu 0 
| injnftmA 
tituiiM ph 

I wgvfti 

1 StiCkfd 
kipurti, 
fmttjjm 

Cocte 
candoiw 

Rnrfi 
«loiiii«ii>| 
ditipjorii 

\tTilltith 

«ijcriini,, 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



Pfiift] 



inftittias 1 
abimdire ' 



tmmri 



CftU 



EP/STl AD PH I LIK 

cperd, ut Vauliexcmplum, qiuntum fieripo!c&> 
inunri jiudcant, ne maliaofi homiv.cs hr.wnt 
cccajioncm calwmniandi doclrimm Euangclijt 
proptcr minijlrorum auantiam* 

OmniapoiTuminChrifto qui me 
confortat*. 

Anticipatio e^qu.t occurrit []$-, qui arro* 
gantu Pauli tribuerc potuiffenty quod glorictur 
adco de fua fortitudme, qiu pof.it & in rebui 
aduerfis er m rebus projj>ens animum feruarc 
mfraclum,diat crgonon cjfe camis er fu£ for< 
titudinis proprium opm,quod pofiit xquo anU 
Vic cj infraclo rebis aduerjm cr profteris uti : 
Sed Chnjh donum cjfc, qui fc confortat. Rogan* 
dus igitur esl idem ChrijiusM nos quoq^fuo con* 
fortet jtyritu,quoualcamusea pr<ejlarecx gm« 
tia^qiw per naturam ncn pojfumus. 

Cceterum bene feriftis communi* 
cando neceffitati mea% 

Kttrfus anticipat,ne uideretur contemfffc 
donum a Philippcnjibus miffm U Jmtd colku* 
datipforum faum, Obfcruaquod Apojtclush* 
berahtateerga mmijfros uerbi dcfv.ut cjfCopM 
honum.exquo feqmtur, eos male faccrcqui mhil 
confcrHntdconjeriundum-mmijierium. 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




comment: i N" 
Scitis autem cV uos Philippenfes» 
quod initio Euangeln, cum proficife 
cerer e Macedonia,quod nulla Eccle* 
fta mihi communicauerit, in ratione 
dati 5C accepti, nifi uos folu 

Simpliciter haftcnus eommcndauit Vhtltp* 
penfium ergafe UberalittLtem , Nunc idemagit 
per comparationem exaggerandi ojftcij gratia, 
Alij qutbus non minus,quam uobis pr^dtcaui Eu- 
angeltum nihil contulcrunt ( En ingratitudlnem) 
uos foii Philippenfes fepius meam necefiitztem 
ucftris bonis fubleuaftisXum autcm addtt, in ra- 
tionc dati & accepti, alludtt ad rationcs pecu* 
niariasy ubi datt feu expenfi cr accepti habentur 
tabuU feu codicilli. vult tgitur Apojlolus pro* 
porttonem quandam ejfe,ut qui dedit, tantum rc* 
cipiat, Qui igitur miniftris uittualia largiuntur 9 
rectpere eos ftnrttualia iuftum eft. Et qui uer* 
bum prxdicanty dignum ck ut iuftum confequan* 
tur ftipendtum. Sed utante monui,ante omnia 
fugtenda e& auaritU fuff>tcio,qu£ plurimum Eu* 
mgelto Chrifti nocet^etufq^ curfum impedtt, 

Teftimonia de ftipcndijs mmtftrorum Eu* 
mgelij plurima in fcrtpturts extant, ex qutbus 
pauca quxdam referam. Matth. 10. i.T imoth. 7. 
Bignus t& opermusmercede [ua. Non aUtgabis 

os boui 



foel l 

Eipc 
fititutt 
loncctf 
kdi J11 



ff 

requii 
floner 

Vdl 
titotw 
qmtt 

tfisft 
jnter 

ji 



ifi i 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




«hBcdg 
in 



JWfjstatai 
^ifjnra- 

cptilufafiir 



i 



cn«,mt( ini 
tf pbrnuoBEa* 
intwf ' 



0 



EPIST: AD PH I ltp: 
esboui triturdnti. i. Corinth. 9. Si nosuobis fyi* 
ritudltd femvmuerimus* Nuwt mdgnum eji y jinos 
ucjlrd cdrndlid meffuerimMt Ad Gdldtds 6. Qui 
tdtechifdtur, cwn eo qui fecdtechifxt communi* 
cet in omnibus bonis. EtVdulusrurfus: Qui bene 
prtefunt Vrcsbyteri, dupltci honore digm [unt, 
boc eftyUittu er reucrentid. 

Nam CLim eflem m Theflalonica, 
femel &C iterum quod opus erat mihi, 
mififtis, 

Exponit cldrius quod dixerdt, ddditi circvm* 
JlMitid temporisfi contuhjfent Vhtlippcnfes Vdu* 
lo nccejfdrid dwm Vhilippis apud fe dgeret, Uu* 
ddndd fuiffet ipforum liberdlttas. Quid iam di* 
cendum cum liberdles funt Ui dbfentem O hbo* 
runtem dlijst 

Non quod requiram munus, fed 
requiro frucftum abundantem inra* 
tionem ueftram, 

Vdlde oportund dnticipdtio e&, qud dnteuer* 
tit obicttionem illorum, quiVdulum qu<efudfunt 
qu£rere,ftntjire opiridbdntur, er qut£gre for* 
ftftf ferebdnt tdntum de publico defumu Ndtn 
femper mter bonos multi funtddmixti mxh. Et 
ftmulojtmdtt,non perirequod dtturpijs mhn* 

I f M 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




CO M M EN t: I N 

ftris, fcd hi r.itivncm ddti refcrri, undc cxpctfarc 
pojfunt, ut non pocmtcndum fruclwm rcapiant. 
Ytj/nufk boeaffe&ii pr&diti Jintomnes, ita h.tud 
dubie fieret, ut c? ipji miniflrt Buatigetif minws 
cvnqucrcrcnlur, cs r fruftus Lboris ad tpfos rcdU 
ret ubtrior. 

Accepi aurem omma 5C abundo, 
expletus ium accepttg ab Epaphrodi* 
iQ,qui£ a uobismifia tuerunr» 

Laudat rttrfm Philippenfcs ob Idcralitatcm 
ipforum erg.i fe. Er Jimuljibi gratwn futfje quod 
miferanty oftendit, adeo ut nthil Jibi ad jubjidu 
extcrna dccffe fateatur,ac fimul Jidelitatcm Ep.t* 
phrcditi ipjis commendat, 

In odorem bonx franarantice ho^ 

O 

ftiarn acceptam, gratam cp Deo«. 

H£c hnge mttxima c# commcndatio doni 
mifiia Phtlippenfibus, quod tpfum appeUct Apo* 
J}oh'. f , odorcm bor.se frarsgrannsc, hoc e§l>ut 
ipfe intcrpretatur hoftiam acccptam e? grat.xra 
T)cc. Flacet igitur m primis Dco hberahtas pio= 
rura crga fcholas , doclcres, «tfccntes C3" tuMk 
fircs ucrbi omnes. Vndc mcrilo ingratitudo eo* 
rum dcteftandx esl.qui mhU pciu r > collocitum ar* 
bitrantur, qu.vn quod ad mtnijierium Euangelij 
ccuferumduni datur, ObjauamUeft hoc loco 

dilthYQ* 




41 



Dtas 
rfatem 
ingjonam 

0 



miomtxt. 
afitndci: 



iedtow 
k!h ejjt i 

m[ 0 jd 

*B ccnj 



•■.31 . 



Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 
Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




;Wrt 'ip«nt, * 

■*H 



£p 

^Deo, 



00- 

$000$ I 



F.PISTI JT> P m i l: 
tnthropopithici.Dem enim fe huiufmodi locutio* 
nibus ad rudis populi captum accommodxt , ut 
enim homimbcnus odor csh grdtm v foetor di= 
fclicct, iu obcdientu qujenis ex fide prrfita di* 
citur hojtu acceptx CT odor fiauiidtis Deo, con* 
tra ucro quicqmd non cd exjidejocior cft er dl* 
ftlicet Deo,cft igitur luc figuramctdepfis. 

Deus meas implebit omnem ne* 
ceflitatem ucftram, iuxta diuitus fuas 
tn gloriam Chrifto» 

Vromifiionem appomt dercmuneratione li* 
heralitatis VhxUppenjium erga fe aliofq; MnU 
firos Euangchj. l-fcec promip.o fitmftko funda* 
mcnto nititur. Kam Dommus apnd Matthsum 
capite lo.jic ir.quit. Qujcunq; dcdcrit uni ex mi* 
nimis his poculum aqu£ frigid.efolum in nomme 
difcipidi, Amai dico uobis , nequaquam perdet 
tnercedem fium. Cum dicit Apojiolus.Dzus me- 
us, duo utdetur uette ♦ Primum, quod foli iili 
de Dco uere gloruri pofimt, qui m tpfim cre* 
dunt,ctmxta ipjius uoluntate utuutit.Ncc potesi 
ulius cffe tutior pcrtusin procellis perfeaitio* 
num.qium Deum jirma fiducu fuure ftatucrejc 
m ipfo folo gloruriy imde Paulus in carccrc funi* 
tmm ccnfolaticnis matertam fmififie uidetur. 
Altcrum quod } cum fe feruum Dci facit, tdmo* 

ncat 



i 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



CO M M £ KTl I A" 

tie.it Vhilippenfes, quod qutcquid vn fefe confc* 

runt,id in Deum conjcrri, cuitfc legatione fungt* jfopt» 

tur. Implendi ucrbum Jignificatliberalitatem i^fi 

Bn,qua tpfe abunde compenfabtt quicquidfuis w jwi»jb 
legatis fccerimis,idq; iuxta diuit/as fuas,*d e#, 

iuxta inexhauftam bomtatem, qua libcralis eft in ^dich^ 

cmnes fuos. In gloria,/i e&, magnifice er g/o» a:: , 

riofe, Et ut agnofcamus fontem Uberalitatis Dei mcffld* 

erga nos-^ddtt, In Chrifto lefu,f?oc ideo adicftu m: m 

eft,ne quis [uis mcruis Ubtralitatcm Detergn winiUV 

fe niti extftvmet. Nam folus Chriftm, ut reconci* | B ^ j 

hator noftri cum Dco eft : \ta omnium bonorum j a ^ 

<fw<e k bentgno Tatre perccpimus, fcns cr <wror .'. . : 
extfttt.Cum enim vn fe noflra opeufint vndigna, 

qu£ in conjjyeftum Dei prodeant,per hunc folum • mmm ^ 

jiunt accepta hcftia/vnquoVaternoscharcsha* ] 

bet,adeo ut propter cundem,noftram quakmcun* SaluDfli 

quc obedientiam paterno compleftatur fxuore. trft 

Deo atitem di Patri no ftro gloria c »te 
ui fecula feculorum, Amen, 

Uifce uerbis claudit totam Eptftolam , unde 
colligendum quo omnia referenda jint, nimirum 
ad gloriam Dei Patris noflrt pcr lcfum Chriflum* h^mrl 
Hoc Apoftolicum exemplum cr nos imttcmur,ac 
Deo ckm in aduerfis tum in profycris agamu* ^Utat 
gratias, agnofcamusq; Chriftum fontem effc om* $ Ueio ( 
nis UberaUtatis Dei erga, nos* 

Salutatc > 



^hci non 
mmm\ 




««jsilfw 
taita, 
wfed| 
'« ergio» 



ttt reconcis 



cns CT dutor i 

:(o 



Saluoa ; 



EV I ST: ad Pm/l: 

Salutate omnem fand um in CfmV 
fto Iefu, 

Epiftolaris termtnm fcu finis e#, Solemui 
enim in fixtbus literarum notos ac bencuolos fa* 
Autare. Nec h*c falutandi confuetudo inutilis iu=. 
dicanda cft^qu^ praterquam quod affettim fcri* 
bentis erga abfcntes amicos declarat, amiatiam 
frius conaliatam auget, fouetq^ Vr£terea cti* 
am utcem pix precationis obtinet , qu£ nequa* 
quam irrita er inefficax iudicanda e#. Quis fan* 
c?(W dicatur, feptus fupra dtttum c#, utdeltcet 
qm fide purtficatut, ac Deo dcdicatus in fantti* 
montafide uiuit, Vnde admonemur, fi modo hunc 
titulum rtte tueri uelimus, ut pcrpetut fanttitati 
«c mrioccntk ftudeamut. 

Salutant uos, qui mecum funt,fra* 
tres* 

Comilitoncs fuosintetligit,qui pro defenfione 
Euangclij [ecumlaborauerunt, hos Fratres uocat 
duplici nomine, Cum quia m Chrifto faluatore 
communem Vatrem Deum habent credentcs, tiun 
propter affettum quem mter fe fratemum foue* 
bant,qui Chnftianum iitulum ufurparunt. 

Salutant uos omnes fandi, maxiV 
me uero qui funt ex Cacfaris domo* 

Qyod imcnti fint Chnftimi er fantti m 

nefian* 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 



I 

■ 



I 



COMllN EPISt AD TH I Ll 

ttefandtfimi o* turpifimt tyranni Neronis fdmi* 
lu imprbms admirandum cft.Sclent cnim ut pk* 
rimum tyrannorum miniftrt fuorum Dormncrum 
iVores imitari. Dcinde v hoc obferuandum, 
quod m aulis Prhictpum etiam fit locus pictatt. 
N% cnim illud utte gcnus pcr fe cum ptetate 
pugnat., unde fcquttur hyperboltce dtclum c[uod 
Uulgo fcrtur, 

KuUijidcs,ptetdfq ; uiris qui caftrd fequtmtur. 

Kamliin Neronis famtlia fuerunt fantliui* 
W, qucd hic Pattlut tcftxtur, cnr non multomagis 
m ptorum rcgum & ■ fanttorum Principum aulis 
inucniunturf 

Gratia Dommi noilri Iefu Chrifti 
(iccum ucbis omnibus,Amen* 

Vfttata, cst Paulo \uc imprecutio inomni* 
hus fuis Bptftolis. Gratiae nomine intclltgit er 
caujam er cjfcclum . Qaufm qutdem fauorcm 
Tjcu quo Dcus nos compleclttur in Ftho. Effe* 
clum ueroy quicquid faiuUre cr proj}crumcsi y 
cj pracipue quodfacit ad falutcm £ternam,par* 
tdffl per Dcminum noftrum \cfum Chriftum. Hoc 
Pauli cxemplum c? nos imitcmur } prc= 
ccmurq ; omntbus faufta. £7 
prjec ipue domejli* 
cisfidei. 

F l N I S» 




rnr 



ixcyDJ 



A X K 



b* 4 

1 i f 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2) 




Early European Books, Copyright © 2009 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of the Royal Library, Copenhagen. 

Hielmst. 197 8°(LN 817 8°copy 2)
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Commentarivs in epistolam Pavli ad Philippenses, scriptus a Nicolao Hemmingio"

See other formats
